De gezondheidspatronen van Gordon vormen een wetenschappelijk onderbouwde classificatie om gegevens te verzamelen over de totale persoon binnen de de sector van Zorg en Welzijn. Het ICF-schema is een internationale classificatie van het functioneren van mensen. Bij gebruik van het ICF, leg je de focus niet op een gezondheidsprobleem of deficit maar op het functioneren van mensen (wat mensen nog kunnen). Volgende presentatie en verduidelijking, brengen een koppeling met de leerplandoelen uit het leerplan Maatschappij en Welzijn II DA.
Mogelijke linken gezondheidspatronen van Gordon en ICF-schema met leerplandoelen Maatschappij en welzijn II D/A-finaliteit
Je kan beide kaders koppelen aan verschillende leerplandoelen in Maatschappij en welzijn. In de wenken vind je een verwijzing naar beide classificaties indien van toepassing. Omdat beide kaders uit de gezondheidszorg komen, kan je ze vooral linken aan de doelen van gezondheidsbevordering, maar ook met doelen uit de andere bouwstenen is er een mogelijke link. Een overzicht:
LPD 1 + Leerlingen illustreren het belang en de betekenis van een holistische, dynamische en emancipatorische mensvisie voor zorgverlening en begeleiding rekening houdend met de unieke persoon en zijn omgeving
Leerplandoel 1 vormt het uitgangspunt van het ganse leerplan en de studierichting. De holistische, dynamische en emancipatorische mensvisie staat centraal. Daarbij vertrekken we van de unieke persoon als geheel van lichamelijke, geestelijke, sociale en spirituele elementen (holistische) die in voortdurende relatie staat met zijn omgeving , blijft ontwikkelen (dynamische) en zelf de regie voor het eigen leven in handen neemt (emancipatorische).
Om zorgverlening en begeleiding te kunnen bieden, kijken we naar de totale mens. Om gegevens over de totale mens te verzamelen, kan je de gezondheidspatronen van Gordon gebruiken. De focus is hierbij niet een gezondheidsprobleem of deficit, maar wel het totale functioneren. Om dit in kaart te brengen, kan je het ICF-schema gebruiken.
LPD 15 De leerlingen lichten de begrippen gezondheid, welzijn en gezondheidsbevordering toe in relatie tot zorgverlening en begeleiding.
We raden aan om voor leerplandoel 15 te vertrekken van de begrippen ‘gezondheid’ – ‘welzijn’ – ‘gezondheidsbevordering. Voor de relatie met zorgverlening en begeleiding, leg je de link met de holistische, dynamische en emancipatorische mensvisie (LPD 1).
Aangezien de focus de totale (holistische) gezondheid is, kan je hier ingaan op de gezondheidspatronen van Gordon om als classificatie in zorgverlening en begeleiding, de gegevens over de totale mens te verzamelen. Vanuit de positieve visie op gezondheid met de focus op het functioneren, en vanuit de link met anatomie en fysiologie, kan je hier ook de link leggen met het ICF -schema als classificatie om het totale functioneren van mensen in kaart te brengen.
Vanuit de link met de emancipatorische mensvisie kan je de link leggen met gezondheidsvaardigheden. Om de regie over eigen gezondheid in handen te nemen, heeft men immers competenties nodig om de informatie over de gezondheid te kunnen verzamelen, begrijpen en zo beslissingen te nemen.
LPD 18 De leerlingen analyseren aan de hand van casussen op een systematische wijze het totale menselijke functioneren rekening houdend met symptomen van ziek zijn en signalen die wijzen op veranderingen.
Toelichting van deze uitdagende LPD:
In anatomie en fysiologie leren de leerlingen de lichamelijke stelsels en fysiologische processen in ons lichaam kennen. Maar de link naar gezondheid en gezondheidsbevordering wordt daar niet gelegd. Men kijkt niet wat gebeurt als bepaalde mechanismen niet goed werken en hoe we, in het kader van gezondheidsbevordering, kunnen voorkomen dat bepaalde mechanismen niet goed werken. Dit is de vertaalslag die de leraren gezondheid kunnen maken. Concreet kan je de leerlingen in de 2de graad Maatschappij en Welzijn II DA:
LPD 19 De leerlingen informeren zich bij het uitvoeren van een opdracht over wensen, behoeften, beperkingen en mogelijkheden van de ander en brengen ze in kaart.
Aangezien elke mens een uniek samenspel is van lichamelijke, geestelijke, sociale en spirituele elementen en bovendien op een unieke wijze functioneert in het dagelijkse leven, is het belangrijk om bij zorgverlening en begeleiding steeds stil te staan bij de unieke wensen, behoeften, mogelijkheden en beperkingen van die persoon.
Omdat het handelingswerkwoord ‘informeren’ is, vertrek je best van een casus of situatieschets. Je leert de leerlingen om met behulp van vragen, observaties,… deze wensen, behoeften, mogelijkheden en beperkingen op het spoor te komen. Je kan hier ook gebruik maken van de gezondheidspatronen van Gordon of het ICF-schema om dit te doen. Je hoeft dit echter niet altijd op die manier te doen.
We raden aan om in het 3de jaar Maatschappij en Welzijn in het luik gezondheid van de bouwsteen Gezondheidsbevordering (LPD 15 -18), eerst de meer algemene leerplandoelen aan te leren, los van de relatie met zorgverlening en begeleiding.
Nadien herneem je LPD 15 en leg je de link met zorgverlening en begeleiding enerzijds, en de holistische, dynamische en emancipatorische mensvisie (LPD 1) anderzijds. Je brengt de gezondheidspatronen van Gordon en het ICF-schema aan. Vervolgens start je met LPD 18. Je kan dit als volgt aanpakken:
De meest relevante gezondheidspatronen die je kan uitwerken zijn
Ter inspiratie maakten we een aantal casussen van enkele gezondheidspatroon op. Om te bewaken dat we binnen de gezinscontext blijven, vertrekken we van een straat waar verschillende gezinnen/mensen wonen. Deze straat kan dan als uitgangspunt dienen. Uiteraard is dit slechts inspiratie en dient de manier van werken afgesproken te worden binnen de volledige vakgroep Maatschappij en Welzijn.
