Een rijke diversiteit in de natuur vormt zowat overal een boeiende uitdaging – in de stad, op het platteland, in het bos, in de straat, in je tuin, op de speelplaats en zelfs in een industrieterrein.
 
Een rijke, biodiverse natuur kan ook zowat overal in je lessen een thema zijn. Het hoeft niet beperkt te blijven tot ‘wetenschap en techniek’. Het hoeft niet beperkt te blijven tot jouw klas.
 
GoodPlanet werkt in haar projecten rond natuur steeds erg breed, vakoverschrijdend én klasoverschrijdend. Met een effectieve didactiek leggen we linken tussen deelthema’s, bouwen we kennis schematisch op en koppelen we die aan wat kinderen al weten. We bieden hen rijke ervaringen die de bron zijn van kennis, vaardigheden en attituden. We motiveren kinderen door vaak ook echt naar buiten te gaan.
 
We delen graag met jullie hoe onze projecten een aanzet kunnen zijn tot vakoverschrijdend en klasoverschrijdend werken, waarbij tegelijk zeer veel doelen uit het leerplan verwezenlijkt worden:
 
Met kinderen uit de derde graad planten we een klein bosje aan op school of vlak bij school, al dan niet met eetbare dingen in.
 
Ze leren soorten inheemse bomen en planten kennen en herkennen, waarom die goed gedijen in ons klimaat, wat eetbaar is en wat niet, welke bodem ze nodig hebben,… een hele brok biologie komt sowieso aan bod.
Bij aanplanten komt alvast heel wat beweging en krachttraining bij kijken (Lichamelijke Opvoeding).
Bovendien moeten ze uitrekenen hoeveel afstand er moet zijn tussen de bomen en struiken om alles geplant te krijgen op een bepaalde beperkte oppervlakte. Sommige bomen en struiken mogen dichter bij elkaar staan, andere moeten verder uit elkaar. Metend rekenen dus. Bovendien geven we de bodem vaak een laag mulch, die biedt voedsel en bescherming tegen droogte. Als we 10 cm mulch willen leggen op een terreintje van 5 op 3 meter, hoeveel m3 mulch hebben we dan nodig?
 
Eens aangeplant worden kinderen meter of peter van een boom of struik. Ze maken er een creatief paspoort voor (muzische vorming).
Ze zoeken op hoe hun boom of struik best verzorgd wordt (moeten we het eerste jaar extra water geven? Moet er gesnoeid?) en hoe die boom of struik evolueert doorheen het jaar (wanneer staat de plant in bloei? Komen er vruchten aan? Hoe zien die er uit? Zijn ze eetbaar voor mensen?). Opzoeken op internet, ICT dus. Bovendien moet de info verwerkt en gestructureerd worden. Leren leren. Zowel het opzoeken als het verzorgen gebeurt in deelgroepjes met eigen verantwoordelijkheden. Hier komen een heleboel samenwerkingsvaardigheden aan te pas.
 
Wat is ‘een boom’, ‘een struik’, ‘een bloem’, ‘de grond’, ‘de zon’ en ‘de regen’ in het Frans? We hangen de woorden in het Frans op in het bosje.
 
Na de aanplant mag het bosje van het 5^e of 6^e leerjaar best wat bekendheid krijgen. Kinderen schrijven een artikeltje voor op de klasblog (schrijfvaardigheden). Ze leiden de jongere klassen rond in hun bosje (spreek- en presenteervaardigheden) en ook ouders kunnen op een ouderavond of opendeurmoment een rondleiding krijgen van de kinderen.
 
En dat is niet alles.
 
Eens het bosje er is, is dit een bron van bergen nieuwe ervaringen, onderzoek en kennis. Je kan er de bodemdoorlaatbaarheid gaan testen en die vergelijken met de doorlaatbaarheid van een speelplaats. Kinderen leren zo over de invloed van de mens op de watercyclus én leren met percentages werken.
 
Planten, bomen en struiken lokken insecten. Die gaan ze zoeken en bestuderen samen met kleuters of kinderen uit het eerste en tweede leerjaar. De jongste kinderen boetseren daarna de insecten in het groot (muzische vorming), de oudere kinderen determineren. Ze zoeken ook op door wie deze insecten gegeten worden (vogels, egels, kikkers,…) en wie op zijn beurt deze vogels, egels en kikkers opeet. Zo bouwen ze al doende kennis op over voedselketens in de natuur. Wie tekent een schema van deze voedselketens?
Andere klassen kunnen insectenhotels maken voor solitaire insecten, op het moment dat ze leren over het belang van insecten voor de bestuiving. Kennis over natuur en techniek komen samen.
 
Als er geoogst kan worden in het bosje (frambozen, aardbeien, hazelnootjes, blaadjes en vruchtjes voor thee,…) dan kan er (mits wat bijkopen om aan de goede hoeveelheden te komen) gekookt worden. Ook hierbij komt weer wiskunde aan te pas (hoeveelheden berekenen op basis van een recept voor 4 personen), fijne motoriek wordt geoefend, er wordt geproefd en getrakteerd (en zo leren kleuters nieuwe smaken kennen) én afgewassen.
Hoe organiseren we dit met zo weinig mogelijk afval (geen wegwerpbordjes of bekertjes) en met zorg voor de natuur (welk afwasmiddel gebruiken we en waarom)? Ook die info leren de kinderen delen met iedereen die mag proeven (woordenschat uitbreiden, spreekvaardigheden).
 
En wat met het bosjes als de leerlingen die het aanplantten naar het middelbaar vertrekken? Ook daar kunnen leerlingen zelf mee voor zorgen: ze maken een strip, fotoboek of handleiding voor hun opvolgers met alle info en de nodige instructies over goede zorg voor hun bosje (voor het vierde, die dus het jaar daarna in het vijfde zullen zitten bv). Muzische vorming, leren leren, schrijfvaardigheden en techniek dus. Ze gaan dit in groepjes uitleggen én tonen aan de klas opvolgers, ze geven hun meter- en peterschap door (spreekvaardigheden). Ze tonen op welke websites zij informatie hebben gevonden over hun bomen en planten, over de insecten die ze tegenkwamen, over VespaWatch waar je geelpoothoornaars kan melden (ICT).
 
En last but not least: buiten zijn in de natuur en zorgen voor de natuur zorgt voor verbondenheid, betere concentratie en is goed voor de fysieke én mentale gezondheid. Van je leerlingen én van jezelf. Mooi meegenomen toch!!
 
Eén projectje voor de derde graad rond natuur en biodiversiteit – een schat aan mogelijkheden in zowat alle vakken én voor zowat de hele school. Het kan!
 
 
Meer weten over de projecten ‘natuur’ van GoodPlanet?
Je vindt alle info hier:
#Buitenlesdag - GoodPlanet Belgium - actiedag met inspiratiebundel voor educatieve activiteiten
Educatief dossier Aziatische hoornaar - GoodPlanet Belgium - educatief pakket
Een Snoepbosje op school - GoodPlanet Belgium - een pakket plantgoed een planthandleiding en een educatief pakket
Mini Bos: gezellig, groen en gezond - GoodPlanet Belgium - educatief pakket, jaarlijks geven we 100 à 200 plantpakketten mét handleiding weg
Een Hart voor Bijen - GoodPlanet Belgium - educatief pakket, we geven een 100tal zadenpakketten mét zaai-instructies weg
Zie ze groeien - GoodPlanet Belgium - educatief pakket
Speel- en leergroen - GoodPlanet Belgium - begeleidingstraject voor de school door GoodPlanet
Tante Netje draagt zorg voor de natuur - GoodPlanet Belgium - educatief pakket
NME Brussel  - een gratis aanbod aan vormingen en trajecten voor leerkrachten in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest rond afval, klimaat, natuur, moestuin, compost en water; kant en klare pedagogische tools en de gratis klimaatexpo BELEXPO voor jongeren van 10 tot 14 jaar.