Manosfeer op school en in de geschiedenisles (derde graad)

do 28 mei 2026

Als je de kranten- en tijdschriftenkoppen in België en Nederland van de laatste twee weken doorneemt, kan je niet wegkijken van de alomtegenwoordigheid van de term ‘manosfeer’. Hoe kunnen we in de geschiedenisles rekening houden met de hype?

Online vind je twee handige tools om het gesprek met jongeren over de manosfeer aan te gaan:

Toolkit manosfeer en femosfeer (door Movemen, Rosa en steun van de Vlaamse overheid). Zeer bruikbaar zijn de vermelde methodieken om in de klas in te zetten.
Onderzoek van School & Veiligheid met info, adviezen en tips.

Wat is de manosfeer?
sla link op in klembord
Kopieer

De manosfeer is een verzamelnaam voor online omgevingen (influencers op blogs, fora, sociale media) waar mannen andere mannen een spiegel voorhouden over hoe ze pas meetellen als ze rijk en gespierd zijn en een onderdanige, mooie vrouw aan hun zijde hebben. Onze jongeren pikken de manosfeer online via sociale mediakanalen op.

Niet alle manosfeer-content is gevaarlijk. Als het gaat om meningen, is veel bespreekbaar. Het wordt pas gevaarlijk als het om extreme manosfeer-content gaat, waarbij bestaande rechten van vrouwen en Lgbtq+-personen worden ontkend en het leidt tot discriminerend of gewelddadig gedrag.

Hoe kan je de invloed van de manosfeer op school aanpakken volgens School & Veiligheid?

Zorg voor een gedragen norm op schoolbreed niveau.
Onderhoud een warme band met je leerlingen. Leerlingen willen graag gezien en gehoord worden. Ook al sluiten hun eigen opvattingen niet aan bij wat je zelf als leerkracht wenselijk vindt.
Maak ruimte voor dialoog over identiteit, diversiteit en gelijkwaardigheid.
Toon oprechte interesse voor de online belevingswereld van de leerlingen.

Manosfeer in de geschiedenisles
sla link op in klembord
Kopieer

Standplaatsgebondenheid en multiperspectiviteit: LPD 16 (D’) – 14 (D) – 16 (D/A)
sla link op in klembord
Kopieer

Laat leerlingen reflecteren over hun eigen positie en referentiekader.
Laat ze hun eigen beeldvorming vergelijken met die van anderen, vandaag en vroeger.
Licht meerdere perspectieven toe om te komen tot verschillen in de beeldvorming over eenzelfde historisch fenomeen in het licht van een historische vraag. Door ruimte te geven aan meerdere perspectieven en ervaringen is er ruimte voor dialoog. In een veilige klasomgeving krijgen leerlingen de kans om elkaar te begrijpen en respect voor elkaar te tonen.

Werkvormen
sla link op in klembord
Kopieer

1. Kruispuntdenken
sla link op in klembord
Kopieer

Lesmateriaal: Op het kruispunt van macht en privilege: van ongelijkheid naar rechtvaardigheid | Djapo

Breng het kader van het kruispuntdenken (intersectionaliteit) van Helma Lutz aan.
We hebben niet allemaal dezelfde ‘startpositie’ in de maatschappij. Laat leerlingen zichzelf plaatsen op de assen zoals afkomst, gender, leeftijd, enzovoort. Daarna kunnen ze per twee in gesprek gaan over verschillende stukjes van hun identiteit of hun deelidentiteiten en hoe de assen een invloed hebben op hun plaats in de samenleving.
Neem tijd om hierover klassikaal te reflecteren en in dialoog te gaan met alle leerlingen.

2. Historisch interview
sla link op in klembord
Kopieer

Geef de leerlingen kaartjes met historische personages. Laat ze dan per twee eentje kiezen waarvoor ze een interview uitwerken. Zo worden leerlingen zich bewust van hun eigen standplaatsgebondenheid.
Laat ze hun personages voorstellen.
Tot slot kan je hen laten reflecteren over verschillen en gelijkenissen in hedendaagse opvattingen.

Betekenissen aan actuele en historische fenomenen: LPD 18 (D’) – 16 (D) – 18 (D/A) - LPD 19 (D’) – K3 (D)
sla link op in klembord
Kopieer

Alle historische inzichten komen samen in dit doel. Leerlingen nemen een historisch perspectief in door gebeurtenissen in het heden te bekijken, door de eigen persoon, identiteit en het eigen handelen in een historisch perspectief te beschouwen, historische en actuele fenomenen vanuit verschillende gezichtspunten te bekijken en het anders-zijn van het verleden en van andere culturen te aanvaarden.

Werkvorm:
sla link op in klembord
Kopieer

Laat leerlingen een passende tekst bedenken als voice-over bij een serie historische en actuele foto- en filmbeelden vanuit verschillende perspectieven: bijvoorbeeld het man- en vrouwbeeld doorheen de 20ste eeuw.

Agency: LPD 14 (D’) – 12 (D) – 13 (D/A)
sla link op in klembord
Kopieer

Door wie wordt de geschiedenis geschreven? Hoe krijgen we zicht op de vele stemmen van mensen en groepen uit de samenleving die ons niet bereiken via de traditionele geschiedschrijving?

Reflecteer met leerlingen over hoe mensen niet ‘gewoon de geschiedenis ondergingen’, maar zelf keuzes hebben gemaakt. Keuzes die afhankelijk zijn van de historische context, maar ook met een vorm van keuze met impact op de toekomst. Reflecteer met leerlingen over hun eigen rol in de samenleving en hoe ook zij een verschil kunnen maken.