Van Tristan en Iseult tot de banlieues van vandaag: verhalen over liefde die niet mag, blijven ons raken. Dit lesmateriaal laat leerlingen ontdekken hoe het motief van de onmogelijke liefde al eeuwenlang inspireert. Het stimuleert de transfer van klassieke teksten naar de leefwereld van leerlingen. Ideaal om rond Valentijn literatuur, cultuur en actualiteit te verbinden in de lessen MVT.
Frans B+S' - 2de graad - D/A-finaliteit
Frans - 2de graad - D-finaliteit
Frans - 3de graad - D-finaliteit
Frans B+S - 2de graad - D/A-finaliteit
Frans - 2de graad - D/A-finaliteit
Frans - 3de graad - D/A-finaliteit
Frans B+S - 3de graad - D/A-finaliteit
Frans B+S - 2de graad - D-finaliteit
Frans B+S’ - 3de graad - D/A-finaliteit
Frans B+ - 3de graad - D-finaliteit
Frans B+S'' - 3de graad - D-finaliteit
Frans B+S - 3de graad - D-finaliteit
Frans B+ - 2de graad - D-finaliteit
Frans B+S’ - 3de graad - D-finaliteit
We bieden een lessuggestie aan om te werken aan het leerplandoel: het uitdrukken (of verwoorden) van de eigen beleving en interpretatie van literaire teksten (in de doeltaal). Afhankelijk van de graad en finaliteit kun je leerlingen hun ervaring en interpretatie laten uitdrukken (of verwoorden) in het Frans, in het Nederlands of op een niet-talige manier. In de studierichting Moderne komen narratieve structuren en literaire genres aan bod. Daarnaast krijgen leerlingen de kans creatief met het Frans om te gaan door het middeleeuwse liefdesmotief uit Tristan et Iseult te verbinden met hedendaagse expressievormen, zoals slam. Ze leren taalvariatie herkennen in moderne teksten zoals Roméo kiffe Juliette, deze vergelijken met het Franse literaire taalgebruik uit de middeleeuwen, en ontdekken hoe context taalgebruik beïnvloedt. Het middeleeuwse thema en de literaire teksten leiden uiteindelijk tot een productieve, creatieve opdracht waarin leerlingen hun eigen interpretatie vormgeven.
Aan het begin van de les activeer je de voorkennis van de leerlingen door afbeeldingen te tonen van bekende liefdesparen zoals Romeo en Julia, Héloïse en Abélard, Tristan en Iseult (Isolde), Quasimodo en Esmeralda, Paul en Virginie, … De leerlingen worden uitgenodigd om te benoemen of ze deze koppels herkennen en om te verwoorden wat ze volgens hen met elkaar gemeen hebben. Laat hen eventueel extra info over deze bekende liefdesparen opzoeken. Op die manier worden ze onmiddellijk betrokken bij het thema en gestimuleerd om na te denken over terugkerende motieven in liefdesverhalen.
Vervolgens ga je met de klas in gesprek over de betekenis van het begrip “amour impossible”. De leerlingen geven voorbeelden van onmogelijke liefde die ze kennen uit literatuur, films, series of muziek, waardoor het thema wordt verbonden met hun eigen leefwereld en culturele referentiekader.
De volgende richtvragen kunnen gebruikt worden om leerlingen aan het denken te zetten. Als activerende werkvorm is think-pair-share hierbij bijzonder geschikt. Aangezien de vragen een zekere mate van reflectie vereisen, krijgen leerlingen eerst de tijd om individueel na te denken. Vervolgens wisselen ze hun ideeën uit met een klasgenoot, waarna ze deze delen met de hele klas. Deze aanpak creëert bovendien een veilige leeromgeving, wat belangrijk is bij een thema dat mogelijk gevoelig ligt.
Voor sommige leerlingen zal het nodig zijn om enkele steunzinnen te voorzien zodat ze bij het antwoorden op deze vragen zoveel mogelijk de doeltaal kunnen gebruiken. Hierbij enkele voorbeelden :
De leerlingen starten met een groepsopdracht: ze krijgen enkele kaarten met foto’s die een gebeurtenis uit het verhaal voorstellen. Ze proberen de verhaallijn te voorspellen door de kaarten in een voor hen logische volgorde te leggen. Elke groep deelt met de andere groepen welke verhaallijn ze gekozen hebben. Zitten ze op dezelfde golflengte of is er verschil in interpretatie?
Daarna bekijken ze een video die het verhaal voorstelt (https://www.youtube.com/watch?v=V-Zo5dA0M2U). Aan de hand van de video moeten ze hun volgorde eventueel aanpassen. Ze verwoorden aan elkaar welke aanpassingen ze gedaan hebben.
Eenmaal de verhaallijn gereconstrueerd, krijgen de leerlingen enkele zinnen die de verschillende stappen uit het verhaal weergeven. Je verdeelt de zinnen onder de groepjes en je laat hen per groepje de volgorde van de verschillende stappen uit het verhaal reconstrueren. Maak het ook wat competitief: welk groepje vindt het eerst de chronologische volgorde? De andere groepjes vergelijken hun versies met het winnende groepje. Is de volgorde juist?
Het materiaal voor deze opdracht kan je vinden op deze site: https://enseigner.tv5monde.com/fiches-pedagogiques-fle/tristan-et-iseult
Je geeft eerst een korte uitleg over wat een roman courtois precies is, inclusief de historische context uit de twaalfde eeuw en de belangrijkste auteurs zoals Béroul en Thomas. Daarna lees je samen een fragment uit de legende en analyseer je het verhaal door te kijken naar de narratieve structuur, waarbij je het onderscheid bespreekt tussen récit en discours, en door stil te staan bij symbolische elementen zoals het zwaard, de ringen en de handschoenen. Zie hiervoor bijlage 1: fragment “Tristan et Iseult”.
Tot slot behandel je enkele literaire concepten door het verschil uit te leggen tussen het epische en het hoofse genre en door de leerlingen passages te laten classificeren. Zie hiervoor de fiche pédagogique (apprenant) “A travers les âges” op de site https://enseigner.tv5monde.com/fiches-pedagogiques-fle/tristan-et-iseult
Een kleine literaire escapade kan het beluisteren van ‘le Lai du Chèvrefeuille’ van Marie de France zijn (https://www.youtube.com/watch?v=Vg7jFdI2ypU). Marie de France wordt trouwens beschouwd als eerste vrouwelijke Franse schrijfster uit de XIIe eeuw. De tekst werd ingesproken door Muriel Mayette (https://francoisemorvan.com/traductions/marie-de-france/). Interessant om de leerlingen te laten luisteren naar de literaire tekst (vertaald naar het moderne Frans), het ritme en de rijmstructuur en het mooie, poëtische: “Ni vous sans moi, ni moi sans vous”.
Het verhaal van "Tristan en Iseult is nog steeds actueel, omdat het vandaag de dag blijft voortleven in films, opera’s, strips, romans voor jongeren, … Een recent voorbeeld daarvan is de film “L'Amour ouf” (omkering van ‘l’amour fou’) die op 23 mei 2024 in première ging op het filmfestival van Cannes in de competitie voor de Gouden Palm.
Ook de slam “Roméo kiffe Juliette” is een moderne bewerking van het verhaal van Romeo en Julia of Tristan en Iseult, nl. een allesoverheersende, verboden liefde die botst met de regels en verwachtingen van de samenleving. De vader van Roméo is namelijk moslim, die van Juliette is joods.
Grand Corps Malade verplaatst dit klassieke liefdesverhaal naar een hedendaagse context met actuele taal en maatschappelijke spanningen, maar behoudt de kern van de mythe: liefde die sterker is dan rede, regels en grenzen, en die daardoor tijdloos blijft.
Als introductie bij de analyse van de slam vertel je eerst wie Grand Corps Malade is en leg je uit wat ‘slam’ betekent. Zoom vervolgens in op de titel van het lied: “Roméo kiffe Juliette”. Aan de hand van hun voorkennis over Romeo en Julia kunnen leerlingen wellicht afleiden wat ‘kiffer’ betekent. Deel de songtekst uit en laat hen de woorden bekijken: zijn er bijzondere of opvallende woorden? Leg daarna de link naar de woordenlijst in het document en leg uit dat het hier gaat om langage argotique, familier of verlan, nl. informele, vaak speelse of creatieve taalvormen die vooral door jongeren of specifieke sociale groepen gebruikt worden. Het zijn woorden en uitdrukkingen die afwijken van het standaard Frans en bedoeld zijn om groepsgevoel, identiteit of afstand tot de officiële taal uit te drukken. De leerlingen proberen voor elk woord het standaard Franse equivalent te vinden. Je kan het lied ook laten beluisteren en hen de ontbrekende woorden laten invullen (zie bijlage 2: Grand Corps Malade – “Roméo kiffe Juliette”).
In bijlage 2 vind je ook een verdiepende analyse van het lied, waarin onder andere enkele stijlkenmerken worden besproken. Ook wordt ingegaan op de woordspeling in het refrein, die verwijst naar het bekende citaat van Blaise Pascal: “Le cœur a ses raisons que la raison ignore.” Grand Corps Malade speelt met de structuur van deze zin door hem telkens op een andere manier te herhalen:
“Car l’amour a ses saisons que la raison ignore.”
“Car l’amour a ses maisons que les darons ignorent.”
“Car l’amour a ses liaisons que les biftons ignorent.” …enzovoort.
Leerlingen kunnen op dezelfde manier creatief aan de slag gaan: ze maken hun eigen variaties op deze constructie en wisselen deze vervolgens met elkaar uit.
4.1 Mondelinge productie: "Podcast: L'amour impossible à travers le temps"
Communicatief doel: Leerlingen worden uitgedaagd om een luisteraar te informeren en te laten nadenken over het thema “onmogelijke liefde” door een vergelijking te maken tussen Tristan & Iseult en een modern voorbeeld.
Opdracht: In duo’s maken leerlingen een 3 minutenpodcast met de volgende structuur:
Creatief element: Een zelfgekozen soundtrack (instrumentaal, slam, urban music) kan dienen als tussenstuk.
Communicatief doel: Leerlingen laten zien dat ze een verhaal kunnen herinterpreteren of moderniseren door zowel creatieve visuele keuzes als correcte Franse dialogen te gebruiken om een duidelijk verhaal over te brengen.
Opdracht: Leerlingen maken een korte strip van 6 vakjes waarin:
o de oorspronkelijke scène wordt omgedraaid:
o Of het verhaal wordt omgezet in een modern kader: bv. twee jongeren uit rivaliserende steden/wijken.
Creatief element:
o Visueel aantrekkelijk
o Humoristisch opgesteld
Communicatief doel: Leerlingen laten zien dat ze een personage kunnen laten spreken vanuit emotie en innerlijk conflict, via een schriftelijk of auditief kanaal ((audio-)brief) dat de middeleeuwse context combineert met hedendaagse taal.
Opdracht: De leerlingen schrijven een geheime brief van Tristan aan Iseult of omgekeerd.
Creatieve varianten:



