Inspirerend voorbeeld bij het leerplandoel “Een oplossing ontwerpen voor een probleem of uitdaging door wetenschappen, technologie of wiskunde geïntegreerd aan te wenden.” in de studierichting Assistentie in wonen, zorg en welzijn (LPD 14)

Het leerplandoel “Een oplossing ontwerpen voor een probleem of uitdaging door wetenschappen, technologie of wiskunde geïntegreerd aan te wenden” komt zowel in de 1ste, 2de als 3de graad aan bod. In dit inspirerend voorbeeld vind je een situatieschets waarin we het doel hebben uitgewerkt.

Het voorbeeld bouwt verder op de algemene tekst over dit leerplandoel. Deze verheldert de volgende elementen:

  • de beginsituatie over de studierichtingen heen;
  • de eigenheid van het ontwerpproces;
  • de keuze van een probleem of uitdaging;
  • het geïntegreerd aanwenden van wiskunde, wetenschappen of technologie;
  • algemene suggesties voor een didactische aanpak.

Het is zinvol om met je collega’s in overleg te gaan over de wijze waarop leerinhouden van wiskunde, techniek en natuurwetenschappen aan bod zijn gekomen en hoe samenwerking tussen de vakken kan verlopen.

Opdracht en probleemstelling

sla link op in klembord

Kopieer

Beginsituatie

sla link op in klembord

Kopieer

Om vanuit dit voorbeeld met LPD 14 aan de slag te gaan, wordt er verondersteld dat leerlingen in de loop van het schooljaar onderstaande leerinhouden verworven hebben:

  • De leerlingen leerden cliënten informeren over activiteiten en ondersteuning bieden tijdens het verloop ervan.
  • De leerlingen leerden om maaltijden te bereiden en ondersteunen de organisatie van een buffetvorm voor meerdere cliënten (wiskunde).
  • De leerlingen leerden recepten aanpassen in functie van het aantal personen en behoeften (wiskunde).
  • De leerlingen leerden algemene principes voor gezondheidsbevordering toepassen (gezonde en aangepaste voeding, valpreventie en zorg voor voldoende slaap).
  • De leerlingen leerden fenomenen of toepassingen uit het dagelijkse leven verklaren aan de hand van kracht, hefboom, druk (natuurwetenschappen). 

Situatieschets

sla link op in klembord

Kopieer

Je eerste stageplaats is Center Parcs Vossemeren. In dit vakantiepark is je mentor verantwoordelijk voor heel wat taken, waaronder de kamerdienst en het ontbijtbuffet. De gasten mogen tussen 8 en 10.30 uur komen ontbijten. In die periode moet je zorgen dat het ontbijt aantrekkelijk is en de producten vers blijven. Bovendien moet om 10.30 uur alles weggeborgen worden en wil je mentor dat alles wat niet verbruikt werd zoveel als mogelijk de volgende dag verder kan worden verbruikt.

  • Je kan de situatieschets verder stofferen in functie van andere leerdoelen die je wil betrekken of om een leerlijn uit te werken door de derde graad heen. Je kan daarbij een keuze maken om meer informatie te geven bij het begin van de derde graad zodat de leerlingen zich ook beter kunnen inleven in de concrete situatie. Naargelang de graad vordert, kan je informatie voorzien die je niet op voorhand deelt, maar waarnaar ze moeten vragen als om zelf een zicht te krijgen op de situatie.
  • Je kan de casus complexer maken of kiezen voor andere doelgroepen en/of contexten:
    • Hoe omgaan met voedselveiligheid als gasten een pakket mogen maken om op daguitstap te gaan
    • Hoe kan je het buffet toegankelijk maken voor minder mobiele gasten?
    • ...
  • Naast de materiële omstandigheden leent een dergelijke situatie zich ook zeer goed om in dialoog te gaan met simulanten die je betrekt bij deze context. Je kan die op voorhand een aantal richtlijnen meegeven om op die manier de complexiteit van de casus te bewaken. Zo kan je ervoor kiezen om net meer spontaan informatie te laten geven terwijl je ook kan opleggen om bepaalde informatie alleen te bezorgen als de leerlingen ernaar vragen.
  • Je kan in de keuze van situaties ook uitgaan van ervaringen die de leerlingen op stage hebben meegemaakt.

Mogelijke problemen of uitdagingen

sla link op in klembord

Kopieer

  • Op welke wijze kunnen voedselveiligheid en hygiëne bij zo’n buffet gerespecteerd worden? Hoe kan je dat opvolgen?
  • Op welke wijze worden hoeveelheden van bederfbare producten bepaald om een vrij grote groep mensen van een ontbijt te voorzien?
  • Enkele gasten maken melding van een allergie voor bepaalde voedingsmiddelen.

Leerplandoelen

sla link op in klembord

Kopieer

Centrale leerplandoelen

sla link op in klembord

Kopieer

De volgende leerplandoelen komen nadrukkelijk aan bod. Ze staan centraal bij de didactische evaluatie van de opdracht.

  • III-AWZ-a LPD 14 De leerlingen ontwerpen een oplossing voor een probleem of een uitdaging in de context van assistentie in wonen, zorg en ondersteuning door wetenschappen, technologie of wiskunde geïntegreerd aan te wenden.
  • I-II-III-GFL LPD 10 De leerlingen genereren creatieve ideeën om een probleem op te lossen en bespreken de uitvoerbaarheid ervan aan de hand van criteria.

Flankerende of optionele doelen

sla link op in klembord

Kopieer

De volgende leerplandoelen beschrijven kennis en vaardigheden die relevant kunnen zijn om de ontwerpopdracht uit te voeren. Een gerichte selectie uit deze doelen kan geheel of gedeeltelijk, vooraf of gelijktijdig aan bod komen bij de realisatie van de opdracht in de klaspraktijk.

Het is belangrijk dat de probleemstelling aansluiting kan vinden bij de beginsituatie van de leerlingen. Als leraar zal je dus moeten inschatten wat de beginsituatie van de leerlingen is en bepaalde leerplandoelen nog eens moeten toelichten zodat je tot een kwaliteitsvol ontwerp komt.

In functie van het aanwenden van wiskunde, wetenschappen of technologie:

  • III-Wis-a LPD 1 De leerlingen lossen vanuit betekenisvolle contexten problemen op door wiskundige concepten en vaardigheden in te zetten.
  • III-Wis-a LPD 2 De leerlingen voeren met functioneel gebruik van ICT eenvoudige berekeningen uit met gehele getallen, kommagetallen, breuken, procenten en verhoudingen in betekenisvolle contexten.
  • III-Mavo-a LPD 11 De leerlingen beargumenteren binnen een gesimuleerd persoonlijk of gezinsbudget keuzes bij aankopen rekening houdend met de totale kostprijs en de financieringskost.
    • Belang van financiële engagementen op korte en lange termijn
    • Eenmalige en terugkerende kosten
    • Consumentenkrediet
  • III-Mavo-a LPD 20 De leerlingen verklaren fenomenen of toepassingen uit het dagelijkse leven aan de hand van snelheid, kracht, hefboom, druk, zichtbaar licht, straling of elektriciteit.

In functie van verdere integratie in het specifieke deel:

  • III-AWZ-a LPD 3 De leerlingen observeren, signaleren en rapporteren onregelmatigheden.
  • III-AWZ-a LPD 6 De leerlingen werken samen in team in functie van continuïteit van dienstverlening.
  • III-AWZ-a LPD 21 De leerlingen bereiden evenwichtige en gezonde maaltijden.
  • III-AWZ-a LPD 22+ De leerlingen ondersteunen de organisatie van een buffetvorm voor meerdere cliënten.
  • III-AWZ-a LPD 23 De leerlingen verzorgen het maaltijdgebeuren met inbegrip van serveren en presenteren van voeding en drank, opdienen, roomservice en het creëren van een aangename sfeer.

Ontwerpen van een oplossing

sla link op in klembord

Kopieer

De situatie verkennen

sla link op in klembord

Kopieer

De kans is groot dat leerlingen snel en oplossingsgericht aan de slag gaan. Dat is niet verkeerd, maar kan ertoe leiden dat bepaalde oplossingen onvoldoende toereikend of zelfs helemaal niet passend zijn. Je stimuleert de leerlingen om gegevens te verzamelen via observatie of gerichte vraagstelling. Daarbij kan je volgende vragen omzetten naar de casus die je voor ogen hebt:

  • Wat is de precieze context waarin het probleem of uitdaging zich stelt? Wat is de persoonlijke situatie en/of context?
  • Doet het zich in alle omstandigheden en/of alle omgevingen voor?
  • Welke elementen beïnvloeden het probleem? Welke informatie heb je nog nodig om een goed beeld te krijgen?
  • Voor wie wordt de oplossing ontworpen: voor de leerling zelf, een gekende gebruiker of doelgroep, een ongekende gebruiker of doelgroep?
  • Moeten de leerlingen overgaan tot een meer systematische vorm van behoeftebevraging/behoeftenonderzoek?
  • Is er regelgeving waarmee de leerlingen moeten rekening houden? Behoort het geven van een oplossing wel tot het eigen domein of is doorverwijzing noodzakelijk?
  • Is een kosten-batenanalyse noodzakelijk?
  • Krijg je het probleem voldoende helder geformuleerd?

Welk doel heb je voor ogen?

sla link op in klembord

Kopieer

Natuurlijk wil je dat het probleem opgelost is of de uitdaging een antwoord heeft gekregen. In sommige situaties zal dat meteen helder zijn, maar bij bepaalde casussen ga je toch nadenken over de kwaliteit van je oplossing. Misschien is het probleem ook wel gelinkt aan enkele andere elementen die ook een oplossing vragen. Zo kan er ook een mogelijkheid zijn om op de kamer te eten. Hoe kan een ontbijt dan in alle veiligheid en met de nodige hygiëne bezorgd worden? Je kan de leerlingen volgende vragen stellen:

  • Zijn er andere problemen gekoppeld aan de uitdaging die voorligt?
  • Waaraan moet een eventuele oplossing voldoen om geslaagd te zijn?

Oplossen via het integreren van wiskunde, wetenschappen of technologie

sla link op in klembord

Kopieer

Uitgaande van de geformuleerde probleemstelling kan wiskunde, wetenschappen of technologie in de oplossing worden geïntegreerd.

  • Je kan leerlingen laten nagaan welke producten deel uitmaken van een klassiek ontbijtbuffet.
  • Het ontbijtbuffet moet voldoende aangevuld worden en aantrekkelijk blijven.
  • Ze gaan op zoek naar de wijze waarop ingeschat wordt hoeveel gasten komen ontbijten en welke hoeveelheden daarvoor nodig zijn. Die berekeningen kunnen al gemaakt worden (wiskunde).
  • De leerlingen kunnen onderzoeken welke producten snel aan kwaliteit inboeten. Dat kan zijn omdat ze hun aantrekkelijkheid verliezen of ze niet meer veilig kunnen geconsumeerd worden. Denk daarbij aan blootstelling aan warmte, licht of lucht (wetenschappen).
  • Ze kunnen nagaan welke maatregelen worden genomen of welke middelen ter beschikking zijn om de processen die leiden tot kwaliteitsverlies af te remmen (technologie).
  • De leerlingen kunnen op basis van hun bevindingen adviezen formuleren om het ontbijtbuffet optimaal te houden met garanties voor de voedselveiligheid. Denk daarbij onder meer aan op welke wijze een heel uiteenlopende groep gasten op een hygiënisch verantwoorde wijze zich kunnen bedienen aan het buffet.
  • Ze kunnen onderzoeken hoe ze producten na het beëindigen van het buffet eventueel kunnen hergebruiken voor een volgende maaltijd of andere doeleinden (wetenschappen).

Implementeren in het lesgebeuren

sla link op in klembord

Kopieer

Je kan verschillende werkvormen hanteren door leerlingen individueel dan wel in groepjes te laten reflecteren over de gestelde vragen. De groepen kunnen vertrekken vanuit dezelfde basiscasus maar tijdens het proces verschillende antwoorden of contexten aangeboden krijgen. Op die wijze kan je, rekening houdend met de groepssamenstelling, diversifiëren en een aantal leerlingen gaan uitdagen.
Je kan nagaan op welke wijze de leerlingen de verschillende stappen door het proces inventariseren of illustreren via een portfolio, een fotomontage, een andere vorm van visualisatie … (procesevaluatie).

×
Kijkt als...
Niveau
Regio
Kan ik je helpen?