Beeldvorming ontmaskerd. Hoe leerlingen leren historische voorstellingen kritisch te evalueren?

Waarom 
Als geschiedenisleraar leer je leerlingen niet enkel wat er in het verleden gebeurde, maar vooral hoe we dat verleden kennen. LPD 16+ (II-Ges-d) en LPD 18+ (II-Ges'-d) zet precies dat centraal: leerlingen leren kritisch kijken naar historische beeldvorming — de manier waarop het verleden wordt voorgesteld, geconstrueerd en geïnterpreteerd. 
 
Dat gaat verder dan analyseren van gebeurtenissen of het herkennen van redeneerwijzen, zoals oorzaken en gevolgen. Het draait om vragen als: Waarom ziet deze voorstelling eruit zoals ze eruitziet? Welke keuzes en perspectieven zitten erin verwerkt? Voor welk doel is dit narratief opgebouwd?

Hoe pak je dit concreet aan in de klas? Een haalbaar stappenplan 

sla link op in klembord

Kopieer

1. Kies twee (of meer) representaties van hetzelfde historisch fenomeen 

sla link op in klembord

Kopieer

Niet één bron analyseren, maar verschillende voorstellingen van dezelfde historische realiteit. Denk aan teksten, kaarten, afbeeldingen, infografieken, museale presentaties, nieuwsitems, educatieve video’s … 

2. Laat leerlingen eerst beschrijven wat ze zien

sla link op in klembord

Kopieer

Welke elementen worden getoond? Wat wordt benadrukt? Wat valt op door afwezigheid? 

3. Breng de onderliggende keuzes in beeld 

sla link op in klembord

Kopieer

Welke selectie van feiten is gemaakt? Welke visuele of talige middelen sturen het verhaal?  Wat is de historische bril van de maker van de beeldvorming? 

4. Laat leerlingen onderzoeken waarom die voorstelling zo is opgebouwd 

sla link op in klembord

Kopieer

Wat is het doel of de context van de maker? Wie moet overtuigd, onderwezen of beïnvloed worden?

5. Laat leerlingen de perspectieven onderzoeken 

sla link op in klembord

Kopieer

Zijn de bronnen neutraal, eenzijdig, beïnvloed door tijdsgeest of ideologie? Welke waarden, belangen of overtuigingen kleuren de voorstelling? 

Enkele praktische klasopties  

sla link op in klembord

Kopieer

  • Vergelijk historische kaarten die eenzelfde rijk voorstellen: Laat leerlingen een vroegmoderne kaart van het Ottomaanse Rijk naast een negentiende-eeuwse Europese kaart leggen. Hoe verschillen de grenzen, accenten en teksten? Welke politieke of culturele agenda’s zitten daarin verweven?  
  • Analyseer populaire hedendaagse media: Kies twee recente video’s of online artikelen over de middeleeuwse handel – één gericht op economische groei, een andere gericht op het sociale aspect. Hoe verschilt het narratief? Welke beelden, muziek of grafieken sturen interpretatie? 
  • Werk met kunstbeelden: Vergelijk een 16e-eeuwse prent van een ontdekkingsreiziger met een hedendaagse reconstructietekening die aandacht heeft voor koloniale impact. Welke waarden worden in elk beeld uitgedragen? Hoe vormt dit ons historisch bewustzijn?  

Tot slot

sla link op in klembord

Kopieer

Mede met dit leerplandoel groeien leerlingen uit tot kritische denkers die begrijpen dat het verleden nooit zomaar ‘gegeven’ is. Door historische voorstellingen te evalueren, leren ze hoe narratieven worden gemaakt en hoe ze die zelf kunnen doorprikken. Precies dat maakt geschiedenis zo relevant in een wereld vol beelden, opinies en verhalen.

×
Kijkt als...
Niveau
Regio
Kan ik je helpen?