Bij de overstap van de basis- naar de secundaire school kunnen leerlingen die aan het eind van het basisonderwijs de eindtermen/ minimumdoelen Nederlands nog niet voldoende bereikt hebben, verplicht worden om drie lesuren extra Nederlands te volgen in hun eerste schooljaar, boven op de wekelijkse lessentabel.
De klassenraad van het basisonderwijs beslist hierover op het moment dat zij een beslissing neemt over de uitreiking van het getuigschrift basisonderwijs. De drie extra taallessen Nederlands zijn niet afhankelijk van het al dan niet behalen van het getuigschrift: een leerling met of zonder getuigschrift kan dus bijkomend verplicht om extra taallessen te volgen. Stapt een leerling over van de A- naar de B-stroom, dan blijft de beslissing ook van kracht.
Voor een meer gedetailleerde, juridische uitleg rond de beslissing van de drie lesuren extra Nederlands en het toekennen van een getuigschrift kan je hier terecht.
Om te beslissen of een leerling nood heeft aan 3 uur extra Nederlands bij het begin van het secundair onderwijs, stelt de klassenraad van de basisschool eerst vast of deze leerling de eindtermen/ minimumdoelen Nederlands in voldoende mate behaald heeft.
Dit gebeurt op basis van een brede kijk op de leerling. Daarbij houdt de klassenraad rekening met
Bij leerlingen met specifieke onderwijsbehoeften, een GC-verslag, een IAC-verslag moet de klassenraad basisonderwijs ook beslissen of leerlingen bij deze drie uur extra Nederlands zullen volgen. De klassenraad maakt daarbij een heel zorgvuldige afweging of deze leerlingen, rekening houdend met hun toekomstperspectief en onderwijsbehoeften, baat en nood hebben aan deze bijkomende uren.
De klassenraad van het buitengewoon basisonderwijs kan ook een beslissing over de drie extra uren Nederlands nemen wanneer leerlingen willen overstappen naar het gewoon secundair onderwijs. Wens je meer advies hierover, dan kan het document hieronder je beslist helpen.
Als de klassenraad in het basisonderwijs beslist om extra taallessen op te leggen, registreert de school deze maatregel via Discimus. Tegelijk worden ouders hierover geïnformeerd, samen met de beslissing over het al dan niet toekennen van het getuigschrift. Tegen deze beslissing is geen beroep mogelijk.
Zoals hierboven bleek, beslist de klassenraad basisonderwijs over drie uur extra Nederlands op basis van de eindtermen/ minimumdoelen Nederlands.
Als de leerling de eindtermen/ minimumdoelen Nederlands bao niet behaalt of als de klassenraad twijfelftt, dan kan die ter ondersteuning de onderstaande kijkwijzer inzetten. Dit document focust op vijf inhoudelijke domeinen:
Elk domein bevat een aantal criteria om de taalcompetentie van de leerling in te schatten. Per criterium duidt de klassenraad aan hoe frequent een leerling een bepaalde taalhandeling stelt. Daarbij wordt telkens gekozen uit vier antwoordmogelijkheden: altijd, regelmatig, weinig of nooit.
Wanneer globaal gezien de meerderheid van de criteria als weinig of nooit wordt ingeschaald en de moeilijkheden blijven bestaan ondanks gerichte instructie, dan kan dit erop wijzen dat bijkomende ondersteuning, in de vorm van extra taallessen Nederlands, nodig is om de taalcompetentie te versterken.
Deze kijkwijzer is geen statistisch model dat automatisch bepaalt of drie uur extra Nederlands noodzakelijk is. Hij biedt handvatten voor de klassenraad en is bedoeld als hulpmiddel om de beslissing rond de drie uur extra Nederlands te onderbouwen.
Deze motivatie kan via de BASO-fiche als handelingsgericht advies doorgegeven worden, zodat de secundaire school de leerling gericht kan begeleiden en opvolgen binnen de extra taallessen Nederlands. De criteria in de kijkwijzer kunnen daarbij richtinggevend zijn. Een model om dit advies door te geven naar de ouders vind je hieronder terug.
Zodra een leerling instroomt die drie uur extra Nederlands nodig heeft, organiseert de secundaire school deze uren wekelijks bovenop het curriculum. De school mag zelf bepalen wanneer deze uren worden ingepland: dit kan bijvoorbeeld op een woensdagmiddag of door drie keer per week een extra lesuur toe te voegen aan de lessentabel. Bij de keuze wordt best een heel zorgvuldige afweging gemaakt.
Kies je voor een gespreide organisatie, dan liggen de extra taallessen in het verlengde van het reguliere lessenrooster. Het kan dan ook minder als een apart traject aanvoelen zeker wanneer er naast taalbegeleiding ook huiswerkbegeleiding op school aangeboden wordt. Bovendien wordt de inspanning meer gespreid, want de leerlingen krijgen korte, meer behapbare momenten. Er kan ook meteen ingehaakt worden op leerstof die die dag aan bod kwam zodat de leerondersteuning directer is.
Legt de school de uren op een woensdagmiddag, dan kan er aan grotere projecten gewerkt worden, zoals een bibliotheekbezoek.
Om de leerlingen maximaal te ondersteunen worden de taallessen zo snel mogelijk opgestart, bij voorkeur al in de loop van september.
Een school kan de leerlingen niet verplichten om lessen te volgen tijdens de officiële schoolvakanties. Het schooljaar en de vakanties (herfst-, kerst-, krokus-, paas- en zomervakantie) zijn vastgelegd door de overheid.
Verder kan de klassenraad van de secundaire school, die minstens bestaat uit leraren basisvorming, autonoom drie uur extra taallessen opleggen ook als het basisonderwijs die niet bepaalde. Stel dat de verplichte taalscreening in het eerste jaar aantoont dat een leerling hier baat bij heeft, dan kan dit een optie zijn. Uiteraard kan een secundaire school voor een dergelijke leerling ook nog steeds remediëring binnen het curriculum voorzien.
Als de leerling een merkbare vooruitgang maakt en die eveneens via de evaluatie duidelijk wordt, dan kan de klassenraad van de secundaire school autonoom beslissen om de lessen in de loop van het eerste jaar te verminderen of stop te zetten.
Leerlingen die verder afwezig zijn tijdens de extra taallessen, dienen die afwezigheid correct te wettigen zoals bepaald wordt via het schoolreglement.
Scholen ontvangen vanaf september 2026 voor de extra uren Nederlands bij de overgang bao - so omkadering. Er wordt gewerkt met een gesloten enveloppe aan uren-leraren die op basis van de volgende indicatoren verdeeld worden:
De uren-leraren worden over de drie indicatoren verdeeld op basis van een gelijke verhouding (33,3%). Voor het schooljaar 2026 - 2027 gebeurt de toekenning van de uren-leraren op basis van de telling op 1 februari 2026.
Het ontvangen pakket uren-leraar kan enkel aangewend worden om wekelijks extra uren Nederlands te voorzien voor leerlingen die deze verplichting kregen vanuit de klassenraad basisonderwijs of de klassenraad secundair onderwijs.
Krijgt een school vanuit de enveloppe geen 3 uren-leraar, dan dient die het aandeel zelf aan te vullen tot drie uren vanuit de eigen omkadering. Voor de organisatie van de extra taallessen mogen de secundaire scholen wel binnen de scholengemeenschap samenwerken. Als leerlingen zich hiervoor moeten verplaatsen, dan is de school niet verplicht om zelf vervoer te regelen. Indien de school een bijdrage in de kosten wil vragen, moet dit worden opgenomen in de bijdrageregeling.
Als deze uren aan een (tijdelijk of vast benoemd) personeelslid toegewezen worden, dan wordt de opdracht opgesplitst in een deel met en een deel zonder extra uren Nederlands (Taalheld).
Voorbeeld voor een tijdelijk personeelslid
Voorbeeld voor een vast benoemd personeelslid
De melding van een verlof TAO binnen de eigen school is niet van toepassing omdat de extra uren Nederlands (Taalhelden) benoembaar zijn en dus binnen de draagwijdte van de vaste benoeming vallen.
De extra uren Nederlands kunnen vacant verklaard worden: ze komen m.a.w. in aanmerking voor vaste benoeming, affectatie en mutatie.
De personeelsleden die aangesteld worden in de extra uren Nederlands (Taalhelden) vallen volledig onder het toepassingsgebied van het DRP (Decreet Rechtspositie).
Deze info kan nagelezen worden via SO55 en de omzendbrief SO/2024/12.
De lessen zelf worden best afgestemd op de noden van de leerlingen zodat die zo snel mogelijk zonder bijkomende taalondersteuning kunnen volgen in het reguliere onderwijsaanbod.
Om de scholen en leerkrachten hierbij te ondersteunen, ontwierpen we een visietekst. Die biedt een helder kader voor een doelgerichte invulling van deze extra lestijden. De tekst vertrekt vanuit actuele inzichten over taalverwerving en taalontwikkeling die vertaald worden naar didactische principes voor de leraren.
Deze visietekst werd ook opgenomen in de toolbox 'Drie uur extra Nederlands', waarmee we leraren concrete handvatten willen geven voor de invulling van de lessen zelf. Zo werken we hiervoor ook groeilijnen voor de taallessen en inspirerend marteriaal uit.
Handvatten
Wil je als basisschool deze actie al voorbereiden, dan kan je ...
Wil je als secundaire school deze actie al verkennen, dan kan je ...
