Historische videogames kunnen leerlingen motiveren, maar een volledig spel aankopen, installeren en spelen vraagt vaak meer tijd, middelen en technische ondersteuning dan realistisch is. Gelukkig hoeft dat ook niet.
Historische videogames kunnen leerlingen motiveren, maar een volledig spel aankopen, installeren en spelen vraagt vaak meer tijd, middelen en technische ondersteuning dan realistisch is. Gelukkig hoeft dat ook niet.
Steeds meer leraren ontdekken dat niet het spelen van een game, maar het analyseren van een gametrailer of introductiefilmpje een krachtige didactische werkvorm kan zijn. In enkele minuten krijgen leerlingen een rijke historische voorstelling voorgeschoteld die uitnodigt tot waarnemen, interpreteren en kritisch bevragen.
Gametrailers zijn ontworpen om spelers te overtuigen. Ze zetten daarom sterk in op indrukwekkende beelden, emoties, helden en schurken, conflict en spanning en herkenbare historische symbolen. Precies daardoor zijn ze interessant voor het geschiedenisonderwijs. Ze vertellen immers niet alleen iets over het verleden, maar ook over hoe het verleden vandaag wordt voorgesteld.
Bovendien spreken ze vaak leerlingen aan die niet spontaan warmlopen voor een historische tekst of een klassieke bron. Het visuele karakter helpt hen om historische situaties te verbeelden en te onthouden.
In het kader van een internationale uitwisseling woonde ik een les bij van een Deense leraar geschiedenis die de introductietrailer van Total War: Attila gebruikte als instap voor een les over de val van het West-Romeinse Rijk. De leerlingen bekeken de trailer en werkten vervolgens drie niveaus van vragen af.
Eerst beschrijven leerlingen wat ze zien.
Op dit niveau gaat het nog niet om juist of fout, maar om zorgvuldig observeren.
Vervolgens koppelen leerlingen de beelden aan historische kennis.
Hier leggen leerlingen verbanden tussen de voorstelling en wat ze al weten over het verleden.
De grote meerwaarde zit misschien wel hier. Wanneer leerlingen een gametrailer analyseren, onderzoeken ze niet rechtstreeks het verleden, maar een hedendaagse representatie van het verleden. Ze leren dat geschiedenis in populaire cultuur nooit neutraal wordt weergegeven. Een trailer over de val van Rome vertelt niet alleen iets over de vijfde eeuw, maar ook over hedendaagse ideeën rond beschaving, barbarij, heldendom en ondergang.
Dat sluit mooi aan bij leerplandoelen rond historische beeldvorming, standplaatsgebondenheid, historische representaties en collectieve herinnering.
Een volgende stap bestaat erin leerlingen de trailer te laten vergelijken met historische bronnen uit de cursus. Bijvoorbeeld:
Trailer Historische bron Rome brandt en stort in Historische tekst over de val van het Romeinse Rijk Attila verschijnt als angstaanjagende veroveraar Bron over de Hunnen Chaos en oorlog overheersen Kaart met politieke ontwikkelingen
Leerlingen onderzoeken dan:
Zo wordt de trailer zelf een historische bron die kritisch onderzocht kan worden.
In deze versie van Assasin's Creed speel je in Egypte onder de Ptolemaeën.
Mogelijke vragen:
Dit spel speelt zich af in het Koninkrijk Bohemen, dat een onderdeel was van het Heilig Roomse Rijk. Het verhaal start in 1403. Hoewel heel wat personages in het spel fictief zijn, staat het spel bekend om zijn streven naar historische authenticiteit.
Mogelijke vragen:
Deze versie van Assasin's Creed gaat over de Franse Revolutie.
Mogelijke vragen:
Dit spel focust niet op een specifieke periode, maar op geschiedenis als vooruitgangsverhaal. De focus ligt minder op historische correctheid, maar op het onderliggende model van geschiedenis.
Mogelijke vragen:
Gametrailers hoeven geen lesuur te vullen en vereisen geen dure aankopen. Een filmpje van twee of drie minuten volstaat vaak om een rijk gesprek op gang te brengen. De kracht zit niet in het spel, maar in de vragen die erop volgen.
Wanneer leerlingen leren kijken naar hoe games het verleden voorstellen, leren ze tegelijk iets over Rome, de Franse Revolutie of de middeleeuwen én over de manier waarop onze samenleving geschiedenis gebruikt, interpreteert en verbeeldt.
En precies dat is een van de kernopdrachten van het geschiedenisonderwijs.
