Onderwijs is meer dan leerlingen alleen maar disciplinaire kennis bijbrengen. Het is ook gericht op het ondersteunen van dat schoolse leren en op het effectief leren in om het even welke leersituaties. ‘Leren leren’ beoogt in het kader van levenslang leren het - al dan niet samen met anderen - in handen nemen of aansturen van een leerproces. ‘Leren leren’ is wezenlijk voor de vorming of ontwikkeling van mensen op om het even welk gebied in om het even welke levensfase.
Leerpunt publiceerde recent de nieuwe leidraad Metacognitie en zelfregulerend leren als antwoord op de vraag ‘Hoe kunnen onderwijsprofessionals, op basis van wetenschappelijk onderbouwde inzichten en evidence-based tools, metacognitie en zelfregulerend leren bij leerlingen in het basis- en secundair onderwijs stimuleren — en dit in uiteenlopende contexten?’
Die leidraad bundelt een aantal wetenschappelijk onderbouwde handvatten en kernprincipes onder de vorm van zes aanbevelingen. Leerlingen hebben immers taal, houvast en strategieën nodig om hun leren te kunnen sturen.
De in de leidraad gepubliceerde- en andere inzichten vormden de basis voor de discipline ‘leren leren’ binnen het leerplan Op.stap, leerroutes voor iedereen, de tools en ondersteuning die we vanuit Katholiek Onderwijs Vlaanderen aanbieden.
Leraren vinden er een hefboom in om hun onderwijs over leren leren evidence informed vorm te geven en het leerproces van hun leerlingen te ondersteunen. Vanuit een stevige gemeenschappelijke taal kan het hele team zo bovendien groeien naar een gedeelde en haalbare aanpak met effect tot op de klasvloer.
De discipline ‘leren leren’ in het leerplan Op.stap, leerroutes voor iedereen
In essentie gaat ‘leren leren’ erom dat leerlingen kennis verwerven over hoe leren werkt, welke leerstrategieën bijdragen tot duurzaam leren en waarom dat zo is, én dat ze die leerstrategieën op een doordachte manier leren inzetten tijdens hun leerproces. In de literatuur worden daarvoor verschillende conceptuele kaders gebruikt, elk met hun eigen klemtonen, vaak samengebracht onder het concept ‘zelfregulerend leren’.
De discipline ‘Leren leren’ is opgebouwd rond vier samenhangende domeinen: cognitieve fundamenten, leerstrategieën, leerproces en keuzeproces. De set leerplandoelen voor ‘leren leren’ wordt weliswaar als afzonderlijke discipline beschreven, maar staat niet op zichzelf. Er is namelijk altijd sprake van een inter- en/of disciplinaire context waarin ‘leren leren’ aan bod komt. Het vergroten van het vermogen tot ‘leren leren’ in de ene context resulteert bovendien niet automatisch in groei in een andere context. Daarom is het belangrijk om de leerplandoelen voor ‘leren leren’ in de klaspraktijk te integreren binnen de context van de verschillende disciplines en zo de horizontale coherentie te garanderen. Leerlingen ontwikkelen de kennis om te ‘leren leren’ bovendien niet spontaan, daarvoor zijn (verschillende vormen van) instructie, ondersteuning en inoefening in verschillende contexten binnen verschillende disciplines nodig.
Op de leerplanpagina Op.stap, leerroutes voor iedereen vind je bij de discipline ‘leren leren’ volgende documenten:
Binnenkort verneem je ook meer over ons ondersteunings- en professionaliseringsaanbod rond Op.stap, leerroutes voor iedereen.
We ontwikkelden voor de derde graad van het basisonderwijs en het secundair onderwijs een waaier met leerfiches rond leerstrategieën.
Tientallen scholen zetten de leerfiches succesvol in. Ze bieden zowel leraren als leerlingen houvast, (zelf)inzicht en duidelijke, gemeenschappelijke taal om leren leren concreet te maken.
De leerfiches helpen om:
