De gezondheidspatronen van Gordon vormen een wetenschappelijk onderbouwde classificatie om gegevens te verzamelen over de totale persoon binnen de sector van zorg en welzijn. Het ICF-schema is een internationale classificatie van het functioneren van mensen. Op die manier legt men de focus niet op een gezondheidsprobleem of deficit maar op het functioneren van mensen (wat mensen nog kunnen). Volgende presentatie en toelichting brengen een koppeling met de leerplandoelen uit het leerplan Zorg en Welzijn II A.
Mogelijke linken gezondheidspatronen van Gordon en ICF-schema met leerplandoelen Zorg en welzijn II A-finaliteit
Je kan beide kaders koppelen aan verschillende leerplandoelen in Zorg en welzijn. Daar vind je in de wenken een verwijzing naar beide indien van toepassing. Omdat beide kaders uit de sector van zorg en welzijn komen, kan je ze vooral linken aan de doelen van gezondheid, maar ook met andere doelen is er vaak een mogelijke link. Een overzicht:
LPD 1 + Leerlingen handelen vanuit de holistische, dynamische en emancipatorische mensvisie.
Leerplandoel 1 vormt het uitgangspunt voor het ganse leerplan en de studierichting. De holistische, dynamische en emancipatorische mensvisie staat centraal. Daarbij vertrekken we van de unieke mens als geheel van lichamelijke, geestelijke, sociale en spirituele elementen (holistische) die in voortdurende relatie staat met zijn omgeving en blijft ontwikkelen (dynamische) en zelf de regie voor het eigen leven in handen neemt (emancipatorische
Om te kunnen handelen volgens die visie, is informatie nodig over de totale persoon. Om die gegevens te verzamelen, kan je de gezondheidspatronen van Gordon gebruiken. Om informatie over de omgeving te verzamelen en de focus te houden op het normale functioneren, kan je de link leggen met het ICF-schema ( LPD 13).
LPD 12 De leerlingen passen principes ter preventie van ziekte en gezondheidsbevordering toe.
Voor leerplandoel 12 kan je vertrekken van de begrippen ‘gezondheid’ – ‘welzijn’ – ‘welbevinden’. Hierbij benader je gezondheid vanuit de holistische, dynamische en emancipatorische mensvisie (LPD 1). Vervolgens kan je ingaan op het begrip ‘ziekte’ en ‘gezondheidsbevordering’. Je kan inzetten op het aanleren van gezondheidsvaardigheden:
Het is de bedoeling dat leerlingen principes ter preventie van ziekte en gezondheidsbevordering leren toepassen. Daarom moeten de leerlingen deze principes eerst leren kennen, of de informatie hierover leren begrijpen.
Aangezien de focus de totale gezondheid is, kan je deze leerplandoelstelling ook koppelen aan de gezondheidspatronen van Gordon. We raden aan om hiervoor van concrete casussen of voorbeelden te vertrekken. Bij de uitwerking van ‘tips voor de lespraktijk’ gaan we hier verder op in.
LPD 13 De leerlingen illustreren hoe het menselijk functioneren op systematische wijze in kaart wordt gebracht met het oog op gezondheidsbevordering.
We ontleden de leerplandoelstelling:
LPD 14 -15 -16 -17 -18 De leerlingen illustreren de kenmerken van ….. (het gezondheidspatroon ) met inbegrip van het…. stelsel; het effect op het gezond menselijk functioneren; preventieve maatregelen
In deze leerplandoelen zit telkens een rechtstreekse link met LPD 13 (gezond menselijk functioneren) en LPD 12 (preventieve maatregelen). We raden dan ook aan deze leerplandoelen in samenhang uit te werken. Bij de uitwerking ’tips voor de lespraktijk’ gaan we daar verder op in.
LPD 20 De leerlingen informeren bij kinderen en volwassenen naar wensen en behoeften rekening houdend met het aanbod van zorg-, hulp- en dienstverlening.
Aangezien elke mens een uniek samenspel is van lichamelijke, geestelijke, sociale en spirituele elementen en bovendien op een unieke wijze functioneert in het dagelijkse leven, is het belangrijk om bij zorg-, hulp- en dienstverlening steeds stil te staan bij de unieke wensen, behoeften, mogelijkheden en beperkingen van die persoon.
Omdat het handelingswerkwoord ‘informeren’ is, vertrek je ook hier best van een casus of situatieschets. Je leert de leerlingen om met behulp van vragen, observaties,… deze wensen, behoeften, mogelijkheden en beperkingen op het spoor te komen. Je kan hier ook gebruik maken van de gezondheidspatronen van Gordon of het ICF-schema om dit te doen.
We raden aan om in het 3de jaar Zorg en Welzijn eerst de inrijpoort van gezondheid en welzijn te verkennen waarbij de gezondheid en gezondheidsbevordering centraal staan. Je behandelt LPD 12 en gaat in op de begrippen gezondheid, de dimensies van gezondheid, welbevinden en welzijn. Je gaat dieper in op gezondheidsbevordering en eventueel de soorten zorg. Dit alles doe je vanuit de focus op positieve gezondheid en de holistische, dynamische en emancipatorische mensvisie als uitgangspunt. Je legt de link met de gezondheidspatronen van Gordon als classificatie en gaat zo over naar LPD 13 met het belang en de duiding van het ICF-schema.
In een tweede deel kan je inzoomen op LPD 12 met de factoren die de gezondheid beïnvloeden, het begrip ziekte en algemene principes ter preventie van ziekte en gezondheidsbevordering. Vanuit de link met het gezondheidspatroon ‘gezondheidsbeleving en -instandhouding, kan je het belang van gezondheidsvaardigheden schetsen en eventueel linken met omgaan met geneesmiddelen, middelengebruik, vaccinaties, enz. maar ook bv. met LPD 8 (hygiënische handelen), LPF 9 (veilig handelen),.....
Vervolgens kan je LPD 14 tot en met LPD 18 telkens op een gelijkaardige manier uit te werken. We lichten toe:
Ter inspiratie maakten we een aantal casussen per gezondheidspatroon. Om te bewaken dat we binnen de gezinscontext blijven, vertrekken we van een straat waar verschillende gezinnen/mensen wonen. Deze straat kan dan als uitgangspunt dienen. Uiteraard is dit slechts inspiratie en dient de manier van werken, mogelijke casussen en opbouw van de lessen afgesproken te worden binnen de volledige vakgroep Zorg en Welzijn