Effectieve didactiek: Teamgerichte literatuurstudie

Ontdek suggesties om deze literatuurstudie, in combinatie met een professionele dialoog, teamgericht aan te pakken

Doel

sla link op in klembord

Kopieer

Deze literatuurstudie en teamgerichte samenwerking hebben als doel het versterken van het didactisch handelen van leerkrachten op basis van wetenschappelijk onderbouwde inzichten uit De Wijze Lessen: 12 bouwstenen voor effectieve didactiek (Tim Surma e.a., 2019). Je kan het boek hier gratis downloaden. Door in team te leren, te reflecteren en te experimenteren in de klaspraktijk, groeit het collectief onderwijskundig vermogen van de school.

Hieronder vind je een blauwdruk met suggesties om deze literatuurstudie, in combinatie met een professionele dialoog, teamgericht aan te pakken. Het traject is verspreid over een schooljaar en kan vorm krijgen tijdens vier personeels- of teamvergaderingen, aangepast aan de context en noden van het schoolteam.

Overzicht

sla link op in klembord

Kopieer

Voorbereiding

sla link op in klembord

Kopieer

Voorafgaand aan de eerste teamvergadering:

  1. Podcast beluisteren OF inleiding van het boek lezen:
     Wijze Lessen – Seizoen 1, aflevering #1: Inzichten (duur 31:09) https://wijzelessen.transistor.fm/episodes/1-inzichten 
  2.  Individuele voorbereiding:  
    • Noteer voor jezelf wat je onthoudt over de vijf inzichten.
    • Reflecteer: Wat herken je in je eigen klaspraktijk? Wat roept vragen op?
     

TEAMVERGADERING 1:

sla link op in klembord

Kopieer

Deel A: De vijf inzichten

sla link op in klembord

Kopieer

Werkvormsuggesties:

  • Denk-deel-reconstrueer: Individuele reflectie → duogesprek → plenaire reconstructie.
  • Gebruik een visuele organizer (bijv. placemat) om inzichten te bundelen.

Reflectievragen:

  • Wat is nieuw voor jou?
  • Wat bleef hangen of verraste je?
  • Waar zie je linken met je eigen klaspraktijk?
  • Wat pas je al toe (concreet voorbeeld)?
  • Wat is nog onduidelijk of vraagt verduidelijking?

Deel B: De 12 bouwstenen

sla link op in klembord

Kopieer

  • Geef een kort overzicht van alle bouwstenen (eventueel via de poster met pictogrammen van De Wijze Lessen).

Deel C: Opdracht bouwstenen

sla link op in klembord

Kopieer

Werkvormsuggesties:

  • Verdeel het team in 4 subgroepen i.f.v. volgende (lees)opdracht:
    • Bouwsteen 1 - Activeer relevante voorkennis
    • Bouwsteen 2 - Geef duidelijke, gestructureerde en heldere instructie
    • Bouwsteen 3 - Gebruik voorbeelden
    • Bouwsteen 4 - Combineer woord en beeld
  • Laat elke groep een visuele presentatie maken (poster, Padlet, Canva, digitaal prikbord, …).
  • Extra suggestie: Voeg een ‘praktijkkijker’ toe: formuleer bij elke bouwsteen 1 observatievraag die in de klas kan worden toegepast.

TEAMVERGADERING 2:

sla link op in klembord

Kopieer

Deel A: Voorstelling van bouwstenen 1 t.e.m. 4

sla link op in klembord

Kopieer

Werkvormsuggesties:

  • Posterbeurs of galerijwandeling: collega’s bezoeken elkaars presentaties.
  • Gebruik een feedbackvorm zoals ‘Wat neem ik mee?’ of ‘Wat inspireert me?’.

Individuele opdracht – tussentijds: Vertaling naar klaspraktijk

  • Elk teamlid kiest één of meerdere bouwstenen en past ze in de komende periode toe in de klas.
  • Maak beeldmateriaal (foto’s/video’s) of korte notities als terugkoppelingsmateriaal.

Deel B: Opdracht bouwstenen - vervolg

sla link op in klembord

Kopieer

Werkvormsuggestie:

  • Elk teamlid verdiept zich individueel in één van de bouwstenen 5 t.e.m. 8:
    • Bouwsteen 5 - Laat leerstof actief verwerken
    • Bouwsteen 6 - Achterhaal of de hele klas het begrepen heeft
    • Bouwsteen 7 - Ondersteun bij moeilijke opdrachten
    • Bouwsteen 8 - Spreid oefening in de tijd

Extra suggestie:

  • Gebruik de mindmap-methode of OnePager om de kern van elke bouwsteen te vatten.

TEAMVERGADERING 3:

sla link op in klembord

Kopieer

Deel A: Terugblik op praktijkervaringen bouwstenen 1 t.e.m. 4

sla link op in klembord

Kopieer

  • Gebruik een intervisievorm: wat werkte, wat niet, wat neem ik mee?
  • Laat collega’s elkaars lesmateriaal bekijken en feedback geven met de ‘2 sterren, 1 wens’-methode.

Deel B: Voorstelling bouwstenen 5 t.e.m. 8

sla link op in klembord

Kopieer

Werkvormsuggestie: Jigsawmethode

  • Vorm heterogene groepjes met teamleden van de verschillende bouwstenen.
  • Elk teamlid licht één bouwsteen toe aan de anderen m.b.v. de mindmap, OnePager, …
  • Sluit af met een gezamenlijke ‘Top 3’ van meest bruikbare tips/inzichten uit de bouwstenen.

Individuele opdracht – tussentijds: Vertaling naar klaspraktijk

  • Elk teamlid kiest één of meerdere bouwstenen en past ze in de komende periode toe in de klas.
  • Maak beeldmateriaal (foto’s/video’s) of korte notities als terugkoppelingsmateriaal.

Deel C: Opdracht bouwstenen - vervolg

sla link op in klembord

Kopieer

  • Nieuwe (lees)opdracht: Verdeel de volgende bouwstenen over 4 nieuwe subgroepen:
    • Bouwsteen 9 – Zorg voor afwisseling in oefentypes
    • Bouwsteen 10 – Gebruik toetsing als leer-en oefenstrategie
    • Bouwsteen 11 – Geef feedback die leerlingen aan het denken zet
    • Bouwsteen 12 – Laat leerlingen effectief leren
  • Elke subgroep werkt een korte pitch uit voor de volgende teamvergadering waarin de do’s en don’ts van de bouwsteen worden belicht.

TEAMVERGADERING 4:

sla link op in klembord

Kopieer

Deel A: Terugblik op praktijkervaringen bouwstenen 5 t.e.m. 8

sla link op in klembord

Kopieer

  • Gebruik een reflectiecarrousel: kleine groepen delen successen en knelpunten.

Deel B: Voorstelling bouwstenen 9 t.e.m. 12

sla link op in klembord

Kopieer

Werkvormsuggesties:

  • Rotatiepresentaties: telkens één groep geeft toelichting aan kleine groepjes.
  • Speed-learning: korte pitches van 10 minuten per bouwsteen.

Deel C: Reflectiegesprek & teamafspraken

sla link op in klembord

Kopieer

Mogelijke reflectievragen:

  • Welke inzichten verrijkten je praktijk?
  • Welke bouwstenen vragen nog verduidelijking of ondersteuning?
  • Welke bouwstenen lukken al goed in onze school?
  • Hoe kunnen we elkaar ondersteunen in groei?

Teamgerichte vervolgstap:

  • Formuleer schoolbrede afspraken over effectief didactisch handelen, bijvoorbeeld:
    • Hoe maken we leerdoelen zichtbaar en begrijpelijk voor alle leerlingen?
    • Hoe zorgen we voor controle van begrip bij alle leerlingen?
    • Hoe stimuleren we actief leren en herhaling in de tijd?

Vervolg suggesties:

sla link op in klembord

Kopieer

Praktijkgerichte, aanvullende literatuur

sla link op in klembord

Kopieer

  • Gheyssens, E. (2025). Kleuters en leren: Effectieve en creatieve didactiek voor het jonge kind. LannooCampus.
  • Hollingsworth, J., & Ybarra, S. (2020). Expliciete directe instructie 2.0: Tips en technieken voor een goede les (M. Schmeier, bewerking). Uitgeverij Pica.

Leren van en met elkaar:

sla link op in klembord

Kopieer

  • Neem een kijkje op de PRO.-themapagina effectieve didactiek, klik door naar ‘aan de slag in je school’ en verken de bijhorende teamgerichte suggesties.
  • Creëer een professionele leergemeenschap (PLG) rond effectieve didactiek.
    • Werk samen ‘lessen met effect’ uit,
    • observeer bij elkaar,
    • reflecteer met elkaar.

×
Kijkt als...
Niveau
Regio
Kan ik je helpen?