Het implementeren van een taalbeleid in je school vraagt om een strategische aanpak en vereist de nodige competenties van het hele schoolteam. Ondersteuning vanuit het beleid is hierbij essentieel. Een effectieve implementatie begint met een goed doordachte en planmatige aanpak die rekening houdt met de context van je school en de beginsituatie van zowel leerlingen als leraren. Hier zijn de stappen om een talenbeleid succesvol te implementeren:
Begin met het in kaart brengen van de huidige situatie op school. Analyseer de taalvaardigheid van leerlingen. De taalscreening kan ons hierbij een eerste beeld geven, maar ook de prestaties van de leerlingen in de taalvakken en de observaties in de niet-taalvakken zijn hierbij een waardevolle aanvulling. Leerlingen die minder goed presteren op de taalscreening kunnen door de vakleraren verder geobserveerd worden op het vlak van taalvaardigheid. Door een sterke beginsituatieanalyse motiveer je het schoolteam om hier samen voor te gaan omdat iedereen het belang van een sterk taalbeleid inziet.
Het is ook belangrijk om bij de leraren uit je team na te gaan op welke talige knelpunten en behoeften ze bij hun leerlingen stoten tijdens hun lessen: welke taalvaardigheden hebben leerlingen voor hun vak het meeste nodig? Welke vrij talige opdrachten geven ze voor hun vak? Wat zijn volgens de leraren de voornaamste talige struikelblokken voor de leerlingen? Welke ondersteuning en begeleiding geven ze nu al aan de leerling? Elke vakgroep kan vanuit deze bevraging daarna eigen ambities op het vlak van taalstimulerend en -ondersteunend lesgeven formuleren.
In het actieplan omschrijf je daarom ook welke competenties je bij de leraren wil versterken om de acties op klasniveau te kunnen en te durven uitvoeren. Wijs leraren ook de weg naar wetenschappelijke inzichten die hen hierin kunnen versterken.
Formuleer een heldere visie op taalonderwijs die gedeeld wordt door het hele schoolteam. Deze visie reflecteert wat de school wil bereiken op het gebied van taalvaardigheid en hoe taalonderwijs geïntegreerd wordt in het bredere kader. Betrek hierbij leraren, leerlingen en ouders om draagvlak te creëren en om ervoor te zorgen dat de visie breed wordt gedragen.
Op basis van de beginsituatie stel je heldere en meetbare doelen op verschillende niveaus:
Werk een goed doordacht taalbeleid uit op school-, leraar- en leerlingniveau. Wat is de context, de beginsituatie, waar wil je naartoe en wat is haalbaar voor je team? Waar kan je wetenschappelijke inzichten in jullie plan meenemen? Hoe kan je de know how in je school rond taalbeleid en taalgericht onderwijs vergroten? Wat is je ambitie? Hoe loopt het nu? Wie kan jullie hierbij ondersteunen, zowel intern, de eigen mensen, als extern, zoals bijvoorbeeld de pedagogisch begeleider?
Ontwerp een planmatig, strategisch, doelgericht, maar ook haalbaar actieplan. Dit plan kan, naast de BSA en de doelen, per actie de volgende elementen bevatten:
Een doelgerichte aanpak vraagt echter inspanningen, toewijding en volharding van het hele team. Veranderen lukt maar als je samen bereid bent de obstakels die je nu nog niet kent te overwinnen en ervoor te blijven gaan. Het blijft daarom belangrijk om het schoolteam te betrekken door hen zelf acties te laten bedenken, hen de kans te geven om feedback te geven op het actieplan en hen na elke cyclus de acties mee te laten evalueren en verfijnen.
Voor je het plan uitvoert heb je gedragenheid in je team nodig. Zet met het hele schoolteam in op een aanpak, planning en visie op lange termijn met de ambitie om te gaan voor continuïteit over verschillende schooljaren. Daarnaast is het ook belangrijk om vanuit het beleid extra middelen te voorzien voor taalbeleid. Dat kan bijvoorbeeld door extra tijd te creëren voor de mensen die het taalbeleid uitdenken en trekken. Ook voor de andere leraren of opvoeders uit het schoolteam is het belangrijk om overlegtijd in te plannen om na te denken over het ondersteunen en stimuleren van de taalvaardigheid van de leerlingen.
.Monitor regelmatig de voortgang van de implementatie en evalueer de resultaten. Gebruik toetsen en feedback van leraren, opvoeders, leerlingenbegeleiders en leerlingen om te beoordelen of de doelen worden bereikt. Pas het actieplan aan op basis van de evaluaties om continu te verbeteren.
Zorg ervoor dat het taalbeleid duurzaam en verankerd is in de schoolcultuur. Dit kan door het opstellen van beleidsdocumenten, het regelmatig bijscholen van leraren en het continu aanpassen van het beleid aan nieuwe ontwikkelingen en inzichten.
• creëer betekenisvolle contexten;
• sluit aan bij (talige) voorkennis;
• sluit aan bij belevingswereld;
• construeer actief kennis;
• gebruik gevarieerde leermiddelen en werkvormen;
• betrek lerenden;
• creëer uitlokkende en uitdagende omgevingen;
• ...
•
zet
aan tot praten en schrijven over leerinhouden
•
zet groeperingsvormen efficiënt in
•
bevorder
reflectie
•
bouw
denktijd en begripscontrole in
•
creëer
een veilig interactieklimaat
•
...
• maak taalaanbod begrijpelijk;
• bied hulpmiddelen aan om begrip te verhogen;
• formuleer instructies helder;
• zorg voor toegankelijk cursusmateriaal;
• ondersteun bij produceren van mondelinge en schriftelijke taal;
• geef feedback over aangewende taalleerstrategiën;
• expliciteer taaldoelen;
• ...
Instructiefilmpjes taalgericht (vak)onderwijs voor leraren (Rotterdam)
In dit Rotterdams project worden interessante filmpjes en presentaties gemaakt waarin taalgericht (vak)onderwijs helder wordt uitgelegd en geïllustreerd.
