12 februari 2026 - Hoorzitting over de betaalbaarheid van en het kwaliteitskader voor leermiddelen: een persoonlijk commentaar

Deze hoorzitting behoorde tot de categorie “informatiever dan vaak anders”. Dan wel niet zozeer dankzij het voorstel van resolutie van Groen over één dimensie van dit leermiddelenverhaal, met name, het probleem van de betaalbaarheid ervan voor bepaalde leerlingen. Dat was erg bekend terrein en het voorstel dateerde overigens al van 25 augustus 2025. Nee, het hogere informatiegehalte kwam van die andere dimensie, de kwaliteit van de leermiddelen, en dan vooral (maar niet alleen) van de bijdrage van Leerpunt over het zgn. kwaliteitslabel (of keurmerk), waarvan de Onderwijscommissie hier de primeur kreeg. Primeurs, inderdaad, dat gebeurde niet alle dagen in de Onderwijscommissie noch in het Vlaams Parlement tout court.

Nog een paar bemerkingen vooraf:

  • het zal niet verbazen dat ook dit thema al een hele parlementaire voorgeschiedenis kende: ik noem met name 9 oktober 2025, toen al sprake was van het voorstel van resolutie van Groen; voorts leverde de zoekterm “schoolfacturen” alleen al in het recentere deel van mijn archief dit lijstje op; en voor de zoekterm “keurmerk” vond ik dit (directe en indirecte) resultaat; maar de voorbije jaren gingen nog veel meer gelegenheden vooraf aan wat hier nu voorlag;
  • ik wil maar zeggen: het was niet de eerste keer dat dit (belangrijke) thema de revue passeerde; en dus klonk ook de toelichting bij het voorstel van resolutie door hoofdindiener Kim Buyst erg bekend in de oren, om alleen al maar een maximumfactuur in het secundair onderwijs bij naam te noemen.

Voor de hoorzitting die nadien volgde, konden we deze namen van sprekers noteren, die nog een beetje afweken van het aanvankelijk gepubliceerd lijstje: Colette Victor (coördinator vzw Krijt), Roos Fekkers (trajectbegeleider en vormingswerker vzw Krijt), Pedro De Bruyckere (algemeen directeur Stichting Leerpunt), Hannes Develter projectcoördinator Leerpunt), Wouter Smets (assistent-professor Erasmus Universiteit Rotterdam), Dirk Van der Borght (voorzitter Groep Educatieve en Wetenschappelijke Uitgevers) en Nic Pappijn (bestuurder Groep Educatieve en Wetenschappelijke Uitgevers).

Met de vermelde powerpointpresentaties werden hun respectieve verhalen al heel duidelijk, maar zoals gebruikelijk, haal ik graag nog, subjectief en selectief als altijd, enkele punten uit de bespreking zelf:

  • als algemeen punt verstond ik niet zo goed dat accent (bij Wouter Smets en Dirk Van der Borght) op de loskoppeling van de twee dimensies van het verhaal; uiteraard waren dat twee verschillende invalshoeken, oké, maar zoals o.a. Hannelore Goeman goed toelichtte, de leermiddelen mogen nog zo kwalitatief zijn, als een aantal leerlingen er niet tijdig over kan beschikken door allerlei financiële problemen (thuis), is er toch een groot probleem;
  • waar ik Hannelore Goeman dan weer niet volgde, was in haar pleidooi om, gesteund op buitenlandse voorbeelden, véél verder te gaan in de overheidssturing dan nu via het kwaliteitslabel van Leerpunt (cf. infra) en daarbij dan ook een grotere rol te geven aan de Onderwijsinspectie; thanks, but no thanks en ze ving daarmee nadien nogal bot bij Pedro De Bruyckere en Wouter Smets, oef…;
  • Leerpunt had met het gloednieuwe kwaliteitskader inderdaad een evenwichtig, generiek kwaliteitsinstrument gemaakt dat recht doet aan de vrijheid van onderwijs; we leven hier niet in Engeland noch in Nederland, zoals Pedro De Bruyckere heel mooi uitlegde; in die laatste was bijvoorbeeld wel de keuze gemaakt voor een Wet Gratis Schoolboeken (mét financiële middelen; in 2021 was er een evaluatie van de wet geweest (cf. ook digitale devices, die buiten die wet vallen) en in 2026 zou er een nieuwe evaluatie gedaan worden), die wij vooralsnog niet hebben in het Vlaamse secundair onderwijs; ook recenter was er heel wat te doen rond de zaak in Nederland; Wouter Smets zei zelf dat het in Nederland niet per se beter was;
  • Hannes Develter ging omstandig in op het hele scenario dat gevolgd was voor de opmaak van het kwaliteitskader (op basis van het rapport van de eerdere Kwaliteitsalliantie plus allerlei andere bronnen en analyses) en ook op het verloop van de procedure voor wie vanaf nu een leermiddel wilde indienen met het oog op het verkrijgen van het kwaliteitslabel; dat leek mij allemaal heel serieus en professioneel werk; Pedro De Bruyckere had voordien al uitgelegd dat prijssetting (een heel complexe kwestie, met allerlei verschillende factoren) weliswaar niet als kwaliteitscriterium gold, maar in de berichtgeving naar de scholen zou het wel worden opgenomen; vanuit een waarderende aanpak zouden op de website van Leerpunt op termijn alleen de leermiddelen getoond worden die het kwaliteitslabel al behaalden, dus geen naming & shaming van wie het nog niet behaalde;
  • uiteraard konden ook hier zgn. invulboeken niet ontbreken (nwvr: “een vervuild begrip”, volgens Nic Pappijn van GEWU, die gelijk wel mea culpa sloeg omdat men daarin toch wat doorgeslagen was), als naar eigen zeggen de meest gestelde vraag aan Pedro De Bruyckere het voorbije jaar; er bestond daarover geen eenduidig antwoord vanuit onderzoek, dus prima genuanceerd (beaamd door Wouter Smets, die ook ooit in “mijn” krant zijn licht daar al op laten schijnen had), maar gelijk ook wel met een wat hoog open-deuren-intrappen-gehalte;
  • bij Smets was ook heel wat kritiek op Klascement te horen, wat kwaliteit betrof, maar blijkbaar was er intussen toch al contact daarover tussen Leerpunt en Klascement, waarbij dat andere instrument, de zgn. quick scan (bedoeld om eigen leermateriaal te screenen), nuttige diensten zou kunnen bewijzen; idem over allerlei (niet-commerciële) didactische pakketten die door diverse organisaties gemaakt werden bij tentoonstellingen en andere events;
  • ook bij de uitgevers werd het kwaliteitskader erg positief ontvangen, want het ging daarmee opnieuw over didactiek; overigens vond Nic Pappijn, in tegenstelling tot bijvoorbeeld Ilona Vandenberghe van PVDA, dat idealisme en commercie wél samen konden gaan; ja, leermiddelen uitgeven impliceerde een verdienmodel, maar dat had Leerpunt eigenlijk ook, aldus Pappijn, want die “dronken ook niet alleen koffie”; Hannes Develter zette toch even de puntjes op de i: er werden alleen kosten aangerekend om de beoordelaars in de beoordelingscommissie te vergoeden, al de rest viel onder de subsidies die Leerpunt van de overheid ontving; de winstmarge voor de uitgevers (in de presentatie van Dirk Van der Borght heette die ineens wat cryptisch projectmarge, vreemd toch) was trouwens al bij al heel redelijk, leek me (gemiddeld vijf procent);
  • over de zgn. Boekencheck van de vzw Krijt werden we goed ingelicht door coördinator Colette Victor, die daarover een positief verhaal bracht, maar gelijk erkende dat de deelnemers daaraan toch vooral de al goede leerlingen van de klas waren, wat een armoedebeleid op school betrof; en bijgevolg zag zij toch een rol voor de Onderwijsinspectie om daar iets meer aanklampend (ik parafraseer ietwat vrij) op te treden bij doorlichtingen, i.c. bij het GOK-beleid van de school; de vzw Krijt heeft net de expertise om scholen op dat stuk te ondersteunen;
  • en nog over de maximumfactuur: het viel me op dat GEWU en Wouter Smets (maar ook Roos Fekkers van vzw Krijt vermeldde het) benadrukten om in het kostenverhaal al eens te beginnen met de “dure meerdaagse uitstappen”; ik kreeg daarbij een plotse flashback naar mijn eigen Romereis (correctie: eigenlijk volwaardige Italiëreis) in de prima vera van 1979, maar dat was een zuiver extracurriculaire reis als weliswaar mooie afsluiter van een even mooie zesjarige humanioratijd; bestonden er dan anno 2026 in het secundair onderwijs intracurriculaire uitstappen van die prijsklasse? Althans dat meende ik te begrijpen uit dat betoog; indien ja, dan moesten zulke scholen inderdaad zelf maar maken dat alle leerlingen mee konden; en anders kon zulks alleen extracurriculair, zou ik zelf zeggen; sneeuwklassen (buiten vakantieperiodes, dus intracurriculair) en aanverwante in het basisonderwijs, eerlijk waar, ik heb ze nooit begrepen want misschien wel nice to have, maar zeker niet need to have

Ik verwijs tot slot heel graag naar de video [vanaf 13:00] van de bespreking op de website van het Vlaams Parlement.

Reageren op dit commentaar kan bij Wilfried Van Rompaey wifried.vanrompaey@katholiekonderwijs.vlaanderen.

Verwante artikels

OVER DEZE BLOG

Deze blog is niet bedoeld als formeel standpunt van Katholiek Onderwijs Vlaanderen, evenmin als een puur verslag, maar wel als een niet-neutraal, persoonlijk commentaar op vooral ook politieke aspecten van de parlementaire onderwijsactiviteiten, zowel in de Commissie Onderwijs en de plenaire vergadering van het Vlaams Parlement als uitzonderlijk ook in een andere vakcommissie die occasioneel relevant kan zijn voor het beleidsdomein Onderwijs.

×
Kijkt als...
Niveau
Regio
Kan ik je helpen?