Leren is dus per definitie een activiteit van de leerling. De leerling staat centraal. Wat moet een leerling doen, welke leeractiviteiten moet een leerling doorlopen?

De focus op de leerling centraal legt ook meteen de nood aan differentiatie bloot. Als je blended omgevingen gaat ontwerpen, hou je de leerlingen in het achterhoofd en zorg je ervoor dat elke leerling in deze omgeving tot leren kan komen (denk aan het inbouwen van een insluitende lezer, de mogelijkheid om filmpjes te ondertitelen …).

Blended leeromgevingen integreren verschillende strategieën met elkaar. De leraar/ontwerper bedenkt op voorhand welke elementen geautomatiseerd worden (denk bv. aan instant feedback) en welke elementen de leraar zelf in handen neemt. Zeker bij het integreren van AI in blended leeromgevingen is het belangrijk om bv. in de evaluatiefase als leraar the human in the loop te blijven.

De ‘levels of automation’ hierboven stellen dit continuüm visueel voor. (Molenaar, 2022)

Daarnaast maak je in een blended leeromgeving ook doordachte keuzes over in welke context bepaalde leeractiviteiten zullen plaatsvinden. Welke leeractiviteiten gebeuren best in de klas, onder begeleiding van de leerkracht, welke leeractiviteiten kunnen leerlingen thuis doen, op eender welk moment?

Om te leren moet er door de leerling actief in interactie gegaan worden met de informatie die aangeboden wordt. Een leerling moet informatie selecteren, organiseren en integreren (Mayer, 2005).

Dat betekent dus dat het zweet op de juiste rug moet en dat de leerling iets moet doen in de (online) leeromgeving. Daarnaast is interactie belangrijk. Het gaat dan om interactie tussen de leerling en de leerkracht, tussen leerlingen onderling en tussen de leerling en de inhoud. Zeker in een online leeromgeving vergt het aandacht om deze interactie bewust in te bouwen.

In blended leeromgeving wordt ICT ingezet in combinatie met fysieke interactie. ICT is dan een middel om het leren te faciliteren. Het is nooit een doel op zich. Natuurlijk heb je als leraar best wel wat technologische kennis nodig, naast je vakinhoudelijke en vakdidactische kennis, om de juiste digitale tool te selecteren en om deze op een didactisch doordachte manier in te zetten. (Mishra & Koehler, 2006).

Bij het ontwerpen van je blended leeromgeving vertrek je vanuit je leerdoelen. Wat is het einddoel dat de leerling moet behalen en hoe ga je dat einddoel evalueren? Hoe kan een leerling tonen dat het doel bereikt is, wat zijn de succescriteria? Daarmee samenhangend ontwerp je de leeractiviteiten. Welke activiteiten zijn er nodig om kennis (ook procedurele kennis) op te bouwen die nodig zijn om het einddoel te behalen?

In veel gevallen zal het einddoel een groot doel zijn dat een leerling niet in een keer kan behalen. In dat geval splits je het einddoel op in tussendoelen. Je voorziet dan ook voor dat tussendoel een manier om te bepalen waar de leerling staat en je ontwerpt leeractiviteiten die de leerling in staat stellen om het tussendoel te behalen.

De ontwerprichting als leraar is tegengesteld aan de leerrichting van de leerling. In de afbeelding hieronder wordt dit visueel voorgesteld.

Last, B., & Jongen, S. (2021). Blended learning en onderwijsontwerp: Van theorie naar praktijk. Boom.

Mayer, R. E. (2005). Cognitive theory of multimedia learning. In R. E. Mayer (Ed.), The Cambridge handbook of multimedia learning (pp. 31–48). Cambridge University Press.

Mishra, P., & Koehler, M. J. (2006). Technological pedagogical content knowledge: A framework for teacher knowledge. Teachers College Record, 108(6), 1017–1054. https://doi.org/10.1111/j.1467-9620.2006.00684.x

Molenaar, I. (2022). Towards hybrid human-AI learning technologies. European Journal of Education, 57(4), 632–645. https://doi.org/10.1111/ejed.12527