Leerlingen zeggen wat ze denken en dit doen ze niet altijd met de nodige zin voor nuance. Soms is het ook eigen aan tieners om leraren uit te dagen met bepaalde uitspraken of ander provocerend gedrag. De geschiedenisles, al dan niet bij heikele thema’s, geeft veel stof tot ongenuanceerde uitspraken. Maar het schept ook kansen om hier mee om te gaan, om verschillende perspectieven binnen te brengen, om onze leerlingen met een open en kritische blik te leren kijken naar de wereld rondom zich. In onze leerplannen lenen veel leerplandoelen zich tot kritische reflectie.
Mogelijkheden leerplannen geschiedenis en het gemeenschappelijk funderend leerplan (GFL)
Alhoewel er tijdens de les niet altijd ruimte of tijd is om dieper in te gaan op elke uitdagende, radicale uitspraak die geuit wordt, kan je deze uitspraken anticiperen en integreren in je lespraktijk via onze krachtlijnen (of leerplandoelen).
…
In het GFL zijn er twee leerplandoelen vanuit de krachtlijn ‘Geëngageerd en verantwoordelijk’, die je zou kunnen toepassen als ondersteuning bij de leerplandoelen van geschiedenis:
Welke randvoorwaarden zijn er om deze leerplandoelen in te zetten?
Mogelijke werkvormen:
Hoe ernstig is de uitspraak? Dat is een eerste inschatting die je als leerkracht moet maken. Belangrijk om te weten is dat controverse of polarisatie in de klas een andere aanpak vereisen. Voor uitgebreide achtergrondinformatie verwijzen we naar Wanneer controverse de school binnenkomt … en de klas of de school verdeelt.
Idealiter heb je tijdens het schooljaar al gebouwd aan een open en veilig klasklimaat. Zodat wanneer een dergelijke uitspraak binnenkomt, je daar als leerkracht op kan terugvallen. Bepaalde uitspraken kunnen je als persoon emotioneel raken, maar als professional ben je haast verplicht om afstand te nemen van de eigen gewaarwording. Er zijn altijd redenen om niet te reageren (leerplandruk, tijdsgebrek, vrees voor controleverlies, enzovoort), maar niet reageren staat soms gelijk aan de uitspraak goedkeuren.
Hoe kan je reageren?
Welke reactie wanneer?
Als leraar gebruik je jouw expertise (en voeling met de klas en/of individuele leerlingen) om in te schatten welke reactie in welke situatie de beste is, er zijn geen goede of slechte reacties. Veel is afhankelijk van je persoonlijke betrokkenheid en dus reactie, van de beschikbare tijd en ruimte, van de mogelijke intentie van de uitspraak (Kan je dat inschatten?), van welke voorbereiding er eventueel nodig zou zijn, van de klasdynamiek en zoveel meer.
Dus afhankelijk van de situatie, kan je ervoor kiezen welk van de vier reacties op dat moment en voor jou de beste is. Een combinatie van reactiewijzen is ook mogelijk.
Concrete tips om het gesprek te voeren
Polarisatie vergt een andere aanpak. We verwijzen graag naar een aantal inspiratiebronnen en toolboxen:
