Het ging om een volledige vergaderdag, wat in de praktijk neerkwam op ongeveer 6,5 uur spreektijd. Ik wil hier dan ook zeker niet volledig zijn, wat ook niet hoeft, maar er wel enkele interessante items uitpikken en daar gelijk ook persoonlijk wat over reflecteren hier en daar (maar uiteraard bieden de bovenvermelde presentaties van de sprekers sowieso al heel wat input, die ik hier niet allemaal ga herhalen):- een kernelement van de hele dag was de leerling-leerkrachtratio c.q. klasgrootte als een factor bij leerprestaties/onderwijskwaliteit; Katrijn Denies was daar blij mee want het IELS-team klopte ook al een hele tijd op die nagel; zoals al eerder, wanneer oppositielid Line De Witte sprak over kleinere klassen, liet ook nu meerderheidslid Hannelore Goeman haar pragmatische tegenstem horen (en ook daar viel iets voor te zeggen, niet makkelijk dus), maar duidelijk was in dit verband ook de nuance van Bert De Smedt in zijn zgn. Take home (“Meer nog dan de leerkracht-leerlingratio is inhoudelijke organisatie cruciaal om de werkdruk te verlagen en onderwijskwaliteit te verhogen”, cf. ook slide 14 van zijn presentatie) naast zijn accent op domeinspecifieke vaardigheden, ook in het kleuteronderwijs, waar tot nog toe het Vlaamse kleuteronderwijs niet goed in was (cf. IELS 2025); zeg maar, precies de richting die de architecten van de nieuwe minimumdoelen basisonderwijs ingang hadden doen vinden; dat sommige kleuters (cognitief) meer aankunnen dan tot nog toe gebruikelijk was als aanbod in de kleuterklas, geloof ook ik, maar ik heb toch mijn bedenkingen bij dat “altijd maar méér én vroeger”; in de aanloop naar die nieuwe minimumdoelen reflecteerde ik daarover (én over de lerarenopleiding in kwestie) al bij het actualiteitsdebat over de resultaten van het toen recente TIMSS-onderzoek op 4 december 2024; en hopelijk was De Smedts verwijzing naar orthopedagogen als (haast) ideale actoren inzake ouderbetrokkenheid (“want die kennen alles van opvoeding, van gezin, interacties met ouders”) toch als een boutade bedoeld, want… de opvoedingspraktijk lijkt mij sowieso complex en dan betwijfel ik of de theoretische kennis van orthopedagogen altijd zo effectief is…, waarmee ik geenszins het nut en belang van diverse profielen (naast kleuterleraren) in het team van een kleuterschool wil tegenspreken; laat dat duidelijk zijn, maar gelijk zal zo’n effectieve en efficiënte rolverdeling in zo’n team toch met heel wat aandacht en dus niet licht gedaan moeten worden, lijkt mij;
- in de loop van de ochtendvergadering was niet onverwacht bij de sprekers hun pleidooi voor grootschalig longitudinaal onderzoek (naast ook allerlei interventieonderzoek) een constante, maar de toelichting daarbij bewees gelijk ook wel dat dat soort onderzoek verre van simpel is (om het zacht uit te drukken en nog te zwijgen van de budgetten die daarmee gemoeid zijn), hoewel in Nederland zoiets intussen toch bleek gepresteerd te zijn (idem in Engeland); Vlaamse initiatieven op dat stuk die in het verleden bestaan hadden, werden in herinnering gebracht (cf. LOSO, SiBO, LiSO op slide 12 van Denies) en de stopzetting ervan noemde Denies zonder meer dom; de drie sprekers hadden bij hun pleidooi gelukkig ook oog voor allerlei nuances bij onderzoeksresultaten (bv. James Heckman die zijn eigen curve bijgesteld had; IELS 2025 kan geen causale verbanden vaststellen; enz. enz.);
- bij de vragen van de parlementsleden in de voormiddagvergadering noteerde ik alvast: dat over het concept van de zgn. oefenscholen van weleer Katrijn Denies toch duidelijk voorzichtig bleef (nwvr: ook in de namiddag redeneerde Greet Decin in diezelfde richting met haar uitleg over een zgn. inductieperiode niet in één school maar liever in een scholengemeenschap met dus meerdere scholen); dat een handelingsgericht (gevaloriseerd) kindvolgsysteem toch belangrijk was en niet als planlast beschouwd mocht worden (Helena Taelman gaf een Californisch voorbeeld, met specifieke kijkwijzers); dat masters (ook master in het basisonderwijs) een nuttige bijdrage konden leveren in een team in het kleuteronderwijs net vanwege hun onderzoeksopleiding; bij een vraag van Loes Vandromme over het meten door de Onderwijsinspectie van de kwaliteit van interacties in het kleuteronderwijs fronste ik toch wel even de wenkbrauwen want was dat soort kijken naar/beoordelen van de concrete pedagogisch-didactische aanpak dan de taak van de Onderwijsinspectie? Ik heb het hier al vaker geschreven, maar naast alsmaar meer dan “het minimum van het wat” schuift de grens voor het overheidsoptreden ook alsmaar meer op naar “het terrein van het hoe”; en tot slot, nieuwe minimumdoelen zijn voor het opkrikken van leerprestaties inderdaad op zich niet voldoende als maatregel, zo klonk het in de vergadering, maar ik beweer tegelijk dat we toch nog maar zullen moeten zien hoe het op termijn gesteld zal zijn met het realiseren van die ambitieuzere minimumdoelen (ook nu dus in het kleuteronderwijs op populatieniveau, maar ook op individueel kleuterniveau voor de overgang naar het lager onderwijs!), zoals ik destijds al schreef;
- ook over de al vaak vermelde onderwijsassistenten gaf de vergadering zinvolle informatie, hoewel die gelijk ook aantoonde dat daarover nog heel wat concrete uitklaring nodig was en waarmee ik naadloos kan overgaan naar de bijdrage van Greet Decin in de namiddagsessie: zij maande aan tot voorzichtigheid bij de gerapporteerde vooruitgang in het buitenland bij de inzet van onderwijsassistenten want er moest dan wel nauwkeurig gekeken worden naar de precieze omstandigheden waaronder zulke onderwijsassistenten ingezet werden; ik kan niet anders dan ook hier te vermelden hoe Decin bepaalde, bij sommigen gangbare percepties rond de instroom in lerarenopleidingen en rond lerarenopleiders pareerde, zelfs op een interactieve manier met het publiek van onderwijscommissarissen, mét cijfers in de hand;
- het pleidooi voor realisme, dat een rode draad in de namiddagsessie vormde, vond ik heel relevant: de vaststelling dat nu veel tegelijkertijd bezig was, waardoor bijvoorbeeld nu stageplaatsen voor LER-studenten vinden niet vanzelfsprekend was, “het vat zit vol”, noteerde ik van Decin; het pragmatisme van Marianne Coopman vanuit haar lange ervaring (nwvr: ze noemde ook enkele precedenten, tot 4 december 1973 toe…) en de vier voorwaarden die zij oplijstte en die stuk voor stuk goed waren voor een erg relevante en boeiende uiteenzetting (cf. samenvatting op slide 22 van haar presentatie); de concrete situatie van de Lakense school van directeur Kovaleni, die o.a. het probleem van leerling-leerkrachtratio in de praktijk mooi illustreerde, zoals ook Coopman net voor haar gedaan had (slides 16-18);
- het belang van blijvende professionalisering? Dat was uiteraard een open deur intrappen, maar dan volgde ook opnieuw het hele verhaal van hoe regel je dat in de concrete schoolpraktijk, zeker in het kleuteronderwijs, maar ook elders; hopelijk zal het onderwijs/ lerarenloopbaanpact daar met realistische maatregelen komen;
- opvallend nog in de casus van Laken (Brussels stedelijk onderwijs) was de voorkeur die directeur Kovaleni gaf aan de ondersteuning door OnderwijsCentrum Brussel boven die van de pedagogische begeleiding, maar misschien toch ook een kwestie van omkadering van die diverse gremia?;
- Laat het duidelijk zijn: naast wat ik hier opgelijst heb, kwamen nog tal van andere kleinere en grotere thema’s in dit uitgebreide verhaal aan bod, maar zoals gezegd, volledigheid is hier niet mogelijk, tenzij voor een werkstuk van ettelijke pagina’s gegaan zou worden, wat hier om allerlei goede redenen uitgesloten is.