Bouwen aan veerkracht en verbondenheid
1 op de 4 leerlingen leeft in een gescheiden gezin. Scheidingen kunnen een ingrijpende impact hebben op het welzijn van leerlingen. Recent onderzoek toont aan dat een scheiding ook de leerprestaties negatief kan beïnvloeden. Kinderen kennen gemiddeld iets minder dan een half schooljaar leerachterstand na een scheiding. Onderling zien we wel grote verschillen. Een school die hier bewust mee omgaat, draagt bij aan een veilige en ondersteunende omgeving waarin kinderen zich gezien en begrepen voelen. Een scheidingsvriendelijk beleid erkent dat elke gezinssituatie uniek is en dat emotionele stabiliteit cruciaal is voor leer- en ontwikkelingskansen.
Volgende aandachtspunten van een scheidingsvriendelijk beleid helpen je om na te gaan in welke mate een scheidingsvriendelijk beleid op jullie school reeds aanwezig is of waar je nog extra kan op inzetten.
Zet je als school actief in op het voeren van een scheidingsvriendelijk beleid, communiceer hier dan duidelijk over in het schoolreglement en geef in je beleid op leerlingenbegeleiding aan dat je expliciet aandacht hebt voor scheiding en nieuwe gezinssamenstellingen.
Ouders zijn de eerste verantwoordelijken voor hun kind en de continue figuur in het leven van kinderen. Onderzoek toont aan dat betrokkenheid van ouders een positieve invloed heeft op de schoolse prestaties en welbevinden van leerlingen (Mitchel, 2015). Investeren in ouderbetrokkenheid loont.
Een constructieve samenwerking met ouders is één van de uitgangspunten van handelingsgericht werken (Pameijer ea., 2018). Een school die inzet op verbindend schoolklimaat beschouwt alle ouders als gelijkwaardige partners. We betrekken ouders als partners om de leerlingen zo goed mogelijk te begeleiden in hun leren, in hun studeren, in hun ontwikkelingsproces.
Een eerste stap is het creëren van een open communicatiecultuur. Leerkrachten en zorgcoördinatoren/leerlingenbegeleiders herkennen signalen van stress of verdriet bij leerlingen en maken die bespreekbaar. Ouders voelen zich welkom om veranderingen in de thuissituatie te delen, zonder angst voor oordeel. Dit vraagt om discretie, empathie en duidelijke afspraken over informatie-uitwisseling binnen het schoolteam.
Daarnaast is het belangrijk om praktische zaken goed te regelen. Denk aan dubbele oudercommunicatie (nieuwsbrieven, rapporten), het respecteren van verblijfsregelingen en het vermijden van ongemakkelijke situaties bij oudercontacten. Maak daarover duidelijke afspraken met ouders, bijvoorbeeld via het schoolreglement.
Ook leerlingen verdienen extra aandacht. Een scheiding kan gevoelens van schuld, verwarring of verdriet oproepen. Via gerichte leerlingenbegeleiding, leerlingen- of klasgesprekken of ondersteunende materialen kun je als school bijdragen aan het verwerken van deze emoties. Het is waardevol om kinderen te laten weten dat ze niet alleen zijn en dat hun gevoelens er mogen zijn. Je kunt hiervoor inspiratie vinden op www.scheidingskoffer.be.
Houd daarbij wel rekening met duidelijke rolafbakening. Je bent als leraar, zorgcoördinator of leerlingenbegeleider geen hulpverlener. Ook dien je te waken over de strikt neutrale positie van jouw school. Bij twijfel kun je contact opnemen met je CLB.
Tot slot is samenwerking essentieel. Scholen kunnen partnerschappen aangaan met externe hulpverleners, zoals CLB, om gezinnen beter te ondersteunen, bijvoorbeeld door samen infosessies te organiseren over ouderschap na scheiding, duidelijke doorverwijzingstrajecten af te spreken voor leerlingen die nood hebben aan extra begeleiding of expertise van familiemediators in te schakelen om ouderconflicten te ontmijnen.
Een scheidingsvriendelijk beleid is geen checklist, maar een houding van zorg, flexibiliteit en betrokkenheid. Zo wordt de school een plek waar kinderen, ook in moeilijke tijden, kunnen groeien.
