Zoek je informatie en inspiratie met het plusdoel over ethisch reflecteren aan de slag te gaan?
Leerplandoelen
Ieder persoon voelt intuïtief aan wat goed of kwaad is? Als je geconfronteerd wordt met een kwaad daagt de situatie je intuïtief uit tot handelen en tot opkomen voor wat voor jou of voor de ander goed is. Je geweten spreekt.
Wat het goede voor jou betekent, leerde je vanuit je opvoeding, vanuit je levensbeschouwing en cultuur, maar ook vanuit je levenservaringen. Men noemt dit morele intuïties. Die morele intuïties zijn subjectief.
In het dagelijks leven en op de werkplek kom je ook situaties tegen waarin jouw visie over het goede, het goede leven of goed samenleven botst met de visie op goed leven of samenleven van anderen of van de organisatie. Die situaties nopen ons tot het stellen van ethische vragen en het maken van ethische keuzes.
Wanneer we ethisch reflecteren over keuzes (dilemma’s) of over goed handelen in een situatie, reflecteren we over de morele intuïties die aanwezig zijn bij alle betrokkenen in de situatie.
Als je reflecteert verhelder en verdiep je de manier waarop waarden en normen aanvoelen, sta je stil bij de emoties die een keuze te weeg brengen en sta je stil bij de eventuele gevolgen. Vervolgens probeer je deze keuzes te begrijpen en te evalueren. Bij het reflecteren over ethische keuzes zoek je naar een zo objectief, objectiveerbaar of redelijke mogelijke verantwoording van de keuzes die we maken.
In de klaspraktijk bieden ethische vragen, persoonlijke ervaringen van leerlingen of aangereikte situaties (casuïstiek) kansen om met het leerplandoel aan de slag te gaan.
In eerste rubriek geven we jou als leraar enkele handvatten om met leerlingen ethisch te reflecteren.
In een tweede rubriek vind je concrete lessuggesties. Die rubriek is opgebouwd vanuit vier subthema’s:
Ethisch reflecteren over keuzes moet je leren. Vanuit vier subthema’s of perspectieven vind je suggesties om met leerlingen over ethische vragen of keuzes te reflecteren. Bovendien vind je diverse didactische werkvormen en lessuggesties die hen helpen om de nodige kennis en taal over het subthema te verwerven (een talig kader ontwikkelen).
Uit onderzoek blijkt dat inzetten op ethische reflectie en besluitvorming maar effect heeft als het oefenen interactief gebeurt. Pas als mensen zelf actief meedenken en op zoek gaan naar integere keuzes of alternatieven, kan het oefenen een impact hebben op het eigen handelen en denken. In de voorgestelde didactische werkvormen en lessuggesties staat het dialogeren en het samen reflecteren dan ook centraal.
Elke rubriek kent een vaste opbouw:
Het realiseren van het plusdoel kan je in relatie brengen met het realiseren van andere leerplandoelen, bv. uit andere (complementaire) leerplannen.
