Tijdens de toelichting van het voorstel van decreet door hoofdindiener Manu Diericx had ik aanvankelijk in mijn notitieschriftje genoteerd dat ik mijn commentaar veel korter zou houden dan zijn (voor vier artikelen, met dan nog klassiek als eerste artikel het “Dit decreet regelt een gemeenschapsaangelegenheid.”) erg lange toelichting. Maar… nadien, vooral net wegens de aard van de toelichting, kwamen er vanuit de oppositie véél pittigere reacties dan ik vermoed had. Maar bij nader toezien, terecht! Ik bedoel: die reacties. Hopelijk was het een goede les voor de toekomst. Toelichter Diericx kreeg er serieus van langs, — en nee, niet als mens of om zijn prille leeftijd, zoals hijzelf leek te insinueren, wél om wat en hoe hij de dingen gezegd had —, en voorts bewezen die reacties en de hele commissievergadering voor mij de delicate politieke situatie in de Vlaamse regering. Wat meer commentaar hier dan ik oorspronkelijk gepland had, ligt dan ook voor de hand. En ik had dus eigenlijk wel een slechte dag uitgekozen om de commissievergadering live te brossen wegens een (overigens ook heel interessante) studiedag over “Kansrijk Onderwijs” in mijn “oude” hogeschool in Diepenbeek. Leve de video-opnames dus van het Vlaams Parlement.

Eerst nog graag een verwijzing naar het voorliggende parlementaire document in kwestie, waarvan de titel erg lang was, maar de inhoudelijke essentie heel beknopt: het ging enerzijds om de decretale verankering van een belofte die minister Demir inzake inschrijvingsgelden in het volwassenenonderwijs gedaan had op een bepaald moment (nwvr: die gecursiveerde woorden zijn belangrijk, cf. infra) en anderzijds om de verlenging van een bepaalde overgangsmaatregel inzake de NT2-toets, wat de mondelinge onderdelen daarvan betrof. Die laatste was trouwens een wijziging van een artikel in een BVR door een voorstel van decreet, wat op zich al niet zo vaak voorkomt, maar uiteraard reglementair allemaal wel perfect mogelijk.

Uit de bespreking onthoud ik zelf graag het volgende (nwvr: misschien kan ook dat jou, beste lezer, inspireren of nét niet en jou zelfs in de gordijnen jagen, maar gelukkig leven we vooralsnog in een vrij, democratisch land én een rechtsstaat, dus dat moet allemaal op een beschaafde manier mogelijk zijn):

• de twee belangrijkste kritieken vanuit de oppositie leken mij, — zonder ze trouwens in een volgorde van belangrijkheid te plaatsen —, te gaan over, ten eerste, de cynische houding van toelichter Diericx van “de minister had dit altijd al gezegd” of “we hadden deze aanpassing altijd al voor ogen gehad”, waarvoor expliciet een beroep gedaan werd op het debat in de plenaire vergadering van dag op dag één jaar geleden, 28 mei 2025, het begin van deze saga, zoals Stephanie D’Hose het noemde, toen er inderdaad in de verste verte nog geen sprake was van de aanpassing van vandaag; in de commissievergadering van 1 oktober 2025 klonk het dan bij minister Demir voorzichtig dat ze de inschrijvingscijfers voor Frans en Engels mee in de gaten zou houden (zonder evenwel explicieter de deur op een kier te zetten voor een opnieuw terugschroeven van de verhoogde inschrijvingsgelden, terwijl die taalproblematiek al wel door An Christiaens, Stephanie D’Hose, Ilona Vandenberghe en Nawal Maghroud bij de behandeling van het ontwerpdecreet op 8 juli 2025 duidelijk aangekaart was) en op 15 januari 2026 heette het dat de minister voor Frans en Engels verder wilde kijken (nwvr: met enige goede wil zou je daarin wél de link kunnen lezen naar een verlaging van de schrijvingsgelden voor Frans en Engels);
• de andere kritiek, ten tweede, sloeg op de budgettaire dimensie (lees: het besparingsdiscours) van dit verhaal, die rechtstreeks verbonden was met de al meermaals in dit verband genoemde rationalisatieoefening van het hele veld van volwassenenonderwijs, Syntra en VDAB, die bij een eerdere gelegenheid aangekondigd was klaar te zijn juli/augustus 2026 en die (volgens de oppositie) vooraf had moeten gaan aan deze ad-hocmaatregel: het was onduidelijk of de geplande 50 miljoen euro als besparing in het Centenboekje gehaald zou worden en via het snellere parlementaire instrument van het voorstel van decreet (i.p.v. via een ontwerp) werd de financiële waakhond van de Inspectie Financiën buitenspel gezet; Roosmarijn Beckers, Kim Buyst (die nadien nog bijkomend vroeg of het klopte dat er 11 procent bespaard zou worden op de omkadering van alle niet-NT2-opleidingen, maar dat bleef zonder antwoord; wellicht meer iets voor de minister zelf later) en Stephanie D’Hose duwden dat 50-miljoengaspedaal erg diep in;
• Gianna Werbrouck herinnerde herhaaldelijk aan de intentie in het regeerakkoord van het inkomensgerelateerd maken van de inschrijvingsgelden in het volwassenenonderwijs, inderdaad nog een ander aspect van het hele budgettaire plaatje; afwachten wat dat precies en wanneer zal betekenen;
• ook het probleem van de niet-beschikbaarheid van inschrijvingscijfers en de frustraties daarrond bij de oppositie, terwijl er in het voorstel van decreet toch op gealludeerd wordt, klonk vanuit de voorgeschiedenis erg bekend in de oren;
• nog heel kort iets over het andere thema van het voorstel: de verlenging van de overgangsmaatregel inzake de NT2-toets, wat de mondelinge onderdelen daarvan betrof, was op zich een goede zaak, maar blijkbaar viel er toch nog wel wat te zeggen over de psychometrische onderbouw van die NT2-toets (cf. ook recente Vlor-Doordenkdag en met name, de link naar de resultaten aldaar).

De unanimiteit bij de stemming over het geheel van het voorstel, waarop Manu Diericx gerekend had, kwam er dus logischerwijs niet: N-VA, Vooruit, cd&v en Anders stemden vóór, Vlaams Belang, Groen en PVDA onthielden zich.

Ten slotte verwijs ik nog graag naar de video-opname [vanaf 10:05] van de commissievergadering.

Reageren kan bij Wilfried Van Rompaey wilfried.vanrompaey@katholiekonderwijs.vlaanderen.