Dat aparte lessen ‘leren leren’ niet werken, weten we al lang. Dat leerlingen vaak botsen op hun beperkt arsenaal leerstrategieën en dat dat een weerslag heeft op het realiseren van de leerplandoelen Latijn en Grieks, ervaren we vaak.
Wat als we onze lessen zo kunnen organiseren dat we leerstof aanbrengen, inoefenen en expliciteren door zelf gebruik te maken van leerstrategieën? Dat betekent winst op twee terreinen tegelijk!
Basisoptie Klassieke talen - 1ste graad - A-stroom
Gemeenschappelijk funderend leerplan - 2de graad
Gemeenschappelijk funderend leerplan - 3de graad
Grieks - 3de graad - D-finaliteit
Grieks - 2de graad - D-finaliteit
Latijn - 3de graad - D-finaliteit
Latijn - 2de graad - D-finaliteit
Gemeenschappelijk funderend leerplan - 1ste graad
Katholiek Onderwijs Vlaanderen heeft met dat doel een waaier leerfiches uitgewerkt. De fiches bestaan in een leerlingenversie (hoe werkt de strategie en waarom?) en een lerarenversie (op de achterkant: didactische tips voor gebruik in de les).
Op de PRO.-site vind je al vier uitgewerkte voorbeelden voor klassieke talen. We behandelden in reeks 1:
In deze bijdragen behandelen we:
Oriënteren en plannen - leerfiche 1: toets jezelf voor je cursus opengaat
Deze leerstrategie kan je in de les aanbrengen door in de les op een actieve wijze de voorkennis te herhalen die leerlingen nodig hebben om de nieuwe leerstof te begrijpen.
Door dit te doen, zullen leerlingen beter en sneller de nieuwe leerstof begrijpen. Ze zullen de nieuwe leerstof ook langer en beter onthouden en toepassen:
Een paar mogelijkheden bij het begin van de les:
Hier vind je tien werkvormen om voorkennis te activeren.
Leerplan: Latijn 2de graad D-finaliteit, II-Lat-d - versie januari 2024
Lesdoel: De leerlingen bepalen de vorm van de indicatief plusquamperfectum en futurum exactum van de regelmatige en onregelmatige werkwoordsvormen en geven de betekenis weer.
De leerlingen kennen al de actieve en passieve vormen van de indicatief praesens, imperfectum, futurum simplex en perfectum van vorige lessen/vorig schooljaar.
Vooraleer te starten met de twee laatste tijden, zowel de actieve als de passieve vormen, vullen ze het werkwoordschema aan op basis van wat ze nog weten. Men kan dit schema op verschillende manieren laten invullen:
Alternatief:
Naast leerstrategie 1 ‘Toets jezelf voor je cursus opengaat’ komt ook leerstrategie 2 Plaats in het geheel’ aan bod. Door dit schema toon je aan waar de twee laatste tijden thuishoren in het schema van de tijden en hoe de nieuwe leerstof verbonden is met vroegere leerstof.
Door de voorkennis te activeren, kunnen ze ook bij het ontdekken van de nieuwe leerstof gemakkelijker zelf de link leggen naar wat ze al wisten. Het zal zorgen voor verbinding tussen de oude en de nieuwe leerstof en hen zo tot meer inzicht te komen.
Bij het activeren van voorkennis kan je leerlingen erop wijzen dat ze best veel nog uit zichzelf wisten. Het geeft hun reliëf in de leerstof: wat beheers je dus al echt, zelfs zonder het te herhalen, en wat heeft nog extra aandacht nodig. Maak de leerlingen erop attent dat ze deze methodiek ook thuis kunnen gebruiken: ga niet naar een blad zitten staren waarvan je wellicht een groot deel nog kent, maar begin met een leeg blad om na de brain dump te zien wat wel echt nog gestudeerd moet worden.
Een Cornell-schema is een leerstrategie om leerstof te structureren. Je leert leerlingen aan om op zoek te gaan naar welke leerstrategie het best bij hen past.
Ook een combinatie is mogelijk: in een Cornell-schema kan je bv. tekeningen (11) of definitiedriehoekjes (15) opnemen.
In een Cornell-schema zijn er onder de titel drie delen:
De leerling leest de leerstof en noteert in de linkerkolom sleutelwoorden of vragen over de belangrijkste ideeën.
In de rechterkolom maakt de leerling notities via korte zinnen, steekwoorden, symbolen. Onderaan volgt een korte samenvatting die de kern van de informatie bondig weergeeft.
Leerplan: Latijn 3de graad D-finaliteit, III-Lat-d - versie oktober 2024
Leerdoel: De leerlingen situeren de auteur Tacitus en zijn werken binnen de cultuur-historische context van de 1e en 2e eeuw n.C.
Wil je nog meer weten over het werken met een Cornell-schema? In deze bijdrage van Klasse vind je nog wat extra uitleg.
Door deze methodiek in de klas te gebruiken, zal de individuele leerling al in de les actiever met de leerstof bezig geweest zijn, waardoor de leerlingen de leerstof al meer verinwendigd zullen hebben.
Door deze werkvorm stimuleer je de leerlingen om zelfstandig leerstof te verwerken. Door informatie op een bepaalde manier te structureren, leren ze hoofd- en bijzaken te onderscheiden en zijn ze in staat om zichzelf te bevragen en zullen ze de verworven informatie beter onthouden.
Leerlingen moeten zelf de leerstof uitleggen aan medeleerlingen. Ze proberen om dit gestructureerd te doen.
Er zijn verschillende mogelijkheden om deze leerstrategie in de klas aan te leren:
Leerplan: Grieks 2de graad D-finaliteit, III-Lat-d - versie januari 2024
Lesdoel:
De leerlingen herkennen de bestanddelen van het actieve participium aorist en futurum en kunnen die benoemen. Ze kunnen de naamval, genus en getal bepalen en kunnen de betekenis weergeven met de juiste tijdswaarde.
Leerlingen formuleren hardop de verschillende tussenstappen en leggen die tussenstappen aan de hele klas of aan een medeleerling uit. De verschillende tussenstappen:
Bij het aanbrengen van deze leerstof kan je ook gebruik maken van andere leerfiches:
(1) ‘Toets jezelf voor je cursus opengaat’ : vooraleer over te gaan naar de nieuwe leerstof van het actief participium aorist en futurum, kan je via de think-pair-share nagaan wat de leerlingen nog weten van het actief participium praesens.
(13) ‘Maak een mindmap’ of (9) ‘Maak flashcards’ of een andere fiche uit de rubriek ‘structureren’ kan gebruikt worden om een schema te maken van de drie participia.
Leerlingen moeten zelf de leerstof ophalen uit hun geheugen en structureren zodat ze uitleg kunnen geven. Als leerlingen de leerstof gestructureerd uitleggen, zullen ze de leerstof zelf beter onthouden.
Deze leerfiche is van toepassing op alle jaren en alle leerstof.
Als je in de klas geleerd hebt hoe je een Cornell-schema, een mindmap, flashcards … maakt en gebruikt, kunnen leerlingen deze schema’s … gebruiken om te herhalen.
Actief herhalen zet bij leerlingen de leerstof beter vast:
Ze kunnen zichzelf vragen stellen over de leerstof en die beantwoorden.
