Deze as gaat over hoe goed leerlingen hun boodschap formuleren (structuur, woordenschat, correctheid).

• Laag taalniveau: focus op begrijpelijkheid, eenvoudige structuur, fouten mogen zolang de boodschap duidelijk blijft.
• Hoog taalniveau: bewuste keuzes in zinsbouw en woordenschat, correcte en vlotte formulering, register afgestemd op doel en publiek.

• Lage taal – hoge complexiteit: sterke denkers die moeite hebben met taal.
• Hoge taal – lage complexiteit: taalvaardige leerlingen die inhoudelijk nog groeien.

Deze as gaat over wie het schrijfproces stuurt: de leraar of de leerling.

• Veel ondersteuning: modelleren, samen schrijven, schrijfkaders, zinsstarters, stap-voor-stap begeleiding.
• Veel autonomie: leerlingen plannen, schrijven en herwerken zelfstandig en verwerken feedback zelf.

• Lage autonomie – hoge complexiteit: moeilijke opdracht met veel ondersteuning.
• Hoge autonomie – lage complexiteit: eenvoudige taak, maar zelfstandig uitvoeren.

Deze as gaat over hoe diep leerlingen moeten denken.

• Laag complex: concreet onderwerp, herkenbare situatie, één doel, korte opdracht.
• Hoog complex: abstracte thema’s, meerdere perspectieven, rekening houden met doel en publiek, transfer naar andere contexten.

• Hoge complexiteit – lage taal: diep denken, eenvoudig formuleren.
• Hoge complexiteit – lage autonomie: denken actief ondersteunen.

Deze as gaat over wie het denkwerk doet.

• AI neemt over (te vermijden): leerling kopieert, maakt weinig eigen keuzes.
• AI ondersteunt: ideeën genereren, feedback geven – leerling blijft zelf schrijver.
• AI verdiept: leerling gebruikt AI kritisch, vergelijkt, stuurt bij en kan keuzes verantwoorden.

• Lage autonomie: AI als hulpmiddel.
• Hoge autonomie: AI als denkpartner.

Je hoeft niet alle assen tegelijk te verhogen. Integendeel: krachtig differentiëren betekent dat je bewust varieert.
Stel jezelf bij elke opdracht de volgende vragen:

• Waar zit de uitdaging voor mijn leerlingen?
• Welke as wil ik verhogen? Welke kan ik verlagen?
• Wat gebeurt er met het denken als ik hier draai?

• één opdracht geven met verschillende ondersteuningsniveaus;
• dezelfde opdracht aanpassen door één schuiver te veranderen;
• bewust kiezen voor combinaties (bv. lage taal, hoge complexiteit).

Het mengpaneel helpt je om:

• aan te sluiten bij verschillen tussen leerlingen;
• gericht te differentiëren zonder extra planlast;
• te werken binnen de minimumvereisten;
• denken en taalontwikkeling los van elkaar te sturen.

• Niet elke leerling moet hetzelfde doen.
• Maar elke leerling moet wel vooruitgaan.