Hoe staat je school tegenover deze moeilijke maatregel: Mininster Demir wil doorstroming naar de B-stroom op basis van leeftijd afschaffen?

Oktober 2026

1. Inleiding

sla link op in klembord

Kopieer

Met de vraag van de maand willen we als Katholiek Onderwijs Vlaanderen de vinger aan de pols houden en in eerste instantie de grote lijnen of mogelijke standpunten in kaart brengen. Dat betekent echter ook dat bij de interpretatie van de resultaten of standpunten de nodige nuances gelegd moeten worden. We mikken ook op een zo groot mogelijk aantal respondenten. Dat verhoogt de representativiteit en de al of niet gedragenheid van een standpuntinname.

In oktober lanceerden we deze vraag van de maand aan onze directeurs en bestuurders: “Hoe staat je school tegenover deze mogelijke maatregel: Minister Demir wil doorstroming naar de B-stroom op basis van leeftijd afschaffen?”.
371 van onze onderwijsinstellingen hebben geantwoord, waarvoor dank.

Vooraleer we ingaan op de resultaten en argumenten, geven we alvast twee algemene beschouwingen weer die we binnenkregen vanuit de scholen.

  • “Als je op beleidsniveau geen waardig alternatief uitdenkt voor zittenblijven en de wetenschappelijke aanbevelingen, kennis en inzicht hierrond niet volgt, heeft het geen zin om deze maatregel af te schaffen. Ga terug naar de fond van waarom deze maatregel is ingevoerd en ga daarover de discussie aan. Wie weet vind je een constructief alternatief. Ik ben er niet van overtuigd dat louter op basis van maatregelen er moet gediscussieerd worden het gaat er niet om dat deze maatregel al dan niet moet afgeschaft worden of niet, maar op welke vraag deze maatregel een antwoord biedt, wat de meerwaarde hiervan is, wat de gevolgen zijn als je deze maatregel afschaft en hoe je hier vervolgens mee omgaat. Deze vorm van beleid voeren kan nooit tot goede uitkomsten leiden. Ik hoop oprecht dat deze afwegingen worden meegenomen in de uiteindelijke beslissing.”
  • “Kinderen laten overgaan naar 1B is geen 'gemakkelijkheidsoplossing' van de school maar een weloverwogen besluit. Leerlingen krijgen de kans om terug zin te krijgen in school als ze op hun niveau kunnen presteren en vooral schitteren. Te weinig plaatsen in de B-stroom zorgt voor zulke ondoordachte maatregelen van de minister. “

2. Resultaten

sla link op in klembord

Kopieer

2.1 Spreiding onderwijsniveau

sla link op in klembord

Kopieer

2.2 Algemene resultaten

sla link op in klembord

Kopieer

Op 8 oktober lazen we in de media dat de minister van Onderwijs de doorstroming naar de B-stroom op basis van leeftijd wil afschaffen. Hoe staat jouw school tegenover deze mogelijke maatregel?

2.3 Antwoorden per onderwijsniveau

sla link op in klembord

Kopieer

3. Samenvatting argumenten

sla link op in klembord

Kopieer

Bijna alle 371 respondenten hebben hun antwoord ook beargumenteerd. De argumenten hebben we proberen te bundelen in tendensen. Elke tendens illustreren we met een tweetal quotes, die we letterlijk hebben overgenomen.

3.1 Argumentatie: Licht toe waarom je voor de afschaffing van deze maatregel bent.

sla link op in klembord

Kopieer

Bij deze argumentatie ontvingen we 36 antwoorden. De onderstaande selectie kan je lezen als een samenvatting van of tendensen bij deze argumentatie.

3.1.1 Noodzaak om de vooropgestelde doelen van het basisonderwijs te bereiken

sla link op in klembord

Kopieer

  • “Leerlingen zouden in de basisschool moeten blijven tot de basiscompetenties zijn bereikt. Doorsturen louter omwille van leeftijd doen wij echter niet zomaar. We brengen de totale ontwikkeling van een kind in beeld. Enkel als ze ook sociaal-emotioneel klaar zijn voor het secundair sturen wij ze door. “
  • “Elke leerling heeft recht op een stevige basis. Het behalen van de doelen van het basisonderwijs moet voor iedereen een volwaardige ambitie zijn. Een overgang op basis van leeftijd mag gerichte ondersteuning om die doelen te bereiken niet vervangen. 1B wordt een positieve studiekeuze. Leerlingen kiezen voor de aanpak en het aanbod omdat die bij hen passen. Dat kan de motivatie, de betrokkenheid en de waardering voor de B-stroom versterken. “

3.1.2 Te grote leerachterstand en te grote diversiteit

sla link op in klembord

Kopieer

  • “Grote problemen die huidige regelgeving met zich meebrengt. Leerlingen kennen onvoldoende Nederlands of de basis van wiskunde om te kunnen functioneren in secundair. Dit brengt gigantische last naar secundair waar we moeten vaststellen dat we die tekorten ook niet meer weggewerkt krijgen. Je berokkent schade aan de betrokken leerlingen maar ook aan de medeleerlingen.”
  • “We merken een enorme spreidstand als leerlingen op basis van leeftijd kunnen instromen. Leerlingen komen ongelijk aan de start. Het is soms ook niet langer houdbaar om met dergelijk laag niveau aan de slag te gaan met leerlingen in het secundair onderwijs.”

3.1.3 Andere

sla link op in klembord

Kopieer

  • “Het doorschuiven op basis van leeftijd werkt mee de demotivatie in de hand. Leerlingen weten dat ze niks meer moeten doen en toch verder geraken.”
  • “Opwaardering niveau B-stroom + ondersteuning voor collega's die in de B-stroom vaak met veel motivatie en enthousiasme voor de klas staan. Zij mogen ook inhoudelijk genoegdoening ervaren van hun werk.”

3.2 Argumentatie: Licht toe waarom je vindt dat deze maatregel behouden moet blijven.

sla link op in klembord

Kopieer

Bij deze argumentatie ontvingen we 232 antwoorden. De onderstaande selectie kan je lezen als een samenvatting van of tendensen bij deze argumentatie.
Toch vooraf twee quotes:
 

  • “De verwijzing van de leerlingen is kindgebonden en situationeel. De autonomie zou daar bij de scholen moeten liggen. Vertrouw scholen!”
  • “Wat we wel daarbij in het achterhoofd dienen te houden zijn de principes van Academisch Optimisme. Lat voldoende hoog durven leggen ook voor deze leerlingen, maar wel met realistische verwachtingen en voldoende oog voor hun welbevinden.”

3.2.1 Ademruimte - welbevinden

sla link op in klembord

Kopieer

  • “Wij mogen niet "spelen" met de tijd van kinderen. Hoe vlugger ze op een gepast niveau kunnen leren, hoe beter. Een extra jaar zal geen winst betekenen voor deze kinderen, mochten ze in staat zijn om de leerstof door meer oefenen op te pikken, zou dat ondertussen al gebeurd zijn, er gaat immers heel veel zorg naartoe. Het is een opluchting voor deze kinderen en ouders dat ze geen tijd verliezen!”
  • “Wanneer een leerling op veertienjarige leeftijd nog steeds vastzit in het lager onderwijs, is dat zelden een kwestie van een eenmalig opstartprobleem. Vaak gaat het om een opstapeling van leerachterstanden, een complexe thuissituatie of aanhoudend demotivatie. Door hen enkel op basis van leeftijd te laten doorstromen naar 1B, geven we deze jongeren een cruciale nieuwe kans. “

3.2.2 Leeftijdsverschillen - 'Het gras groeit niet door eraan te trekken ...'

sla link op in klembord

Kopieer

  • “Vanuit het basisonderwijs vinden we het belangrijk dat de mogelijkheid behouden blijft om leerlingen op basis van hun leeftijd in 1B in te schrijven. We merken dat sommige leerlingen aan het einde van de lagere school een ontwikkelingsfase doormaken waarin de puberteit steeds meer een rol speelt. Veranderingen op lichamelijk, emotioneel en sociaal vlak kunnen zich uiten in wisselend gedrag, verminderde motivatie, een grotere nood aan autonomie of moeilijkheden om met verwachtingen en grenzen om te gaan. Dit gedrag betekent niet noodzakelijk dat deze leerlingen niet over de nodige leercapaciteiten beschikken, maar kan wel een invloed hebben op hun schoolse functioneren en resultaten. Een beslissing over de verdere schoolloopbaan mag daarom niet uitsluitend gebaseerd zijn op de leerprestaties op één bepaald moment. De mogelijkheid om op basis van leeftijd in 1B in te schrijven, biedt ruimte om rekening te houden met de bredere ontwikkeling en de onderwijsbehoeften van een leerling.”
  • “Sommige kinderen kunnen het echt niet aan om nog een 5de of 6de leerjaar te volgen. Ze hebben dan een individuele leerlijn nodig die zeer ingrijpend is voor de leerkracht en de leerling. Hoe "overleef" je als kind twee jaar op een ander niveau, niemand in de klas die dat ook zo doet, je overal het buitenbeentje voelen en dat door medeleerlingen ook regelmatig gezegd worden?”

3.2.3 Extra kansen

sla link op in klembord

Kopieer

  • “Deze maatregel biedt ons als school extra kansen om de juiste studiebegeleiding te geven aan onze leerlingen. Dit afschaffen zou echt jammer zijn. Sommige kinderen winnen een levensjaar in de arbeidsmarkt door de sprong te maken. We doen dit ook enkel wanneer de leerwinst in de lagere school niet meer gegarandeerd is.”
  • “De huidige maatregel dient bijgestuurd te worden. De overgang naar 1B moet vertrekken vanuit de onderwijsbehoeften, de mogelijkheden en de ontwikkeling van de leerling. Leerlingen die het getuigschrift basisonderwijs niet behalen, moeten voldoende kansen krijgen om hun schoolloopbaan verder te zetten in een passend traject. Daarbij is een zorgvuldige afweging nodig, in overleg met de basisschool, de ouders en de ontvangende school. Leeftijd alleen mag niet doorslaggevend zijn, maar het ontbreken van het getuigschrift mag evenmin automatisch een belemmering vormen voor een doorstroom naar 1B. Het is belangrijk dat leerlingen terechtkomen in een onderwijsvorm die aansluit bij hun competenties en waarin ze maximale ontwikkelingskansen krijgen.”

3.2.4 Scholen voor iedereen - met de nodige ondersteuning ...

sla link op in klembord

Kopieer

  • “Er moeten keuzes gemaakt worden over wat men nu eigenlijk wil: 1. Inclusief onderwijs waar ook leerlingen die niet de capaciteiten hebben om de minimumdoelen te behalen aan bod komen. Deze leerlingen blijven in hun leeftijdscategorie omdat hun leerplafond bereikt is. Ze NOG eens laten overzitten helpt hen niet op vlak van emotioneel welzijn. Deze leerlingen mogen niet hun motivatie in onderwijs verliezen en leren we beter zo snel mogelijk hun talent inzetten om een beroep aan te leren. Meer zorg bieden aan de basisscholen zodat zij ook meer zorg en specialisaties zoals psychologen, enz op school hebben om iedereen de nodige ondersteuning te bieden. 2. Leerlingen sneller in het buitengewoon onderwijs een plaats bezorgen. Het buitengewoon onderwijs inclusiever maken en de beperkte plaatsjes uitbreiden, zodat kinderen met een grote hulpvraag niet in de grote klassen met weinig zorghulp moeten blijven meedraaien in het gewoon onderwijs.”
  • “Daarnaast botsen we wel op de enorme verschillen tussen leerlingen in de B-stroom. Van quasi analfabeet tot een leerling uit een ondersteunend milieu dat kiest voor haalbaarheid i.p.v. permanente stress om de lat van de A-stroom te halen. Eerder dan leerlingen tegen te houden in de basisschool, zou er moeten ingezet worden op extra omkadering voor de B-stroom om gedifferentieerde werking en intensieve begeleiding mogelijk te maken.”

3.3 Argumentatie: Licht je alternatief toe.

sla link op in klembord

Kopieer

Bij deze argumentatie ontvingen we 101 antwoorden. De onderstaande selectie kan je lezen als een samenvatting van of tendensen bij deze argumentatie.

3.3.1 Een ondergrens? Naar een gepast traject?

sla link op in klembord

Kopieer

  • “Er moet een ondergrens gesteld worden wat leerlingen vanuit lagere leerjaren moeten kennen om te starten in 1B, vooral voor Nederlands en wiskunde.” – “De leerlingen moeten over een aantal basisvaardigheden en een zekere basiskennis beschikken. We kunnen ons laten inspireren door de basisgeletterdheid.”
  • “Vandaag merken we dat leerlingen met aanzienlijke achterstanden vaak blijven deelnemen aan het volledige curriculum van het lager onderwijs, inclusief vakken zoals wereldoriëntatie. Voor deze leerlingen zou een sterkere focus op taal en wiskunde aangewezen kunnen zijn, zodat basisvaardigheden voldoende worden versterkt voordat ze de overstap naar het secundair onderwijs maken.”
  • “Geïntegreerd bijspijkeren via praktijkgericht leren. In plaats van leerlingen vast te houden in het basisonderwijs, moet het secundair onderwijs de middelen krijgen voor intensieve, op maat gemaakte begeleiding. Zo behalen ze de basisdoelen op hun eigen tempo (niet de lat lager leggen!), terwijl ze opgroeien tussen hun leeftijdsgenoten. Voor deze doelgroep werkt de traditionele, louter theoretische schoolaanpak niet! De leerstof moet functioneel en tastbaar worden aangeboden, gekoppeld aan de praktijk. Het einddoel blijft wel onveranderd: het opkrikken van de basiskennis, want elke richting in het secundair onderwijs heeft een stevig fundament nodig om op verder te bouwen.”

3.3.2 Structuurwijzigingen

sla link op in klembord

Kopieer

  • “Eerder aangewezen om de brede eerste graad secundair te herbekijken zodat deze leerlingen niet schoolmoe zijn tegen hun 15de en zo zonder diploma de arbeidsmarkt op moeten. We zien te weinig leerlingen met technische capaciteiten tijdig in een juiste studierichting/school belanden.” 
  • “Doorstroom B-stroom = behalen minimumdoelen 4de leerjaar Doorstroom A-stroom = behalen minimumdoelen 6de leerjaar Je houdt dus geen rekening met de leeftijd, maar wel met het bereiken van de minimumdoelen en het traject dat leerlingen kiezen.”
  • “Een derde graad van het basisonderwijs versterken is wellicht nodig. Leerkrachten in het basisonderwijs hebben in hun klassen van het 5de en 6de leerjaar leerlingen die overgaan naar zowel 1B, 1A en buso. Om daar dan alle bordjes draaiende te houden … “
  • “Opwaarderen van het buitengewoon onderwijs, creëren van extra ruimte in buso en het opstellen van te behalen minimumnormen om in 1B te kunnen starten is nodig.”
  • “Een overgangsklas vanaf 10 jaar richting B stroom zou hierbij een oplossing kunnen zijn waarbij deze leerlingen intensiever begeleid kunnen worden en de leerkrachten van de lagere school niet meer in deze constante spreidstand staan.”
  • “Schaf de B-stroom af en creëer een meersporenbeleid; spoor scholen aan om daarin te investeren. Zo verdwijnt het minderwaardigheidsgevoel dat ook gepaard lijkt te gaan met instappen in B-stroom. Werken met flexibelere niveaugroepen per vakdomein lijkt veel wenselijker en lijkt de kansen op duurzaam leren ook enkel te vergroten.”
  • “Daarom pleit ik vanaf 12 jaar voor een schakelklas tussen het basisonderwijs en 1B, met kleinere groepen, intensieve ondersteuning en een werking die aanleunt bij type basisaanbod. Daar kunnen leerlingen gericht werken aan essentiële basisvaardigheden en voorbereid worden op een passend vervolgtraject. Zo beschermen we zowel de onderwijskwaliteit van de B-stroom als het recht van deze leerlingen op onderwijs dat werkelijk aansluit bij hun mogelijkheden en onderwijsbehoeften. Het uitgangspunt mag niet zijn dat een leerling simpelweg langer moet blijven zitten tot hij de doelen behaalt, maar dat we zoeken naar de onderwijsomgeving waarin hij vanaf 12 jaar de meeste leerwinst kan boeken.”
  • “Pas de structuren aan: lagere school tot 4de leerjaar, uitbereiding van de middenschool 5+6 basis + 1 en 2 sec. De oriëntatie naar gebeurt in de middenschool. 4 jaar de tijd om de volgende fase in te slaan. We werken dan in 4 fases: - kleuterschoolfase: 3 tot 4 jaar - lagere schoolfase: 4 jaar - middenschoolfase: 4 jaar - bovenbouwfase: 4 jaar.” – “Deze indeling van het leerplichtonderwijs in 3 keer 4 leerjaren is in het huidige onderwijsveld niet zomaar te realiseren maar in grotere schoolbesturen zou men ernaar kunnen streven om in de lagere scholen toch reeds die onderverdeling doorstroom en basisontwikkeling te organiseren door samenwerking van groepen lagere scholen die bvb in samenspraak met BuBaO deze gedifferentieerde schoolorganisatie daadwerkelijk realiseren. Een gelijkaardige samenwerking tussen de huidige B-stroom 1ste graad secundair zou kunnen gebeuren met BuSO-scholen OV 3. “
  • “Tegelijk wil ik hierbij in vraag stellen wat er dan moet gebeuren met de anderstalige kinderen die pas in het vijfde of zesde leerjaar instromen, vaak geen schoolse ervaring hebben... Waar kunnen deze kinderen terecht? - Ook een uitbreiding van het OKAN-traject zal nodig zijn om dit allemaal houdbaar te houden.”
  • “1C in regionaal verband georganiseerd (intensievere remediering).”

3.3.3 Andere pistes?

sla link op in klembord

Kopieer

  • “Getuigschrift vervangen door een gestandaardiseerde proef (cfr Vlaamse toetsen) die RICHTINGGEVEND is voor de scholen basisonderwijs om te beslissen of een leerling naar 1A of 1B kan doorstromen.”
  • “Ik zou pleiten voor een sterker bindend advies, waarbij we als school bijvoorbeeld meer de mogelijkheid krijgen om onder ontbindende voorwaarden in te schrijven.”
  • “Toelatingsproef met minimumniveau taalbegrip en wiskunde waarbij leerachterstand niet groter is dan 1 jaar.”
  • “Leerlingen dienen naast de minimumdoelen L4 mentaal klaar te zijn voor de doorstoom. Een psychologische vragenlijst of test hiervoor kan een goede kijkwijzer zijn om naast de minimumdoelen te beoordelen of een leerling klaar is voor de doorstroom.“
  • “Ik denk dat de optie moeten blijven bestaan, maar dat scholen en CLB meer ondersteund moeten worden in de visie rond zittenblijven.”
  • “Het probleem is veel breder dan enkel een onderwijskundig probleem. Een samenwerking met welzijn dringt zich hier op.”

4. En nu?

sla link op in klembord

Kopieer

Bovenstaande argumenten zijn enkel een samenvatting van de antwoorden die we binnenkregen. De volledige set aan argumenten en alternatieven zal alvast aan de diverse adviesraden en strategische onderwijsraden bezorgd worden. Op basis hiervan en verdere debatten kunnen we tot een gedragen standpunt komen.
Binnen het debat van Scholen voor iedereen krijgt het debat rond de B-stroom zeker ook een plaats.
Met B-inspired ondersteunt Katholiek Onderwijs Vlaanderen scholen om kwaliteitsvol onderwijs in de B-stroom te versterken. Op de PRO.-pagina B-inspired vind je informatie over de geïntegreerde, schoolnabije begeleiding, lerende netwerken en goede praktijken die beleid en klaspraktijk met elkaar verbinden. 
Tot slot willen we ook aangeven dat heel wat scholen ons de vraag hebben gesteld om ons in dit debat niet alleen te focussen op de instroom in het eerste leerjaar B, maar ook op de verdere instroom op basis van leeftijd in het tweede leerjaar B of het derde leerjaar van de arbeidsmarktgerichte finaliteit. Meermaals kwam de oproep deze instroom te herbekijken.
×
Kijkt als...
Niveau
Regio
Kan ik je helpen?

Welkom OnderwijsPro

Niet aanmelden

Stel minstens één regio en één niveau in. We passen dit toe als kijkfilter op de website, zodat je de gepaste inhoud ziet.