Zorgbreed en kansenrijk onderwijs in Brussel

Hoe kan een Brusselse school bouwen aan een school voor iedereen? Het Vademecum zorgbreed en kansenrijk onderwijs is een toetssteen van de schoolpraktijk en inspiratiebron voor verdere ontwikkeling, ook voor scholen in Brussel. De verschillende bouwstenen voor zorgbreed en kansenrijk onderwijs worden uitgewerkt binnen het Brusselse onderwijslandschap.

Voor elke bouwsteen is er aandacht voor:

  • visie op maat van de grootstad
  • aanbod Brusselse onderwijspartners
  • aanbod Brusselse externe partners
  • beleidsdata
  • financiële ondersteuning

Armoede en kwetsbaarheid

sla link op in klembord

Brusselse leerlingen en hun gezinnen zijn vaak kwetsbaar in een brede zin. Ze missen het materieel, menselijk, sociaal en cultureel kapitaal voor een harmonieuze persoonlijke ontwikkeling en onderwijsloopbaan. Tal van Brusselse organisaties ondersteunen scholen om het kapitaal van leerlingen en ouders te versterken.

Materieel, menselijk, sociaal en cultureel kapitaal

sla link op in klembord

De fiche Kwetsbaarheid en armoede van het Vademecum zorgbreed en kansenrijk onderwijs – bouwen aan een school voor iedereen duidt armoede als een ongelijke verdeling van materieel, menselijk, sociaal en cultureel kapitaal in de leefwereld van gezinnen.

In Brussel is het materieel, menselijk, sociaal en cultureel kapitaal ongelijk verdeeld.

Deze ongelijke verdeling van kapitaal leidt tot ongelijke kansen voor een leerling. Een schoolbeleid tegen kwetsbaarheid en armoede zet in op het versterken van de vier soorten kapitaal van gezinnen tegelijkertijd:

Kapitaal Indicator Schoolbeleid tegen kwetsbaarheid en armoede
Materieel Inkomen
Huisvesting
Beheersen schoolkosten
Menselijk Lichamelijke gezondheid
Psychische gezondheid
Gezondheidsbeleid
Welbevinden en verbondenheid
Sociaal Eenoudergezin
Netwerken
Brede school
Hoge verwachtingen + actieve werkvormen
Cultureel Opleidingsniveau
Meertaligheid
Digitale competenties
Onderwijsloopbaanbegeleiding
Talenbeleid
Huiswerkbeleid

 

Onderwijspartners

sla link op in klembord

Kostenbeheersend beleid op school

sla link op in klembord

Een kostenbeheersend beleid op school gaat materiële drempels tegen en steunt op vier pijlers:

  • Maak strategische keuzes voor minimale schoolkosten;µ
  • Garandeer de dialoog tussen school en ouders;
  • Bewaak het evenwicht tussen maatschappelijke verantwoordelijkheid en financiële gezondheid van scholen;
  • Communiceer transparant over kostenbeleid.

Voor het ter beschikking stellen van schoolboeken tegen gunstige voorwaarden ondersteunt DOKO scholen met een open raamovereenkomst voor schoolboeken. DOKO geeft ook adviezen over hoe te werken met invorderingsbedrijven.

Meer info kun je vinden op Kostenbeheersend beleid op school.

Netwerk ‘Kleine kinderen, grote kansen’

sla link op in klembord

Het netwerk ‘Kleine kinderen, grote kansen’ is een initiatief van lerarenopleiders en pedagogisch begeleiders rond omgaan met kansarmoede bij kinderen in kinderopvang, basisonderwijs en gezinsbegeleiding. Brusselse partners zijn de lerarenopleiding van Odisee en de Vier Winden Basisschool in Sint-Jans-Molenbeek. Thema’s zijn:

  • Kwaliteitsvolle interacties,
  • Wederzijdse beeldvorming,
  • Verbindende concepten,
  • Kinderrechten.

Brusselse partners

sla link op in klembord

Armoedebestrijding door drempels te verlagen en mensen te versterken (VGC)

sla link op in klembord

Het beleid van de Vlaamse Gemeenschapscommissie vertrekt vanuit de Visietekst Armoedebestrijding (2014). De focus voor het armoedebeleid van de VGC ligt bij kinderen en jongeren in armoede en hun gezinnen met drie doelstellingen:

  • Goede toegang tot het aanbod van gemeenschapsvoorzieningen door afstemming van het aanbod op de noden en het wegwerken van drempels.
  • Versterken van mensen in armoede vanuit hun competenties en netwerken.
  • Gezondheidspreventie.

Het VGC-armoedebeleid vertaalt zich in projecten van brugfiguren, vertrouwenspersonen en rolmodellen die het netwerk van mensen in armoede in hun vertrouwde omgeving versterken om zo de drempel te verlagen naar het netwerk rondom de school.

Omgaan met kansarmoede (OCB)

sla link op in klembord

In Brussel vormt het omgaan met de socio-economische verschillen een grote uitdaging. Onderwijscentrum Brussel (OCB) helpt schoolteams om binnen hun school- en klaspraktijk rekening te houden met kansarme leerlingen en ouders. Doelstelling is een motiverend leerklimaat te creëren vanuit een focus op de leefwereld, de voorkennis en de ervaringskansen van kansarme leerlingen.

Schoolpoortwerking (Vrienden van het Huizeke)

sla link op in klembord

Het versterken van mensen in armoede is de doelstelling van de schoolpoortwerking door de Vrienden van het Huizeke. Er loopt een schoolpoortwerking bij de Sint-Joris Basisschool (Stad Brussel) en de Sint-Lukas Basisschool (Schaarbeek). Vrienden van het Huizeke is een erkende Vereniging waar mensen in armoede het woord nemen. Een ervaringsdeskundige armoede en een maatschappelijk werker verkleinen aan de schoolpoort de drempel van kansarme gezinnen naar enerzijds de school en anderzijds de eerstelijnshulpverlening.

Geïntegreerde wijkwerking

sla link op in klembord

Ook de geïntegreerde wijkwerking van de buurthuizen wil mensen in armoede versterken. De wijkwerking begeleidt maatschappelijk kwetsbare gezinnen naar een breed netwetwerk van onderwijs-, vormings- en welzijnspartners. Zo worden scholen ondersteund in ouderbetrokkenheid en zorgbeleid. In het kader van het armoedebeleid ondersteunt VGC volgende geïntegreerde wijkwerkingen:

Connect: samenwerking onderwijs en welzijn (I-mens)

sla link op in klembord

Het project Connect van I-mens, Onderwijscentrum Brussel (OCB), lokale welzijnspartners en vijf scholen richt zicht op kinderen die opgroeien in kansarme gezinnen. Het project heeft tot doel de onderwijskansen van kwetsbare kinderen te verbeteren door:

  • Stimuleren van wederzijds vertrouwen tussen ouders, school en welzijnspartners;
  • Aanbieden van laagdrempelige toegang tot welzijnsnetwerk;
  • Preventief en remediërend in te spelen op noden kwetsbare gezinnen.

Campagne kleuterparticipatie (VGC)

sla link op in klembord

In het Kinderarmoedebestrijdingsplan 2016-2020 legt VGC de focus op het verhogen van de kleuterparticipatie in het Nederlandstalig onderwijs in Brussel. De campagne Vroege vogels maakt ouders bewust van het belang dat kleuters elke dag naar school gaan en bij het begin van de les aanwezig zijn. Kleuters die elke dag aanwezig maken vooruitgang in taalontwikkeling, sociale vaardigheden, motoriek en zelfstandigheid.

Verenigingen waar armen het woord nemen

sla link op in klembord

Het Brussels Platform Armoede (BPA) verenigt de erkende Brusselse Verenigingen waar armen het woord nemen. Of er ook een vereniging actief is in de buurt van je school kun je nagaan op het overzicht Brusselse verenigingen waar armen het woord nemen.

Financiële en materiële ondersteuning

sla link op in klembord

Ondersteuning voor individuele leerlingen en studenten (Koning Boudewijnstichting)

sla link op in klembord

De Koning Boudewijnstichting (KBS) ondersteunt kansarme studenten tijden hun studies hoger onderwijs via het Fonds Dieter en het Fonds Tinne Boes.

Materiële en sociale dienstverlening

sla link op in klembord

Het menselijk, sociaal en cultureel kapitaal versterken kan enkel wanneer urgentiesituaties rond basisbehoeften zijn verzacht of verholpen. De Brusselse Sociale Kaart geeft een overzicht van initiatieven rond:

  • Voedselbedeling en materiële hulpverlening,
  • Sociale restaurants,
  • Kringloopcentra.

Educatief netwerk rond de school

sla link op in klembord

Ook Brusselse scholen zijn een spil in een breed netwerk van externe educatieve partners. Elk van deze Brusselse  partners heeft een aanbod naar de scholen, maar ook eigen verwachtingen. De fiche Netwerk van de school binnen het Vademecum zorgbreed en kansenrijk onderwijs geeft aan hoe mits goede afspraken over rolverdeling en afstemming er veel kansen zijn om elkaar te versterken. Alle info over het aanbod van Vlaamse educatieve partners lees je op Educaties over maatschappelijke thema’s.

Aanbod Brusselse educatieve partners

sla link op in klembord

Het aanbod van de schoolexterne Brusselse educatieve partners is verzameld volgens onderstaande thema’s. Je kunt doorklikken op het thema om het overzicht te zien.

VGC zorgt voor een financiële ondersteuning bij de organisatie van educatieve activiteiten. Zowel de scholen kunnen op een financiële ondersteuning rekenen (KLAS in ACTIE), als de aanbieders (Educatief aanbod).

Goed onderwijs in krachtige leeromgeving

sla link op in klembord

Goed onderwijs in een krachtige leeromgeving staat ook voor Brusselse scholen centraal. Binnen het Vademecum zorgbreed en kansenrijk onderwijs schetsen de fiches Krachtige leeromgeving basisonderwijs en Goed onderwijs in het secundair het kader om elke leerling de beste leerkansen te geven. Welke onderwijspartners en welke Brusselse partners ondersteunen scholen hierbij?

Onderwijspartners

sla link op in klembord

Brusselteam pedagogische begeleiding

sla link op in klembord

Het Brusselteam van de pedagogische begeleiding ondersteunt Brusselse scholen bij de uitbouw van een krachtige leeromgeving. Scholen hebben een vaste aanspreekpersoon per onderwijsniveau:

  • Kernteam DPB basisonderwijs Brussel
  • Kernteam DPB secundair onderwijs Brussel

Hoger onderwijs

sla link op in klembord

Odisee Advanced education

sla link op in klembord

Odisee Advanced education biedt binnen het studiegebied Onderwijs een aanbod aan professionalisering voor individuele leraren en scholen:

  • Kort- en langlopende opleidingen
  • Studiedagen
  • Seminaries
  • Aanbod op maat

De postgraduaten van Odisee binnen het studiegebied Onderwijs spelen in op de uitdagingen van het Brussels onderwijs:

  • Leraar Nederlands voor anderstaligen
  • Leescoach
  • Onthaalonderwijs voor anderstalige nieuwkomers
  • Mentoring en coaching
  • Expertleraar
  • Functional Trainer

Brusselse partners

sla link op in klembord

Onderwijscentrum Brussel (OCB)

sla link op in klembord

Onderwijscentrum Brussel (OCB) ondersteunt scholen rond grootstedelijke uitdagingen of urban education. OCB neemt een verbindende rol op tussen onderwijspraktijk, wetenschap en beleid en werkt netoverschrijdend samen met volgende partners:

  • Netgebonden pedagogische begeleidingsdiensten,
  • Centra voor leerlingenbegeleiding,
  • Ondersteuningsnetwerken,
  • Brusselse lerarenopleidingen,
  • Huis van het Nederlands Brussel.

OCB ondersteunt scholen vraaggestuurd en aanbodgestuurd in het uitbouwen van een krachtige leeromgeving. Voor de Brusselse scholen binnen Katholiek Onderwijs Vlaanderen vervult het Brusselteam van de pedagogische begeleiding de rol van draaischijf in de ondersteuning door OCB.

Vraaggestuurde ondersteuning OCB

sla link op in klembord

OCB biedt vraaggestuurde ondersteuning aan rond volgende thema’s:

  • Ontwikkelen schoolspecifiek taalbeleid en bieden van krachtig taalvaardigheidsonderwijs in een meertalige context;
  • Omgaan met diversiteit en differentiatie.

Bij een vraaggestuurde ondersteuning gaat de vraag uit van de school en blijft de school projecteigenaar. In samenspraak met het Brusselteam van de pedagogische begeleiding stelt de school een ondersteuningsvraag aan OCB (door te mailen naar onderwijscentrumbrussel@vgc.be). Een ondersteuningstraject duurt in principe een schooljaar waarbij de onderwijsondersteuner van OCB een coachende rol opneemt.

Specifieke en kortdurende ondersteuning kan worden gevraagd via de OCB helpdesk.

Aanbodgestuurde ondersteuning OCB

sla link op in klembord

Verder biedt OCB aanbodgestuurde ondersteuning rond volgende thema’s:

  • Kansarmoede
  • Ouderbetrokkenheid

Er is een aanbod van vormingen en leerlabo’s voor basisonderwijs en voor secundair onderwijs.

Onderwijsbibliotheek OCB

sla link op in klembord

De onderwijsbibliotheek van OCB richt zicht op leraren, pedagogisch begeleiders en studenten lerarenopleiding. Het aanbod bestaat uit vakliteratuur, achtergrondinfo en leermiddelen voor een krachtige leeromgeving. De catalogus is online te raadplegen.

Ouderbetrokkenheid

sla link op in klembord

Ouderbetrokkenheid heeft een positief effect op het welbevinden, de werkhouding, het sociaal functioneren en de schoolprestaties van Brusselse leerlingen. De Vlaamse Confederatie van ouders en Ouderverenigingen (VCOV) ondersteunt Brusselse ouders en ouderverenigingen, naast Onderwijscentrum Brussel (OCB) en het Huis van het Nederlands. Brusselse ouderverenigingen kunnen aan VGC een financiële ondersteuning vragen.

Ouderbetrokkenheid als continuüm met zeven dimensies

sla link op in klembord

De fiche Ouders van het Vademecum zorgbreed en kansenrijk onderwijs – bouwen aan een school voor iedereen schets hoe ouderbetrokkenheid een continuüm is van betrokkenheid bij het leven en leren van het eigen kind tot formele ouderparticipatie bij het bestuur van de school (het participatiehuis). In elk van de fases zijn er zeven dimensies die de kwaliteit van ouderbetrokkenheid bepalen:

  • Kennis
  • Ratio
  • Overtuiging
  • Gedrag
  • Tijd
  • Emotie
  • Competentie

De basis voor alle participatie en de meest effectieve betrokkenheid is het ondersteunen en superviseren van de schooldoelstellingen van het eigen kind. Voorwaarden voor elke ouderbetrokkenheid zijn een warm klimaat op school en een betrouwbaar samenwerkingsverhaal.

Een school kent een warm klimaat indien:

  • De school werkt aan het wegwerken van drempels bij de structuren, opvattingen en initiatieven rond ouderbetrokkenheid;
  • Wederzijdse verwachtingen positief, realistisch en duidelijk worden gesteld;
  • Er een positieve benadering is van het groeiproces van de leerling en een positieve bekommernis rond vorming van de ouders.

Een betrouwbaar samenwerkingsverhaal tussen school en ouders vraagt:

  • Wederzijds vertrouwen in het werken rond goede opvoeding en ontwikkeling: vertrouwen in de pedagogische aanpak van de leraar en vertrouwen in de ouder die zijn of haar kind het beste kent.
  • Een open, gelijkwaardig, constructief en respectvol samenwerken tussen school en ouders.

Onderwijspartners

sla link op in klembord

Vlaamse Confederatie van ouders en Ouderverenigingen (VCOV)

sla link op in klembord

De Vlaamse Confederatie van ouders en Ouderverenigingen (VCOV) vertegenwoordigt de ouders en ouderverenigingen van de scholen van Katholiek Onderwijs Vlaanderen en bevordert ouderbetrokkenheid en ouderparticipatie. Contactpersoon voor Brusselse ouders en ouderverenigingen is Karin Lemmens, verantwoordelijke voor Brussel.

VCOV vertegenwoordigt ook Brusselse ouders en ouderverenigingen. De standpunten van VCOV krijgen vorm binnen:

  • Federatieraad VCOV Brussel (Brusselse denkgroep van ouders, op vrijwillige basis, 5 keer per schooljaar);
  • Reflectiegroep VCOV (vast panel voor online bevragingen rond actuele thema’s, bij voorkeur in afstemming met de lokale ouderraad).

VCOV is lid van volgende Brusselse participatieorganen:

  • Lokaal Overlegplatform (LOP) Brussel voor basis- en secundair onderwijs (beleid gelijke onderwijskansen en inschrijvingsbeleid);
  • Adviesraad Brussel binnen Katholiek Onderwijs Vlaanderen (niveau overstijgende adviesraad rond grootstedelijke thema’s).

VCOV biedt, naast ondersteuning op maat, een ruim aanbod aan vormingen, projecten en brochures die ook voor Brusselse ouderverenigingen nuttig zijn:

Aanbod VCOV Thema’s
Vormingen
  • Ouderbetrokkenheid (drempels wegwerken, financiën en verzekering)
  • Sociale media (cyberpesten, privacy, online relaties en seksualiteit)
  • Onderwijskundig (leerplan ZILL, papa of mama als coach)
  • Pedagogisch (stress, nieuwe autoriteit, het tienerbrein)
Projecten
  • Ouderbetrokkenheid (label, iedereen ontbijt, bevraging)
  • Onderwijskundig (debatavond schooluitval)
  • Taal (Grote Voorleesdag, Oefenkansen Nederlands)
Brochures
  • Ouderbetrokkenheid (klasouders, samen school maken, vergader-vaardig)
  • Onderwijskundig (modernisering eerste graad SO)
  • Pedagogisch (pesten, afwezigheden op school

Brusselse partners

sla link op in klembord

Ondersteuning ouder- en buurtbetrokkenheid (OCB)

sla link op in klembord

Onderwijscentrum Brussel (OCB) legt in de visietekst ouder- en buurtbetrokkenheid de focus op samenwerking met partners uit de schoolbuurt om ontwikkelingskansen en welbevinden te bevorderen. Naast de begeleiding van de brede schoolwerking biedt OCB volgende ondersteuning rond ouderbetrokkenheid:

Nederlands voor anderstalige ouders (Huis van het Nederlands)

sla link op in klembord

Het Huis van het Nederlands Brussel heeft een breed aanbod om ouderbetrokkenheid met anderstalige ouders te ondersteunen. De gidsen Duidelijk Nederlands op School in basisonderwijs en Duidelijk Nederlands op School in secundair onderwijs bieden taalondersteuning voor de verschillende contactmomenten met ouders:

  • Bezoek aan de school,
  • Inschrijvingsgesprek,
  • Infomoment,
  • Schoolpoortgesprek,
  • Algemene communicatie met ouders,
  • Oudercontact,
  • Conflict- of slechtnieuwsgesprek.

Volgende tips zorgen er voor dat talige drempels voor ouders maximaal worden vermeden:

  • Zorg voor een warm onthaal;
  • Hou het eenvoudig;
  • Spreek helder;
  • Maak het visueel;
  • Zeg het anders (met lijst van voorbeeldzinnen in Nederlands, Frans en Engels).

Het Huis van het Nederlands Brussel is ook het aanspreekpunt voor ouders die Nederlands willen leren. Het Huis van het Nederlands organiseert screenings van het taalvaardigheidsniveau en wijst vervolgens voor de taallessen door naar het Centrum voor Basiseducatie Brusselleer of naar CVO Lethas. Specifiek in het kader van ouderbetrokkenheid heeft het Huis van het Nederlands Brussel volgend aanbod:

  • Infosessies voor ouders rond het leren van Nederlands (inclusief screening);
  • Aanbod oefenkansen Nederlands voor ouders (conversatiegroepen, mini-conversatiegroepen en conversatieactiviteiten).

Ten slotte kunnen scholen een beroep doen op de Taaladviseur toegankelijk Nederlands om teksten toegankelijk te laten herschrijven.

Sociaal tolken en vertalen

sla link op in klembord

Het Sociaal Vertaalbureau van Brussel Onthaal vzw heeft een aanbod van sociaal tolken en vertalen om de communicatie tussen de school en ouders te ondersteunen. De opdrachten worden uitgevoerd door gecertifieerde en opgeleide sociaal tolken in meer dan 100 talen. Scholen die een beroep willen doen op het aanbod sluiten een kaderovereenkomst af met het Sociaal Vertaalbureau.

Aanbod Criteria Aanvragen Tarief
 
Tolken ter plaatse Emotionele gesprekken
Meer dan 2 personen
Online reserveren
Op voorhand
5 euro/uur + verplaatsing
Telefoon of webcam tolken Korte, ongeplande gesprekken
Zonder documenten
Ad hoc inbellen
 
2 euro/20 min
Schriftelijk vertalen Geen beëdigde of officiële vertaling   23 euro/blad (400 woorden)

Versterken laaggeletterde ouders (CBE Brusselleer)

sla link op in klembord

Het Centrum voor Basiseducatie (CBE) Brusselleer werkt samen met Onderwijscentrum Brussel (OCB) en het Huis van het Nederlands Brussel aan het versterken van de ouderbetrokkenheid van laaggeletterde ouders.

Het Scholenproject richt zicht op laaggeletterde ouders in het basisonderwijs. Onder begeleiding van een lesgever van CBE Brusselleer komt een groepje ouders twee keer per week samen rond volgende thema’s:

  • De school en ik;
  • Taalstimulering in de thuissituatie;
  • ICT;
  • Communicatie;
  • Vrije tijd en spelend leren;
  • Rekenen;
  • Opvoeden;
  • Leren leren;
  • Overstappen (derde kleuterklas, eerste leerjaar, secundair);
  • Kennismaken met het aanbod alfabetisering.

Doelstelling is dat laaggeletterde ouders beter in staat zijn om de schoolloopbaan van hun kinderen te volgen, hun kinderen te stimuleren en ook thuis te ondersteunen. Geïnteresseerde scholen nemen contact met OCB.

Het project Welkom in de klas richt zich op ouders van de kleuterschool en het eerste leerjaar van de lagere school. Alle ouders van een klasgroep participeren wekelijks samen aan een taalstimulerende ouder-kindactiviteit in de klas. Doelstelling is om het vertrouwen tussen leraar en ouders te versterken en om ouders bewuster te laten omgaan met taalstimulering. Geïnteresseerde scholen nemen contact met CBE Brusselleer.

Training voor ouders van tieners(CAW Brussel)

sla link op in klembord

Het preventieteam van CAW Brussel biedt trainingen voor ouders van tieners. De trainingen vinden ook ’s avonds plaats en behandelen volgende thema’s:

  • Tieners opvoeden over alcohol en drugs;
  • Met tieners praten over relaties en seksualiteit;
  • Praten met je puber;
  • Mijn kind woont in twee huizen.

Buurtverkenning (JES Brussel)

sla link op in klembord

Het stadslabo voor kinderen en jongeren JES Brussel vertaalt hedendaagse stedelijke dynamieken naar vernieuwende activiteiten voor jongeren. Naast activiteiten voor leerlingen en lerarenteams biedt JES ook buurtverkenningen voor ouders en ouderverenigingen:

  • Leerlingen gidsen ouders door schoolbuurt;
  • Ouders gaan mee op buurtontdekking met lerarenteam en vertellen over hun woonomgeving.

Financiële ondersteuning

sla link op in klembord

VGC Subsidie ouderverenigingen

sla link op in klembord

Ouderverenigingen kunnen voor hun activiteiten een VGC subsidie ouderverenigingen aanvragen. Een oudervereniging heeft recht op een subsidie indien zij het voorbije schooljaar minstens drie activiteiten organiseerde. De activiteiten ondersteunen ouders bij opvoeden, versterken het netwerk van ouders en ondersteunen de school in toeleiding naar activiteiten rond leren en leven. Voorbeelden van activiteiten zijn een infomoment, een oudercafés, een vorming of een bezoek aan de bibliotheek.

  • Aanvrager: oudervereniging (feitelijk vereniging of binnen schoolbestuur);
  • Bedrag: basissubsidie 250 euro (3 activiteiten) + 75 euro per bijkomende activiteit;
  • Aanvraagperiode: tot 15 november.

Schooluitval

sla link op in klembord

Verschillende partners ondersteunen de Brusselse scholen in het tegengaan van schooluitval. Na een aanmelding door CLB Pieter Breughel neemt KANS Centraal Meldpunt Brussel een coördinerende rol op voor een externe doorverwijzing naar een NAFT-traject (Naadloos Flexibel Traject) of het aanbod van Abrusco.

Visie

sla link op in klembord

Brusselse scholen worden nog meer dan Vlaamse scholen geconfronteerd met ongewettigde afwezigheden, uitsluitingen in het kader van tuchtprocedures en vroegtijdig schoolverlaten. Hoe kan een school hier preventief rond werken? Het Vademecum zorgbreed en kansenrijk onderwijs – bouwen aan een school voor iedereen geeft aan om met het hele schoolteam in te zetten op een verbindend schoolklimaat en welbevinden van leerlingen.

Onderwijspartners

sla link op in klembord

Controle op de leerplicht in Brussel (AgODi)

sla link op in klembord

Het Agentschap voor Onderwijsdiensten (AgODi) beheert de databank voor leerlingengegevens Discimus waarin het voldoen aan de leerplicht wordt geregistreerd. In de opvolging is er een onderscheid tussen:

  • Absoluut schoolverzuim: de leerling is niet ingeschreven in een school en voldoet op geen andere manier aan de leerplicht;
  • Relatief schoolverzuim: de leerling is problematisch afwezig (meer dan 30 halve dagen).

Absoluut schoolverzuim

sla link op in klembord

Om het absolute schoolverzuim te controleren in het Brussels Gewest is er een gemeenschappelijke cel met vertegenwoordigers van de Vlaamse Gemeenschap en de Franse Gemeenschap. De leerplichtige leerlingen uit het rijksregister vormen het startpunt. Dit bestand wordt vergeleken met volgende databanken:

  • Ingeschreven leerlingen onderwijs van de Vlaamse Gemeenschap (Discimus);
  • Ingeschreven leerlingen onderwijs van de Franstalige Gemeenschap;
  • Onderwijs in het buitenland;
  • Huisonderwijs;
  • Leerlingen met vrijstelling van de leerplicht.

De leerlingen voor wie het nog niet duidelijk is dat ze voldoen aan de leerplicht worden verder opgevolgd:

  • Brief naar ouders met vraag tot opheldering (4 weken antwoordtijd);
  • Herinneringsbrief naar ouders (3 weken antwoordtijd);
  • Melding aan gemeente met advies tot inschakelen politie;
  • Doorverwijzing naar parketcriminoloog.

Het absolute schoolverzuim met doorverwijzing naar het parket bedraagt in Brussel jaarlijks ongeveer 600 leerplichtige leerlingen (voor Vlaamse en Franse Gemeenschap samen). Verder zijn er geen cijfers beschikbaar over het absoluut schoolverzuim in Brussel (brief om opheldering naar ouders, melding aan gemeente.

Relatief schoolverzuim

sla link op in klembord

In de opvolging van relatief schoolverzuim stuurt AgODi bij problematische afwezigheid (30 halve dagen) een standaardbrief naar de ouders. Na twee schooljaren op een rij problematische afwezigheid kan de studietoelage worden ingehouden. Een niet-regelmatige leerling verliest ook het recht op studiebekrachtiging.

Er zijn geen cijfers beschikbaar over een het aantal leerlingen in Brussel met een ingehouden studietoelage of die zijn beoordeeld als niet-regelmatig.

CLB Pieter Breughel: preventieve en verplichte opdracht leerplichtbegeleiding

sla link op in klembord

Het CLB heeft een preventieve en verplicht interveniërende opdracht in het vermijden van schooluitval.

Specifieke opdracht in de preventie en interventie vroegtijdig schoolverlaten

sla link op in klembord

CLB Pieter Breughel heeft een algemene preventieve werking rond het vermijden van schooluitval door:

  • Leerlingen vraaggestuurd ondersteuning te geven (studiekeuze, leer- en psychologische problemen);
  • Scholen vraaggestuurd te ondersteunen bij de analyse en aanpak van problemen bij een specifieke leerling of groep van leerlingen (fase van verhoogde zorg).

Een leerling wiens schoolloopbaan in het gedrang komt door de frequentie en aard van afwezigheden (minstens vijf halve dagen, spijbelen, medische redenen …) wordt door de school aangemeld bij het CLB. In de opvolging kan het CLB een begeleiding opstarten of via een aanmelding bij KANS Centraal Meldpunt Brussel doorverwijzen naar Brusselse partners.

Indien de ouders weigeren mee te werken, kan het CLB een melding van verontrusting (M-document) bezorgen aan het Ondersteuningscentrum jeugdzorg (OCJ) of het Vertrouwenscentrum Kindermishandeling (VK).

Andere partners

sla link op in klembord

LOP Brussel: afspraken over en bemiddeling rond uitsluitingen

sla link op in klembord

Binnen het Lokaal Overleg Platform (LOP) Brussel maakt een werkgroep netoverschrijdend afspraken over de te volgen procedure bij definitieve uitsluitingen en de registratie hiervan. In laatste instantie waakt de LOP-bemiddelingscel over de correcte toepassing van het inschrijvingsdecreet en zoekt een nieuwe school voor uitgesloten leerlingen, wanneer school en CLB geen oplossing vinden.

Procedure definitieve uitsluiting basisonderwijs Brussel

Procedure definitieve uitsluiting secundair onderwijs Brussel

  • Uitsluitende school zoekt samen met CLB nieuwe school (bij voorkeur in het eigen net, desgevallend in een ander net);
  • Uitsluitende school meldt uitsluiting aan coördinerend directeur van de scholengemeenschap;
  • Informatie relevant voor de ontwikkelings- en welzijnskansen van de leerling wordt gedeeld tussen betrokkenen;
  • Indien na 15 dagen geen oplossing wordt gevonden, wordt de LOP-bemiddelingscel geactiveerd.

KANS Centraal Meldpunt Brussel

sla link op in klembord

Aanmeldingspunt met coördinerende rol

sla link op in klembord

Wat met een leerling die dreigt af te haken op school? CLB Pieter Breughel meldt deze leerling aan bij KANS Centraal Meldpunt Brussel. Met steun van de Vlaamse Gemeenschap en VGC neemt KANS de rol op van onthaal-, informatie- en aanmeldingspunt met coördinerende rol in de zoektocht naar de meest passende ondersteuning. De leerling of de ouders kunnen ook zelf contact nemen met KANS.

Binnen het project Samen tegen schooluitval van het Departement Onderwijs vervult KANS de rol van Brussels netwerk waarbij actoren als onderwijs, welzijn, werk, politie en justitie samenwerken. KANS Centraal Meldpunt Brussel ontvangt ook financiering vanuit VGC Onderwijs en vorming en VGC Welzijn. Directrice van KANS is Eva Trogh.

KANS Centraal Meldpunt Brussel heeft volgende doelstellingen:

  • Daling van het aantal vroegtijdige schoolverlaters, tegengaan van het spijbelen en garanderen leerrecht;
  • Coördineren van flexibele begeleidingstrajecten op maat om schooluitval te voorkomen.

KANS Centraal Meldpunt Brussel neemt volgende opdrachten op:

  • Netoverschrijdend meldpunt (telefonisch, website, fysiek onthaal);
  • Informatie verstrekken over regionaal begeleidingsaanbod;
  • Coördineren ronde tafels;
  • Coördineren flexibele begeleidingstrajecten;
  • Financieren niet-kosteloze begeleidingstrajecten;
  • Registreren trajecten;
  • Kwaliteitsbewaking aanbieders, trajecten en profielen doelgroep;
  • Bekendmaken van de werking bij scholen.

Jaarrapport

sla link op in klembord

Het jaarrapport 2018-2019 van KANS Centraal Meldpunt Brussel geeft een zicht op de aard van de ondersteuningsvragen van de Brusselse scholen, de invulling en duur van het extern aanbod en het perspectief na het traject (al dan niet terugkeer naar de school).

Enkele aandachtspunten voor het basisonderwijs zijn:

  • 38 trajecten;
  • Goede spreiding over alle scholen;
  • Aanmeldingen vooral rond grensoverschrijdend gedrag;
  • Duurtijd traject in 70% van de gevallen langer dan 3 maanden;
  • Leerling kan meestal terugkeren naar school;
  • Nood aan bijkomend aanbod.

Enkele aandachtspunten voor het secundair onderwijs zijn:

  • 154 individuele trajecten + 133 groepstrajecten;
  • Niet alle scholen melden aan (netoverschrijdend);
  • Veel aanmeldingen eerste graad B-stroom;
  • Aanmeldingen vooral rond grensoverschrijdend gedrag + demotivatie;
  • 30 leerlingen in kader van tuchtprocedure (versus 250 uitsluitingen);
  • Duurtijd traject in 70% van de gevallen tussen 1 en 3 maanden;
  • Van de niet stopgezette trajecten keert 60% terug naar eigen school;
  • Nood aan dagbestedingstraject voor bijzonder onderwijs;

Meer info vind je in Toelichting jaarverslag KANS Centraal Meldpunt Brussel.

Extern begeleidingsaanbod

sla link op in klembord

Naadloze Flexibele Trajecten (NAFT) – Abrusco en Groep Intro

sla link op in klembord

Naadloze Flexibele Trajecten (NAFT) zijn begeleidingstrajecten aangeboden door organisaties erkend en gefinancierd door het Vlaams departement Welzijn. De doelgroep zijn leerlingen met een dreigende schooluitval en/of ongekwalificeerde uitstroom. De doelstelling is dubbel:

  • Versterken van de secundaire scholen in de omgang met deze leerlingen;
  • Bevorderen van de re-integratie van leerlingen in het onderwijs en/of op de arbeidsmarkt.

Aanmelding voor een traject gebeurt door CLB Pieter-Breughel bij KANS Centraal Meldpunt Brussel. Zowel een individuele leerling (bij dreigende schooluitval of ongekwalificeerde uitstroom) als een klasgroep (bij niet optimaal leerklimaat) kan worden aangemeld. Een NAFT-traject start met een rondetafelgesprek om de hulpbronnen en de verwachtingen van alle betrokkenen in kaart te brengen. De begeleiding vindt plaats binnen of buiten de school waarbij duur en methodiek wordt afgestemd op de behoeften van de leerling of de leerlingengroep. Zowel de NAFT-aanbieder als de school zijn verantwoordelijk voor een zinvolle invulling van het traject waarbij afwezigheden door de NAFT-aanbieder aan de school wordt doorgegeven (objectief gegeven niet vallend onder beroepsgeheim).

Voor de Nederlandstalige scholen in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest zijn er twee NAFT-aanbieders erkend en gefinancierd:

Katholiek Onderwijs Vlaanderen heeft samen met de pedagogische begeleidingsdiensten, de CLB’s en de NAFT-aanbieders afspraken gemaakt rond de samenwerking in een NAFT-draaiboek. De NAFT-aanbieders werken binnen het referentiekader R-NAFT en krijgen extern toezicht voor de zorg- en onderwijsinspectie.

Bijkomend extern begeleidingsaanbod Abrusco

sla link op in klembord

Abrusco (Ambitieuze BRUsselse COach) biedt naast NAFT-trajecten (financiering Vlaams departement Welzijn) ook een bijkomend ondersteuningsaanbod rond schooluitval (financiering VGC Onderwijs + Welzijn en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest). Abrusco neemt jaarlijks ongeveer 250 trajecten op verdeeld over 8000 dagdelen. Aanmelding voor een traject gebeurt door CLB Pieter-Breughel bij KANS Centraal Meldpunt Brussel.

Meer info vind je in Bijkomend extern begeleidingsaanbod Abrusco.

Overig extern begeleidingsaanbod

sla link op in klembord

Naast Abrusco bieden ook andere organisaties een extern begeleidingsaanbod voor Brusselse leerlingen. Aanmelding voor een traject gebeurt door CLB Pieter-Breughel bij KANS Centraal Meldpunt Brussel.

Meer info vind je in Bijkomend extern begeleidingsaanbod door andere organisaties dan Abrusco.

Brussels Gewest en gemeenten

sla link op in klembord

In het Brussels Hoofdstedelijk Gewest (BHG) coördineert de Dienst Scholen van Perspective.brussels de gewestelijke strategie tegen schoolverzuim. De strategie bestaat uit volgende doelstellingen en acties:

Doelstellingen Acties
Schoolverzuim identificeren en meten Gemeenschappelijke indicatoren en definities
Databank
Sociaal weefstel in wijk versterken Straathoekwerkers
Buurtverenigingen
Kantelmomenten schoolloopbaan ondersteunen Informatietools
Studiekeuzevaardigheden
Psychosociaal engagement versterken Zelfvertrouwen
Pedagogisch engagement versterken Huiswerkklassen
Pedagogische vaardigheden leraren
Pedagogische vaardigheden ouders
Relatie gezin/leerling/school verbeteren Subsidieprogramma’s
Re-integreren leerling in school/schoolparcours Subsidieprogramma’s
Coördinatie actoren Dienst Scholen

Om de strategie uit te voeren lanceert de Dienst Scholen drie subsidieprogramma’s met elk een eigen doelgroep en budget:

Doelgroep Subsidieprogramma’s Budget
Scholen Programma Preventie Schoolverzuim (PPS) 5,8 miljoen euro/jaar
Gemeenten Plaatselijk Preventie- en Buurtplan Schoolinschakeling (PPBS) 5,4 miljoen euro/jaar
VZW’s Begeleiding Schoolbezoek en Burgerschap (BSB) 1,5 miljoen euro/jaar

Programma Preventie Schoolverzuim (PPS) voor scholen

sla link op in klembord

Het Programma Preventie Schoolverzuim voorziet subsidies voor activiteiten op school buiten de lesuren om leerlingen te verbinden met de school. In principe lopen de projecten over drie schooljaren (2019-2021). De middelen in het kader van PPS voor het Nederlandstalig onderwijs worden integraal toegekend aan KANS Centraal Meldpunt Brussel en Abrusco.

Plaatselijk Preventie- en Buurtplan Schoolherinschakeling (PPBS) voor gemeenten

sla link op in klembord

Gemeenten kunnen een subsidie aanvragen voor acties tegen schoolverzuim en schooluitval in het kader van het Plaatselijk Preventie- en Buurtplan Schoolinschakeling (PPBS). Mogelijke acties zijn:

  • Schoolbemiddeling,
  • Studiebegeleiding individueel of in groep,
  • Straathoekwerkers,
  • Maatschappelijk werkers,
  • Buurtwerkers,
  • Stadswachten.

De website schoolinschakeling.brussels geeft een overzicht van de acties per gemeente, taal en ondewijsniveau. Enkel de gemeente Sint-Jans-Molenbeek heeft een Nederlandstalig aanbod (Module weerbaarheid).

Begeleiding Schoolbezoek en Burgerschap (BSB) voor vzw’s

sla link op in klembord

Organisaties kunnen een subsidie aanvragen voor acties rond Begeleiding Schoolbezoek en Burgerschap (BSB). De middelen in het kader van BSB voor het Nederlandstalig onderwijs worden integraal toegekend aan KANS Centraal Meldpunt Brussel en Abrusco.

Studentenvoorzieningen

sla link op in klembord

Brussel is de grootste studentenstad van het land, maar soms nog onbemind voor studenten. De studentenvoorzieningen van de instellingen hoger onderwijs en servicedesk Brik zetten Brussel op de kaart als studentenstad en ondersteunen studenten, ook in het zoeken naar een kot. Via de Werkgroep studentenzaken (VGC) en de Cel studentenleven (BHG) zijn studenten mee betrokken in het beleid en kunnen ze een financiële ondersteuning vragen voor projecten.

Brussel grootste studentenstad van het land

sla link op in klembord

Brussel vormt het hart van België en van Europa. Naast de troeven van een hippe metropool heeft Brussel ook de gezelligheid van oude volksbuurten. Brussel is dan ook de grootste studentenstad van het land met meer dan 100.000 studenten en 52 hogescholen en universiteiten.

De wijken met de meeste onderwijsinstellingen en/of koten zijn Brussel centrum, Brussel Dansaert, Etterbeek/Elsene, Schaarbeek, Jette en ten dele ook Vorst. De Brusselse studentenbuurten zijn dus verspreid over het hele gewest.

Aanbod onderwijspartners

sla link op in klembord

Studentenvoorzieningen (Stuvo)

sla link op in klembord

Studenten die in Brussel studeren kunnen rekenen op ondersteuning vanuit de diensten studentenvoorzieningen:

Stuvo ondersteunt studenten onder andererond volgende thema’s:

  • Een kot vinden,
  • Cultuur,
  • Sport,
  • Jobservice,
  • Studentenbegeleiding,
  • Sociale dienst,
  • Studieadvies.

Studentenraden en studentenverenigingen

sla link op in klembord

Aan de Brusselse hogescholen zijn tweede studentenraden actief

Naast de studentenraden zijn er ook een tiental Brusselse studentenverenigingen actief, die elk één of meerdere studiegebieden of faculteiten vertegenwoordigen.

Aanbod andere partners

sla link op in klembord

Servicedesk voor studenten (Brik)

sla link op in klembord

Brik – Student in Brussel is de servicedesk voor Brusselse studenten. Met steun van de VGC en in samenwerking met alle Nederlandstalige instellingen hoger onderwijs werkt Brik aan:

  • Promotie voeren voor Brussels als studentenstad;
  • Onthalen en wegwijs maken van nieuwe studenten;
  • Bevorderen van het goed samenleven tussen studenten en inwoners van Brussel.

Brik voert promotie voor Brussels als studentenstad met campagnes op sociale media en in bioscopen. Het stadsspel Brusseleir 2.0 richt zicht op leerlingen van de derde graad secundair onderwijs en laat hen aan de hand van een stadsplan en een smartphone Brussel ontdekken als studentenstad.

De Brusselse studentengids verschijnt jaarlijks in het Nederlands en het Engels en maakt nieuwe studenten wegwijs in Brussel rond volgende thema’s:

  • Waarom studeren in Brussel?
  • Wat en waar studeren?
  • Tips voor je nieuwe leven
  • Op kot
  • Ontdekking van de verschillende studentenwijken
  • Samen studeren

Brik organiseert met Brussel Brost ook een jaarlijkse feestelijke kick-off van het academiejaar eind september.

Verder ondersteunt Brik studenten ook bij het zoeken naar huisvesting.

Studentenhuisvesting

sla link op in klembord

De online kotzoeker MYKOT van Brik heeft een aanbod van 4 000 studentenkamers in eigendom van Brik, de onderwijsinstellingen, sociale verhuurkantoren of privéeigenaars. Op het online aanbod doet Brik een regelmatige controle van conformiteit en brandveiligheid. Brik stelt ook een modelhuurcontract ter beschikking. De meesten koten liggen in de populaire studentenbuurten: Brussel-Stad (33%), Elsene (12%), Schaarbeek (11%) en Jette (8%).

Brik heeft 400 studentenkamers in eigen beheer in de Brik-huizen. Odisee en KU Leuven Campus Brussel beschikken niet over studentenhuisvesting in eigen beheer. LUCA School of Arts en KU Leuven Architectuur stellen in Schaarbeek de studentenresidentie ArtUpKot ter beschikking.

Meer info vind je in Studentenhuisvesting in Brussel

Brik heeft 400 studentenkamers in eigen beheer in de Brik-huizen. Deze koten worden verhuurd onder drie formules:

  • Long Stay (volledige academiejaar, 302 koten);
  • Midterm Stay (uitwisselingsstudenten, Van Orley International Student House, 62 koten);
  • Flats voor Jong-Afgestudeerden (19 flats).

In het project Oasis (Long Stay) engageren de studenten zich samen met de buurtbewoners. Brik organiseert Open Kotdagen, Kottours en Welkomstdrinks om de studenten warm te ontvangen. De studentenhuisvesting van Brik wordt vaak gebruikt door de (internationale) studenten van de Katholieke Universiteit Leuven Campussen Brussel.

In het kader van het project Studenten maken de stad in samenwerking met de Brusselse en Vlaamse bouwmeester begeleidt Brik ook de ontwikkeling van bijkomende studentenhuisvesting aan de Slachthuizen in Anderlecht (Kotmet) en in het centrum van Brussel (K-Druum).

Odisee en KU Leuven Campus Brussel beschikken niet over studentenhuisvesting in eigen beheer. LUCA School of Arts en KU Leuven Architectuur stellen in Schaarbeek de studentenresidentie ArtUpKot ter beschikking.

Andere aanbieders van studentenhuisvesting buiten de privé-markt:

Inspraak studenten

sla link op in klembord

Werkgroep studentenzaken (VGC)

sla link op in klembord

De VGC Werkgroep studentenzaken is samengesteld uit vertegenwoordigers van de officiële studentenraden, Brik en de Algemene Directie Onderwijs en Vorming (ADOV) van VGC. De werkgroep heeft als doel de ontwikkeling van Brussel als leer- en leefstad voor studenten te bevorderen. Eén van de initiatieven van de werkgroep is de projectsubsidie ‘Kom uit je kot’.

Cel studentenleven (Perspective.brussels)

sla link op in klembord

In aanvulling op de onderwijsactoren van de Vlaamse en Franstalige Gemeenschap legt de Cel Studentenleven binnen de gewestelijke planningsdienst Perspective.brussels de klemtoon op thema’s die verband houden met het studentenleven binnen de grootstad. Doelstellingen van de Cel Studentenleven zijn:

  • Informeren van studenten over het dagelijks leven in Brussel;
  • Bijdragen aan de promotie van Brussel als studentvriendelijk Gewest;
  • Realiseren en toegankelijker maken van diensten en openbare voorzieningen voor studenten;
  • Sensibiliseren van studenten rond duurzame voeding, mobiliteit en werk;
  • Verbinden van studenten en inwoners van het Gewest.

De Cel Studentenleven wordt begeleid door een Expertisecomité (met vertegenwoordigers van de Nederlandstalige en Franstalige instellingen hoger onderwijs, Brik en Plateforme Logement étudiant) en een Verbindingscomité (met vertegenwoordigers van VGC, COCOF en de Vlaamse en Franstalige Ministeries van Onderwijs).

Het actieplan 2020-2025 van de Cel studentenleven voorziet volgende acties:

  • Lancering van een drietalige website met praktische informatie over het studentenleven in Brussel;
  • Ontwikkeling van een app;
  • Studies om toegankelijkheid van study spaces en andere ontmoetingsruimte te bevorderen.

Financiële ondersteuning

sla link op in klembord

Projectsubsidie ‘Kom uit je kot’ (VGC)

sla link op in klembord

Individuele studenten of studentenverenigingen kunnen een beroep doen op de VGC projectsubsidie Kom uit je kot. De activiteiten promoten Brussel als studentenstad of versterken de band tussen de Brusselaars en de studenten. De maximumsubsidie bedraagt 5 000 euro en aanvragen kunnen op elk moment worden ingediend. Voorbeelden van activiteiten:

  • After work drink na een academische activiteit;
  • Tweedehandsmarkt voor studenten.

Downloads

Contact

×
Kijkt als...
Niveau
Regio