Inspirerend voorbeeld bij het leerplandoel “De leerlingen ontwerpen een oplossing voor een probleem of een uitdaging door wetenschappen, technologie of wiskunde geïntegreerd aan te wenden” in de studierichting Haar- en schoonheidsverzorging (LPD 31)

Het leerplandoel “Een oplossing ontwerpen voor een probleem of uitdaging door wetenschappen, technologie of wiskunde geïntegreerd aan te wenden” komt zowel in de 1ste, 2de als 3de graad aan bod. In dit inspirerend voorbeeld vind je een situatieschets waarin we het doel hebben uitgewerkt.

Het voorbeeld bouwt verder op de algemene tekst over dit leerplandoel. Deze verheldert de volgende elementen:

  • de beginsituatie over de studierichtingen heen;
  • de eigenheid van het ontwerpproces;
  • de keuze van een probleem of uitdaging;
  • het geïntegreerd aanwenden van wiskunde, wetenschappen of technologie;
  • algemene suggesties voor een didactische aanpak.

Het is zinvol om met je collega’s in overleg te gaan over de wijze waarop leerinhouden van wiskunde, techniek en natuurwetenschappen aan bod zijn gekomen en hoe samenwerking tussen de vakken kan verlopen.

Opdracht en probleemstelling

sla link op in klembord

Kopieer

Beginsituatie

sla link op in klembord

Kopieer

Om vanuit dit voorbeeld met LPD 31 aan de slag te gaan, wordt er verondersteld dat leerlingen in de loop van het schooljaar onderstaande leerinhouden verworven hebben:

  • De leerlingen leerden samenwerken rekening houdend met procedures en afspraken.
  • De leerlingen maakten kennis met economisch en milieubewust handelen met oog voor duurzaamheid.
  • De leerlingen kunnen werking en effecten, mogelijkheden en beperkingen van haar- en schoonheidsverzorgingsproducten toelichten.
  • De leerlingen leerden haren wassen en verzorgen en maakten kennis met veelgebruikte producten.
  • De leerlingen leerden een tijdelijke kleuring uitvoeren.

Situatieschets

sla link op in klembord

Kopieer

  • Op school heb je een didactisch salon waar je oefent tijdens de lessen maar de leraar zegt dat je ook buiten de schooluren (tijdens de middagpauze of woensdagnamiddag) mag komen oefenen. Ze zegt wel dat je er iets voor moet betalen en vraagt je om een voorstel te doen waarbij je argumenten geeft waarom je denkt dat dit een goede prijs is. De leraar is mild en zegt dat je niet met alles moet rekening houden. Je hoeft niets te betalen omdat je het lokaal gebruikt en ook de nutsvoorzieningen (gas, elektriciteit, water) zal de school zelf op zich nemen.
  • Je hebt 2 vriendinnen die ook mee willen doen en jullie beslissen om te gaan oefenen rond de haarwassing en het kleuren van haar. Welk bedrag ga je aan je leraar per leerling per uurtje werken voorstellen? De eventuele overschotjes neemt de school terug voor andere lessen. Je moet dus alleen betalen wat je gebruikt.
  • Je kan de situatieschets verder stofferen in functie van andere leerdoelen die je wil betrekken of om een leerlijn uit te werken door de tweede graad heen. Je kan daarbij een keuze maken om meer informatie te geven bij het begin van de tweede graad zodat de leerlingen zich ook beter kunnen inleven in de concrete situatie. Naargelang de graad vordert, kan je informatie voorzien die je niet op voorhand deelt, maar waarnaar ze moeten vragen als om zelf een zicht te krijgen op de situatie.
  • Je kan de casus complexer maken door:
    • Het aantal momenten per persoon te laten verschillen;
    • De prijzen van de producten te laten verschillen;
    • Andere componenten toe te voegen waarmee ze rekening moeten houden zoals het aantal keer per week dat ze kunnen oefenen, de aard van de materialen …
    • … 

Mogelijke problemen of uitdagingen

sla link op in klembord

Kopieer

  • De leerlingen zoeken naar een valabele prijs per uur en per persoon om te kunnen oefenen.
  • Ze onderbouwen hun voorstel met enkele berekeningen maar ook met de achterliggende motivatie.
  • … 

Betrokken leerplandoelen

sla link op in klembord

Kopieer

Centrale leerplandoelen

sla link op in klembord

Kopieer

De volgende leerplandoelen komen nadrukkelijk aan bod. Ze staan centraal bij de didactische evaluatie van de opdracht.

  • II-HaSc-a LPD 31 De leerlingen ontwerpen een oplossing voor een probleem of een uitdaging in de context van haar- of schoonheidsverzorging door wetenschappen, technologie of wiskunde geïntegreerd aan te wenden.
  • I-II-III-GFL LPD 10 De leerlingen genereren creatieve ideeën om een probleem op te lossen en bespreken de uitvoerbaarheid ervan aan de hand van criteria.

Flankerende of optionele leerplandoelen

sla link op in klembord

Kopieer

De volgende leerplandoelen beschrijven kennis en vaardigheden die relevant kunnen zijn om de ontwerpopdracht uit te voeren. Een gerichte selectie uit deze doelen kan geheel of gedeeltelijk, vooraf of gelijktijdig aan bod komen bij de realisatie van de opdracht in de klaspraktijk.Het is belangrijk dat de probleemstelling aansluiting kan vinden bij de beginsituatie van de leerlingen. Als leraar zal je dus moeten inschatten wat de beginsituatie van de leerlingen is en bepaalde leerplandoelen nog eens moeten toelichten zodat je tot een kwaliteitsvol ontwerp komt.

In functie van het aanwenden van wiskunde, wetenschappen of technologie:

  • II-Wis-a LPD 1 De leerlingen lossen vanuit betekenisvolle contexten problemen op door wiskundige concepten en vaardigheden in te zetten.
  • II-Wis-a LPD 2 De leerlingen voeren met functioneel gebruik van ICT eenvoudige berekeningen uit met gehele getallen, kommagetallen, breuken, procenten en verhoudingen in betekenisvolle contexten.
  • II-Mavo-a LPD 12 De leerlingen leggen de negatieve rol uit van virussen, bacteriën en schimmels in de natuur en in toepassingen voor de mens.
  • II-Mavo-a LPD 14 De leerlingen brengen informatie uit product- of materiaallabels in verband met bewust gebruik op vlak van gezondheid en leefmilieu.
    • Herkomst en duurzaamheid van stoffen.
    • Voedingsbestanddelen.
    • Dosis en concentratie van stoffen in relatie tot gebruik. 

In functie van verdere integratie in het specifieke deel:

  • II-HaSc-a LPD 2 De leerlingen werken samen in team rekening houdend met procedures, organisatiecultuur en sociale en communicatieve vaardigheden.
  • II-HaSc-a LPD 6 De leerlingen werken methodisch met behulp van een werkmodel en een behandelplan bij het voorbereiden, plannen, uitvoeren en evalueren van een opdracht.
  • II-HaSc-a LPD 8 De leerlingen handelen veilig rekening houdend met (veiligheids)voorschriften, procedures en afspraken.
  • II-HaSc-a LPD 10 De leerlingen handelen economisch en milieubewust met oog voor duurzaamheid.
  • II-HaSc-a LPD 11 De leerlingen lichten werking en effecten, mogelijkheden en beperkingen van haar- en schoonheidsverzorgingsproducten op haar, huid en nagels toe.
  • II-HaSc-a LPD 18 De leerlingen wassen, verzorgen en ontwarren het haar met inbegrip van de behandeling van hoofdluizen.
  • II-HaSc-a LPD 21 De leerlingen voeren een tijdelijke kleuring uit met penseel en toepassingsflacon.

Ontwerpen van een oplossing

sla link op in klembord

Kopieer

De situatie verkennen

sla link op in klembord

Kopieer

De kans is groot dat leerlingen snel en oplossingsgericht aan de slag gaan. Dat is niet verkeerd, maar kan ertoe leiden dat bepaalde oplossingen onvoldoende toereikend of zelfs helemaal niet passend zijn. Je stimuleert de leerlingen om gegevens te verzamelen via observatie of gerichte vraagstelling. Daarbij kan je volgende vragen omzetten naar de casus die je voor ogen hebt:

  • Wat is de precieze context waarin het probleem of uitdaging zich stelt? Wat is de persoonlijke situatie en/of context?
  • Welke elementen beïnvloeden het probleem? Welke informatie heb je nog nodig om een goed beeld te krijgen?
  • Is er regelgeving waarmee de leerlingen moeten rekening houden? Behoort het geven van een oplossing wel tot het eigen domein of is doorverwijzing noodzakelijk?
  • Is een kosten-batenanalyse noodzakelijk?
  • Krijg je het probleem voldoende helder geformuleerd?

Welk doel heb je voor ogen?

sla link op in klembord

Kopieer

Natuurlijk wil je dat het probleem opgelost is of de uitdaging een antwoord heeft gekregen. In sommige situaties zal dat meteen helder zijn maar bij bepaalde casussen ga je toch nadenken over de kwaliteit van je oplossing. Misschien is het probleem ook wel gelinkt aan enkele andere elementen die ook een oplossing vragen. Zo kan het zijn dat je weet hebt van enkele kinderen waarbij het thuis financieel moeilijk gaat, die nogal kieskeurig zijn in wat ze eten …

  • Zijn er andere problemen gekoppeld aan de uitdaging die voorligt?
  • Waaraan moet een eventuele oplossing voldoen om geslaagd te zijn?
  • ...

Oplossen via het integreren van wiskunde, wetenschappen of technologie

sla link op in klembord

Kopieer

Uitgaande van de geformuleerde probleemstelling kan wiskunde, wetenschappen of technologie in de oplossing worden geïntegreerd.
Je kan in dit voorbeeld Wiskunde integreren bij het zoeken naar oplossingen:

  • Je kan de leerlingen laten nagaan welke producten ze nodig hebben om hun technieken te oefenen en wat deze producten kosten.
  • Je kan de leerlingen laten uitzoeken hoeveel ze van een product nodig hebben om een optimaal rendement te hebben zonder te verspillen.
  • Je kan de leerlingen laten uitzoeken of kleine of grote bussen gebruiken in hun specifieke situatie goedkoper dan wel duurder is.
  • Je kan de leerlingen een maximumbudget geven en vragen hoeveel uren ze daarmee hun technieken kunnen oefenen.

Implementeren in het lesgebeuren

sla link op in klembord

Kopieer

Je kan verschillende werkvormen hanteren door leerlingen individueel dan wel in groepjes te laten reflecteren over de gestelde vragen. De groepen kunnen vertrekken vanuit dezelfde basiscasus, maar tijdens het proces verschillende antwoorden of contexten aangeboden krijgen. Op die wijze kan je, rekening houdend met de groepssamenstelling, diversifiëren en een aantal leerlingen gaan uitdagen.
Je kan nagaan op welke wijze de leerlingen de verschillende stappen door het proces inventariseren of illustreren via een portfolio, een fotomontage, een andere vorm van visualisatie …

×
Kijkt als...
Niveau
Regio
Kan ik je helpen?