Kinderen en jongeren kan je niet opdelen in hokjes of beleidsdomeinen. Onderwijs, welzijn en zorg moeten hun expertise bundelen in het belang van de jonge mens die centraal staat. Ondersteuning op maat vraagt een gezamenlijke organisatie, geen parallelle systemen die naast elkaar werken. Het is onmogelijk om in afzonderlijke sectoren adequate antwoorden te vinden op het geheel van noden van een kind of jongere. Daarom is samenwerking een kernelement en moeten beleidsdomeinen actief vanuit een helikopterperspectief op elkaar afgestemd worden.
Die visie gaat uit van gezamenlijke verantwoordelijkheid. Elke partner brengt waardevolle expertise mee, maar geen enkele partner heeft een totaaloverzicht. Er is nood aan cocreatie, gezamenlijke besluitvorming en een engagement om structuren af te stemmen, zodat niet het kind zich moet aanpassen aan de sector, maar de sector zich aanpast aan het kind. Deze visie vraagt ook een overheid die randvoorwaarden creëert en vertrouwen geeft aan scholen en welzijnsactoren om flexibel te handelen en oplossingen te zoeken die het recht op onderwijs en welzijn waarborgen.
Samenwerking tussen onderwijs en welzijn vertrekt vanuit enkele gedeelde principes.
Een eerste principe is gelijkwaardigheid. De school, het CLB, de pedagogische begeleidingsdienst, de leersteuncentra en de welzijnsactoren benaderen elkaar als partners die elk een deel van de puzzel in handen hebben. Geen enkele partner is leidend of volgend; iedereen draagt bij vanuit zijn eigen opdracht en expertise.
Een tweede principe is transparantie. Goede samenwerking ontstaat wanneer elke partner helder communiceert, duidelijk maakt welke rol hij opneemt en wanneer en hoe er wordt bijgeschakeld. Duidelijkheid over verantwoordelijkheden voorkomt dubbel werk, misverstanden en onzekerheid bij gezinnen. Het bevordert vertrouwen en zorgt ervoor dat iedereen weet wat hij kan verwachten van elkaar.
Flexibiliteit vormt een derde principe. De noden van kinderen en jongeren evolueren voortdurend en kunnen plots veranderen. Partners moeten daarom bereid zijn snel te schakelen, grenzen te verleggen en nieuwe combinaties van ondersteuning te zoeken. Dat vraagt niet alleen organisatorische ruimte maar ook een cultuur die verandering toelaat.
Preventie is ten slotte een noodzakelijk fundament. Scholen investeren via hun brede basiszorg in een veilige en ondersteunende leeromgeving voor iedereen. Welzijn en zorg vullen deze preventie aan met vroegdetectie, vroeginterventie en contextgerichte ondersteuning. Preventie vraagt dat domeinen elkaar vroeg vinden, dat zorgen snel gedeeld worden en dat er al wordt samengewerkt vóór situaties escaleren.
