Natuurwetenschappen B+S - 2de graad - D/A-finaliteit

Wat betekent dit voor het inzetten van AI in je lessen?
AI‑tools kunnen ondersteunend zijn: denk aan inspiratie, data‑analyse, visualisaties.
Maar AI mag niet het werk van het denken overnemen – het moet leiden tot leren, niet enkel tot snelle prestatie. Wanneer we AI inzetten, is het goed om als leerkracht even stil te staan bij de rol die AI kan innemen bij deze verschillende facetten. Is het slechts een versneller van resultaat, of draagt het bij aan het leerproces — het onderzoeken, kritisch zijn, bijstellen, opnieuw proberen?

Een eerste stap is leerlingen aanleren hoe ze AI kunnen inzetten om zaken beter te begrijpen en om af te toetsen. Ook inzicht verwerven in grotere gehelen kan tot een opdracht behoren. Geef dus je leerlingen de ruimte om met AI te werken, vooral met de intentie: “Ik gebruik AI om beter te begrijpen, niet alleen om het juiste antwoord te krijgen.”

Je zou bijvoorbeeld kunnen aangeven in de opdracht voor de onderzoekscompetentie: “Je mag AI inzetten, maar eerst formuleer je zelf de onderzoeksvraag”. Daarna kijk je kritisch naar wat AI aanreikt: wat klopt, wat niet, wat neem je over en waarom? Licht je keuzes naar de leerkracht of naar de klas toe.

Bekijken we even enkele mogelijkheden volgens de aangegeven gebruikersniveaus aangegeven in de onderstaande visual. Deze kan je ook terugvinden op onze prosite.

INSPIREREN – AI als startpunt, niet als product

1. Biologie: Laat leerlingen aan AI vragen om mogelijke oorzaken van een verstoring in een ecosysteem te benoemen. Ze kiezen zelf één oorzaak, zoeken er betrouwbare bronnen bij en verwerken géén AI-tekst in hun uiteindelijke taak.

2. Chemie: Laat AI een mogelijke structuur of stappenplan voor een titratie opstellen. Leerlingen bouwen hierop verder, maar schrijven hun eigen verslag volledig zelf.

VERBETEREN – AI helpt verfijnen

1. Fysica: Leerlingen schrijven zelf de oplossing van een oefening uit en laten AI vervolgens nagaan waar hun redenering onduidelijk of onvolledig is. Ze documenteren precies wat ze verbeteren en waarom.

2. STEM-opdracht: AI geeft feedback op een eerste ontwerp of prototype-idee. Leerlingen noteren welke suggesties ze wél of níét overnemen en koppelen dat aan technische en wetenschappelijke argumenten. Een andere mogelijkheid: laat AI een aantal voorbeelden van het volgende STEM-doel uitwerken: LPD "De leerlingen illustreren de wisselwerking tussen wetenschappen, technologie, wiskunde en de maatschappij aan de hand van maatschappelijke uitdagingen." De leerlingen maken daarna zelf ook zo'n oefening met een concreet opgegeven voorbeeld gelinkt aan een inhoud uit het leerplan. Zo werk je ook aan leerstrategieën door vanuit voorbeelden te werken.

TOEGESTAAN – AI mag meewerken aan het product, transparantie blijft belangrijk

1. Onderzoekscompetentie: Leerlingen gebruiken AI om ruwe data te laten visualiseren (grafieken, trends, hypothesen), maar lichten in hun onderzoeksrapport toe welke stappen AI deed en welke interpretaties ze zelf maakten.

2. Wetenschappelijke communicatie: Bij het schrijven van een populairwetenschappelijk artikel mogen leerlingen AI gebruiken om taal te vereenvoudigen of voorbeelden aan te brengen — maar ze vermelden per onderdeel hoe en waarvoor AI werd ingezet.

NIET TOEGESTAAN – Voor taken waarbij het denken van de leerling centraal staat

1. Evaluaties: AI mag niet worden ingezet voor toetsen, labo-proeven, reflecties of onderzoeksopdrachten waarbij het leerproces zelf beoordeeld wordt.

2. Privacygevoelige data: Geen AI-gebruik wanneer leerlingen persoonlijke gegevens moeten verwerken, analyseren of rapporteren.

Door dit proces – het kiezen van AI‑gebruik, het kritisch reflecteren erop, het verbinden met het onderzoekend/analyserend werken – versterken we onze STEM‑aanpak én de onderzoekscompetentie van onze leerlingen. Zo blijft AI een onderwijsinstrument, geen shortcut die het leren ondermijnt.

Tot slot nog enkele tips:

MathGPT waaronder aparte GPT voor fysica en chemie.

AI als copiloot voor de leraar

Voorbeeldprompts

AI voor docenten