6
Variëren in vraagsoorten in het chemieonderwijs
Chemie is een vak met een eigen taal, logica en denkstructuur. Leren denken als een chemicus vergt meer dan het memoriseren van definities of het oplossen van standaardoefeningen. Het gaat om begrijpen hoe materie zich gedraagt, modelleren wat je niet kunt zien en symbolen correct interpreteren.
Dat maakt chemie uniek én uitdagend – ook op vlak van evaluatie.
Denken in chemie: meerlagig en modelgebaseerd
In de vakdidactiek chemie groeit de aandacht voor het ontwikkelen van chemisch denkvermogen. Daarbij wordt chemie niet gezien als een verzameling weetjes, maar als een denksysteem dat steunt op modellen en abstracties. Centraal hierin staat het schakelen tussen drie niveaus:
Dat maakt chemie uniek én uitdagend – ook op vlak van evaluatie.
Denken in chemie: meerlagig en modelgebaseerd
In de vakdidactiek chemie groeit de aandacht voor het ontwikkelen van chemisch denkvermogen. Daarbij wordt chemie niet gezien als een verzameling weetjes, maar als een denksysteem dat steunt op modellen en abstracties. Centraal hierin staat het schakelen tussen drie niveaus:
- Macroniveau: waarneembare verschijnselen (kleurveranderingen, neerslag, gasontwikkeling)
- Deeltjesniveau (submicroscopisch): de niet-zichtbare wereld van moleculen, ionen en atomen
- Symbolisch niveau: formules, reactievergelijkingen, grafieken
AI: de nieuwe copilot voor onze lessen wetenschappen
In deze korte tekst willen we het thema AI in de lessen wetenschappen even onder de loep nemen – niet omdat we allemaal meteen mee moeten zijn met elke hype, maar omdat we bewust willen nadenken over wat AI betekent voor hoe we leren en lesgeven.
In onze vakken — of het nu biologie, chemie, fysica of technologie is — zetten we in op meer dan enkel het overdragen van feiten: we willen leerlingen onderzoekend, kritisch en zelfsturend laten zijn wat vertaald wordt in de visie van onze leerplannen.
De STEM‑doelen zetten leerlingen aan om te verbinden, te ontwerpen, te onderzoeken en te reflecteren. Het #-doel “onderzoekscompetentie” daagt onze leerlingen uit om een volledige onderzoekscyclus te doorlopen — van probleemstelling tot conclusie.
In onze vakken — of het nu biologie, chemie, fysica of technologie is — zetten we in op meer dan enkel het overdragen van feiten: we willen leerlingen onderzoekend, kritisch en zelfsturend laten zijn wat vertaald wordt in de visie van onze leerplannen.
De STEM‑doelen zetten leerlingen aan om te verbinden, te ontwerpen, te onderzoeken en te reflecteren. Het #-doel “onderzoekscompetentie” daagt onze leerlingen uit om een volledige onderzoekscyclus te doorlopen — van probleemstelling tot conclusie.
Een virtueel of reëel bedrijfsbezoek als werkvorm
Met dit leerplan realiseer je leerplandoelen waarbij relevante linken kunnen worden gelegd met de professionele context van bedrijven en organisaties. We reiken je inspiratie aan om een reëel of een virtueel bedrijfsbezoek als werkvorm meer doelgericht in te zetten.
Practicum en STEM
Met dit leerplan realiseer je een aantal STEM-leerplandoelen of er komen labo- of productietechnieken aan bod. Deze tekst wil inspiratie aanreiken om practicum op een meer doelgerichte manier in te zetten. Uit vakdidactisch onderzoek blijkt immers dat (klassiek ingevuld) practicum niet zomaar leidt tot leeruitkomsten die leraren ervan verwachten.
Inspiratie krachtlijn Zinrijk en geïnspireerd
Laat je via bronnen en voorbeelden inspireren om met de leerplandoelen uit deze krachtlijn (LPD 1+ en 2+) aan de slag te gaan.
Standaardomstandigheden (STP) voor gassen - IUPAC
De International Union of Pure and Applied Chemistry (IUPAC) hanteerde of hanteert niet de begrippen ‘normomstandigheden’ of ‘normaalomstandigheden’ voor gassen. Andere instanties bv. het National Institute of Standards and Technology (NIST) doen dat wel en gebruiken zowel andere benamingen als andere omstandigheden voor temperatuur en/of druk.
