Luisteren wordt weleens de Assepoester van de vaardigheden genoemd: we gaan er vaak vanuit dat luisteren vanzelf gebeurt en eigenlijk geen speciale skills veronderstelt waardoor deze vaardigheid wel eens stiefmoederlijk wordt behandeld. Maar luisteren is belangrijk voor leerlingen en is niet voor iedereen even evident. Zeker meertalige of minder taalvaardige leerlingen kunnen oefening gebruiken.
Doel? Voorkennis activeren
Als instap laat je de leerlingen een korte online quiz invullen over muziek. Leg rustig uit wat de bedoeling is: ze moeten de vragen lezen en telkens het antwoord aanduiden dat het best bij hen past. Benadruk dat er geen juiste of foute antwoorden zijn, maar dat het gaat over hun eigen mening en ervaring.
Omdat sommige leerlingen moeite kunnen hebben met leesbegrip of woordenschat, lees je de vragen en antwoordmogelijkheden best ook luidop voor. Geef leerlingen voldoende tijd om na te denken en een keuze te maken. Loop eventueel rond om extra ondersteuning te bieden waar nodig.
Wanneer alle leerlingen de quiz hebben ingevuld, laat je hen hun resultaat bekijken door op de knop ‘Bekijk je resultaten’ te klikken. Geef hen even de tijd om dit rustig te lezen. Je kan hier kort klassikaal op inspelen door enkele reacties te vragen, zonder te diep in te gaan op de inhoud.
Nood aan differentiatie?
Vind je de bovenstaande quiz te moeilijk voor je leerlingen? Geen nood, wist je dat je met ai en canva een eigen quiz kan genereren. Tik in de zoekbalk van bijvoorbeeld Google canva.com/ai in, waarna je in de prompt aangeeft dat je een quiz rond de muzieksmaak wil laten ontwerpen. Voeg enkele eenvoudige vragen aan je prompt toe en in een handomdraai heb je een eigen versie.
Daarna maak je de brug naar het centrale thema van de les. Leg uit dat de les zal gaan over muziek en hun eigen muziekkeuze. Benadruk dat ze hier al heel wat over weten omdat muziek deel uitmaakt van hun leefwereld, maar dat ze er ook nieuwe dingen over zullen ontdekken.
Vervolgens introduceer je het KWL-schema. Leg duidelijk uit dat dit schema hen helpt om na te denken over wat ze al weten, wat ze willen leren en wat ze uiteindelijk geleerd hebben. Toon de drie kolommen en licht ze kort toe: ‘Wat weet ik al?’, ‘Wat wil ik weten?’ en ‘Wat heb ik geleerd?’.
De leerlingen vullen in deze fase enkel de eerste twee kolommen in. Ze werken individueel of in duo’s, afhankelijk van wat het best past bij de klasgroep. Stimuleer hen om eenvoudige woorden of korte zinnen te gebruiken. Geef eventueel enkele voorbeelden om hen op weg te helpen.
Voorzie voldoende tijd en begeleiding tijdens deze opdracht. De derde kolom (‘Wat heb ik geleerd?’) wordt pas op het einde van de les of lessenreeks ingevuld, zodat leerlingen kunnen reflecteren op hun leerproces.
Doel? Woordenschatverrijking, associaties maken en voorspellen
In het luisterpad, 'Wat bepaalt je muziekkeuze?', komen een aantal woorden voor die belangrijk zijn om de boodschap volledig te kunnen begrijpen.
Haal er als leraar maximum vier uit en bespreek die op voorhand, bijvoorbeeld: smaak/ invloed/ voorkeur/ herinnering. De leerlingen zetten die vier woorden op een wit blad. Ze tekenen woorden die daarmee te maken hebben, waarmee ze associaties maken. Zo kunnen de leerlingen bij smaak een tong tekenen, bij invloed een sigaret of vrienden …
Daarna vraag je of de leerlingen hun blad verder willen verfijnen, maar ze denken nu aan wat die vier woorden met muziek te maken hebben. Ook hier maken ze weer tekeningetjes.
Daarna zet je als leraar de betekenis van die vier woorden vast, want zoals eerder gezegd, deze fase is cruciaal om tot begrip te komen.
De leerlingen beluisteren het filmpje van Marcel. Wat komen we te weten over zijn muziekvoorkeur?
Marcel geeft aan dat muziek snel en opgefokt moet zijn. Pols hier naar de smaak van de leerlingen. Moet de muziek voor hen ook snel en opgefokt zijn? Kennen ze nog andere muziekgenres dan metal en punk?
De leerlingen lezen verder en zoeken het antwoord op deze vraag: 'Hoe wordt je muzieksmaak bepaald?' Gevonden? Dan proberen ze in een paar kernzinnen het antwoord zo volledig mogelijk mondeling te formuleren.
Doel? Transfer + inzicht
Als afsluiter laat je de leerlingen hierna zelf nadenken over ...
Hun antwoord mogen ze vertellen aan een klasgenoot die voor hen komt te zitten, want de leerlingen hebben net de opdracht gekregen om een binnen- en buitencirkel te vormen. De binnencirkel is eerst aan de beurt, de buitencirkel luistert aandachtig en vertelt dan zelf over de eigen muzieksmaak.
Na enkele minuten schuift de buitencirkel door, waarna de nieuwe partners vertellen over hun eigen muzieksmaak en die van hun klasgenoot met wie ze zonet gepraat hebben. Dit herhaal je zodat de klas de voorkeuren van alle leerlingen kent.
