Inhoud
Als je op school het al dan niet volgen van advies als variabele wil gebruiken om het succes in elke studierichting te stimuleren, dien je duidelijke afspraken te maken over het formuleren van advies. Alle betrokken partijen (leerkrachten, leerling, ouders) dienen akkoord te zijn of een leerling via zijn studiekeuze al dan niet volgens advies zit. Wat hier vooral speelt, is de inschatting van de klassenraad (bij voorkeur in cocreatie met ouders en leerling) over slaagkansen in bepaalde studierichtingen. Een akkoord vinden tussen leerling, ouders en leerkrachten over slaagkansen in studierichtingen kan deze verhogen.

Gebruik
We toetsen af of het al dan niet opvolgen van het advies voldoende leidt tot succes. Leerlingen die advies volgen en niet succesvol zijn (vals positief) of andersom, het advies niet volgen en toch succesvol blijken (vals negatief), geven een indicatie dat het advies voor de betrokken leerlingen beter kan. De groepen vals positief en vals negatief geven aanleiding tot boeiende reflectie tussen leerkrachten die betrokken waren bij het formuleren van het advies en diegenen die het attest hebben gegeven. Het doel is om via het cocreatieve proces dat uitmondt in het advies leerlingen zo goed mogelijk naar een passende studiekeuze te leiden.

Inhoud
De functie van de eerste graad is observerend en oriënterend. In welke mate lukt het om vanuit goede beeldvorming in de eerste graad leerlingen in het derde jaar voor een passende studierichting te laten kiezen? We focussen ons op de verschillen tussen basisopties. Is de doorstroom naar de verschillende finaliteiten voldoende gelijkwaardig? Leidt de studiekeuze in het derde vanuit de verschillende basisopties tot gelijkwaardig succes?

Gebruik
Basisopties zouden nog geen voorafname mogen betekenen voor de studiekeuze. Het doel van deze onderzoeksvraag is om te weten te komen of de kansen van de eerste graad in elke basisoptie voldoende benut worden om leerlingen stabiele en succesvolle leerloopbanen binnen de school te laten maken vanaf het derde.

Inhoud
De begeleidende klassenraad doet een inschatting voor elke leerling of hij/zij:

• goed georiënteerd is en succesvol kan zijn met maatregelen binnen de brede basiszorg
• goed georiënteerd is en succesvol kan zijn mits begeleiding op maat (zowel verdiepend als remediërend)
• niet goed georiënteerd is, nood heeft aan begeleiding op maat en intensere onderwijsloopbaanbegeleiding naar een passende studierichting.

Gebruik
De indeling in deze drie groepen geeft belangrijke informatie over de verschillen tussen klassen. Indien de groep van de brede basiszorg te klein is, komt de onderwijsleerpraktijk onder druk. De uitnodiging is dan om in de betrokken klas de brede basiszorg te vergroten. Als zowel leerlingen als leerkrachten samen de indruk hebben dat het leeuwenaandeel van de leerlingen succesvol kan zijn binnen de brede basiszorg, geeft dit rust aan alle betrokkenen en voedt dit hoge (positieve) verwachtingen.

Inhoud
In deze onderzoeksvraag komen de hefbomen van het advies en de beeldvorming samen. Enerzijds wordt bepaald of leerlingen al dan niet volgens advies zitten en anderzijds doet de begeleidende klassenraad een inschatting voor elke leerling of hij/zij:

• goed georiënteerd is en succesvol kan zijn met maatregelen binnen de brede basiszorg
• goed georiënteerd is en succesvol kan zijn mits begeleiding op maat (zowel verdiepend als remediërend)
• niet goed georiënteerd is, nood heeft aan begeleiding op maat en intensere onderwijsloopbaanbegeleiding naar een passende studierichting.

Gebruik
Indien leerlingen advies opvolgen, zouden ze niet in de derde groep (niet goed georiënteerd) mogen belanden (vals positief). Indien leerlingen het advies niet volgen, is het vreemd dat ze daarna in de brede basiszorg probleemloos succesvol zijn (vals negatief). Leerkrachten die betrokken waren bij de formulering van het advies en diegenen die de beeldvorming maakten, kunnen samen zoeken wat er aan de hand is bij de leerlingen in vals positief of negatief. Dit kan leiden tot verbetering van het advies en tot een betere afstemming van zorgmaatregelen binnen de onderwijsleerpraktijk.

Inhoud
Na een oriënterende en observerende eerste graad komen leerlingen vanaf de tweede graad in finaliteiten terecht. In welke mate verschilt de stabiliteit van de studiekeuzes in het derde over de studierichtingen (of leerlingengroepen) heen? Tussen 4 en 5 kunnen ook grote verschillen in retentiviteit bestaan tussen studierichtingen.

Gebruik
Stabiliteit van klassen heeft een invloed op de ‘sense of belonging’ en zo ook op de leerprestaties. Studierichtingen met een hoge retentiviteit binnen dezelfde finaliteit zijn aantrekkelijk voor ambitieuze leerlingen, zij kiezen immers graag voor groepen waarin de anderen ook gaan voor succes. Indien in bepaalde studierichtingen meer leerlingen tegen advies terecht komen, kan dit mee verklaard worden door een lagere retentiviteit in deze studierichtingen. Zo komen leerlingen in een negatieve spiraal terecht. Meer leerlingen tegen advies kan het succes binnen de studierichting verkleinen. Dit verlaagt de retentiviteit, waardoor verhoogt de kans dat opnieuw leerlingen tegen advies voor de betreffende studierichting kiezen.

Inhoud
Schoolwissels kunnen een erg zware impact hebben op het welbevinden en de leerprestaties van leerlingen. Om dit risico te verkleinen, is het optimaal om leerlingen aan te moedigen snel voor de juiste studierichting in de juiste school te kiezen. Indien laattijdige instromers echter betere prestaties neerzetten dan de doorstromende leerlingen uit eigen school, kan dit (deels) verklaren waarom leerlingen graag later instromen.

Gebruik
De resultaten van deze analyse kunnen gebruikt worden om na te denken over de aantrekkelijkheid binnen de regio van (bepaalde studierichtingen binnen) onze school. Waarom kiezen leerlingen soms laat voor onze school? Zijn we zelf zo ambitieus om met eigen leerlingen minstens soortgelijke prestaties te willen behalen dan met instromende?

Inhoud
Studiewissels gaan over leerlingen die in de loop van het schooljaar van studierichting wisselen, al dan niet binnen dezelfde school. Deze studiewissels belasten de stabiliteit van een klasgroep, wat de klasdynamiek ernstig kan hypothekeren. De aantrekkelijkheid van studierichtingen kan sterk beïnvloed worden door het aantal instromende en uitgaande studiewissels in de loop van het schooljaar. Verder ontstaan er voor de betrokken leerlingen en leerkrachten uitdagingen in verband met remediëringsproblemen.

Gebruik
Indien we leerlingen goede studiekeuzes willen laten maken, is het belangrijk dat de verschillende studierichtingen even aantrekkelijk zijn. In studierichtingen met veel studiewissels (vooral de inkomende) is het zaak om te zorgen dat de negatieve perceptie rond deze studierichting wordt omgebogen en dat overal hoge verwachtingen de norm zijn.

Inhoud
Via het aantal A-attesten worden verschillen in succes tussen studierichtingen of leerlingengroepen zichtbaar.

Gebruik
Groepen met weinig A-attesten zijn meer kwetsbaar. Het vraagt expliciete aandacht voor de ondersteuningsnoden van dergelijke groepen om hen wel succesvol te kunnen laten zijn. Studierichtingen met minder succes zijn minder aantrekkelijk. Ambitieuze leerlingen zijn minder geneigd om te kiezen voor studierichtingen met minder succes.

Inhoud
De uitstroom geeft aan hoeveel leerlingen vanuit een specifieke studierichting de school verlaten. Studierichtingen met een hoge uitstroom blijken meer kwetsbaar. Ambitieuze leerlingen verkiezen een duidelijke loopbaan binnen de school van hun eerste keuze.

Gebruik
Er kan onderzocht worden welk type leerlingen de school zonder diploma verlaat. Dit kan een positieve keuze inhouden naar een passende studierichting op een andere school, maar vaak speelt toch een verlieservaring indien leerlingen uitstromen. Als bepaalde studierichtingen vatbaarder zijn voor grote uitstroom, ontstaat het gevaar dat deze minder aantrekkelijk worden voor ambitieuze leerlingen.