Leerpunt publiceert de nieuwe leidraad Functioneel en betekenisvol taalonderwijs op de kleuterschool. De leidraad is een Vlaamse hertaling van de Nederlandse NRO-leidraad en werd ontwikkeld door onderzoekers van Odisee Hogeschool en het Centrum voor Taal en Onderwijs van KU Leuven. De aanbevelingen zijn gebaseerd op recent en relevant onderzoek en vertaald naar de Vlaamse onderwijscontext.
De leidraad wil leraren en schoolteams ondersteunen bij kwaliteitsvol taalonderwijs aan kleuters. Daarbij gaan leren, spelen, een rijk taalaanbod en de ontwikkeling van jonge kinderen samen. Kleuters leren in interactie met anderen en verbinden nieuwe ervaringen en observaties met wat ze al weten.
De leidraad bundelt de wetenschappelijke inzichten in zes aanbevelingen:
De aanbevelingen worden verder uitgewerkt met concrete handvatten voor de klas- en schoolpraktijk. Zo is er onder meer aandacht voor brede en kennisrijke thema’s, nieuwe woorden in relevante en speelse contexten, beginnende geletterdheid, taalrijke hoeken, spel, dagelijks interactief en doelgericht voorlezen, taaldenkgesprekken en schooltaal. Ook het observeren en ondersteunen van kleuters met een kwetsbare taalstart, de samenwerking met ouders en een schoolbreed taalbeleid krijgen een plaats.
De inzichten uit de leidraad zijn herkenbaar in de keuzes die we maken in het nieuwe leerplan Op.stap, leerroutes voor iedereen. Binnen de discipline Nederlands en communicatie bouwen kleuters doelgericht kennis van en vaardigheid in het Nederlands op. Tegelijkertijd ondersteunt het Nederlands de kennisopbouw binnen andere disciplines.
Ook de aandacht voor mondeling taalgebruik, woordenschat, luisterbegrip, mondelinge interactie, beginnende geletterdheid en rijke teksten sluit daarbij aan. Het leerplan maakt zichtbaar wat kleuters moeten kennen en kunnen. De leidraad van Leerpunt biedt bijkomende wetenschappelijke verdieping en handvatten voor hoe leraren en schoolteams daar kwaliteitsvol aan kunnen werken.
De aanbeveling om te werken met brede en kennisrijke thema’s die meerdere perspectieven openen en kleuters aanzetten tot nadenken, sluit nauw aan bij de ondersteuning die we voorzien voor kennisrijke thema’s in het kleuteronderwijs. Ook het verbinden van nieuwe woorden met relevante contexten en het voortbouwen op wat kleuters al weten, krijgen daarin een belangrijke plaats.
Op onze PRO.-pagina Kleuteronderwijs vind je materialen om kennisrijke thema’s doelgericht uit te werken. Ze ondersteunen leraren en schoolteams om vanuit het leerplan rijke inhouden te selecteren, samenhang te creëren en de kennis van kleuters stapsgewijs uit te breiden.
Ook het woordenschatdossier biedt concrete ondersteuning. De leidraad benadrukt het belang van nieuwe woorden in relevante en speelse contexten en van een rijk en gevarieerd taalaanbod.
Het woordenschatdossier ondersteunt leraren om vanuit de leerinhoud en de leerplandoelen doelgericht te werken aan woordenschat. Het maakt zichtbaar welke begrippen, school- en instructietaal kleuters nodig hebben en hoe de leraar passende taalsteun kan bieden. Zo wordt werken aan woordenschat geen afzonderlijke activiteit, maar een onderdeel van kwaliteitsvol onderwijs en van de kennisopbouw binnen verschillende disciplines.
De nieuwe leidraad biedt ook kansen om het actieplan Ieder kind taalheld verder te concretiseren in de klas. In het actieplan wordt er bij kleuters met een taalnood in het Nederlands nadruk gelegd op preteaching in kleine groep. In de leidraad vind je manieren waarop je dat kan doen.
Meer informatie en een aanbod van netwerken om je professionaliseren vind je op de PRO.-site Ieder kind taalheld.
Wie zich verder wil professionaliseren rond Nederlands en communicatie kan aansluiten bij het disciplinegericht netwerk Nederlands en communicatie.
Daarnaast zijn er lerende netwerken waarin de samenhang met andere disciplines centraal staat: Nederlands en communicatie en wiskunde en Nederlands en communicatie – wetenschap en techniek. Voor schoolteams is ook de digitale opname van het startmoment Nederlands en communicatie beschikbaar.
In deze initiatieven staat de vertaling van de nieuwe leerplandoelen naar de klaspraktijk centraal, met aandacht voor doelgericht en samenhangend onderwijs en voor de wisselwerking tussen kennisopbouw en taalontwikkeling.
