De focus van de onderzoekscompetentie ligt op de ontwikkeling van een onderzoekende houding door middel van het doorlopen van een onderzoekscyclus. Die onderzoekende houding wordt concreet in kritisch willen zijn, willen begrijpen, nauwkeurigheid, objectief waarnemen, planmatig werken. Het stringent doorlopen van een gefaseerd onderzoeksproces en het behalen van onderzoeksresultaten is geen doel op zich. Voor de realisatie van het specifiek minimumdoel is het wel essentieel dat leerlingen éénmaal een volledige onderzoekscyclus doorlopen: focusbepaling, selectie en beoordeling van bronnen op hun wetenschappelijk karakter, selectie van een onderzoeksmethode, interpretatie van het resultaat in relatie tot de initiële focus, formulering van een conclusie.
Het is vooral belangrijk dat leerlingen begrijpen wat onderzoek inhoudt, eventueel verschillende manieren van wetenschappelijk onderzoek leren kennen en over de waarde van onderzoek nadenken. Leerlingen zetten (al dan niet reeds “verworven”) kennis en vaardigheden in een onderzoekscontext in en reflecteren over het belang ervan.
Daarnaast wordt van leerlingen verwacht dat ze ervaring opdoen in het onderzoeken. De bedoeling daarvan is niet dat ze volkomen zelfstandig aan wetenschappelijk onderzoek doen, maar wel dat ze kunnen proeven van wetenschappelijk onderzoek en dat ze de mogelijkheden ervan ervaren.
Onderzoeksmethoden of -technieken kunnen meer of minder eigen zijn aan een bepaalde vakdiscipline (bv. experiment, meting, observatie, interview, enquête, algoritme, bewijs opstellen, een model opbouwen, ontwerponderzoek, interpreterend onderzoek, artistiek onderzoek, actieonderzoek, (vergelijkend) literatuuronderzoek, filosofisch onderzoek, onderzoek van de vraag als vraag (zonder ze te moeten beantwoorden), verhalend onderzoek …). Het is niet noodzakelijk om meerdere onderzoeksmethodieken uit te voeren of met elkaar te combineren. Het is wel betekenisvol om aan te geven dat er diverse onderzoeksmethoden worden gebruikt in de professionele praktijk. Verschillende onderzoekstechnieken weerspiegelen immers een diverse manier om naar de werkelijkheid te kijken. Het besef dat er niet één manier is om naar de werkelijkheid te kijken, maar dat verschillende onderzoeksmethodieken en visies elkaar kunnen aanvullen, is bijzonder waardevol in de vorming.
