In de leerplannen Wiskunde voor de 2de en 3de graad A-finaliteit is een leerplandoel opgenomen over het interpreteren van grafieken, tabellen, diagrammen en (woord)formules (II-Wis-a LPD 5 en III-Wis-a LPD 4). We focussen in dit artikel op grafieken en geven zes concrete voorbeelden.
Grafieken worden gebruikt als grafische voorstelling van een verband tussen twee grootheden. Het interpreteren van een grafiek komt neer op het aflezen van informatie vanuit de grafiek en het in verband brengen van die informatie met de betekenisvolle context die de grafiek voorstelt. De informatie vanuit de grafiek (zoals het stijgen, dalen, constant zijn, positieve en negatieve waarden, minima en maxima ...) krijgt zo een specifieke betekenis. In sommige gevallen kan het voor het beantwoorden van een vraag nodig zijn om nog een kleine berekening (met functioneel gebruik van ICT) te doen.
Gedurende de tweede en derde graad kan de complexiteit van de opdrachten worden verhoogd. Verschillende factoren spelen hierbij een rol:
Verbanden tussen twee grootheden kunnen ook worden voorgesteld door tabellen. In sommige gevallen kan het verband ook worden beschreven door een (woord)formule. In de tweede graad kunnen naast recht evenredige verbanden ook omgekeerd evenredige verbanden (extra wenk) aan bod komen. In de derde graad kunnen naast lineaire verbanden (zie Voorbeeld 6) ook specifieke types van niet-lineaire verbanden aan bod komen zoals exponentiële verbanden (extra wenk).
Op de website https://www.meteo.be/nl/ van het Koninklijk Meteorologisch Instituut (KMI) kan je grafieken bekijken van de temperatuurverwachtingen van de komende uren of dagen.
Informatie die van die grafiek kan worden afgelezen:
Je kan er (onder de tegel 'Klimaat van België') ook de gemeten temperaturen van de voorbije dagen terugvinden. Door gebruik te maken van filters kan de voorbije periode bovendien vergeleken worden met gemiddelde en extreme waarden uit de referentieperiode 1991-2020.
Op veel smartphones kan je via een grafiek zien wat het batterijpercentage van bijvoorbeeld de voorbije dag was (dus percentage i.f.v. tijd).
Informatie die van die grafiek kan worden afgelezen:
Op de website van Statbel kan je allerlei grafieken terugvinden, o.a. over vastgoedprijzen (Vastgoedprijzen | Statbel). De grafiek toont de evolutie van de mediaanprijs per gebouwtype (appartementen, gesloten/halfopen bebouwing en open bebouwing) tijdens de voorbije jaren.
Informatie die van die grafiek kan worden afgelezen:
De opbrengst van zonnepanelen kan doorgaans gemonitord worden via een app. Je kan dan bijvoorbeeld het geleverde vermogen (uitgedrukt in Watt) van de zonnepanelen volgen gedurende de dag. Bij een zonnige en heldere dag is de grafiek klokvormig, met opbrengst tussen zonsopgang en -ondergang en een maximale opbrengst rond de middag. Afwijkingen kunnen bijvoorbeeld het gevolg zijn van bewolking.
Informatie die van die grafiek kan worden afgelezen:
Op de website Filebarometer | Vlaams Verkeerscentrum van het Vlaams Verkeerscentrum kan je het totale filelengte (in km) zien op de Vlaamse hoofdwegen. De zwarte grafiek geeft de situatie van de huidige dag weer. Via kleuren wordt weergegeven hoeveel file er tijdens de voorbije jaren op dezelfde weekdag was, zodat je de huidige situatie kan inschatten.
Informatie die van die grafiek kan worden afgelezen:
Bij veel taxibedrijven wordt er gewerkt met een vaste kost, ook de instapkost genoemd, en een variabele kost per km (soms ook nog een extra variabele kost per minuut bij stilstaand verkeer). We gaan in dit voorbeeld uit van een vaste kost van 4 euro en een variabele kost van 3 euro per km. De totale kost kan dan worden uitgerekend via de volgende formule: totale kost in euro = 3 x afstand in km + 4. Je kan leerlingen die woordformule laten selecteren uit een aantal mogelijkheden of zelf laten opstellen. Er kan dan een tabel worden opgesteld waarin de totale kostprijs wordt bepaald voor een aantal afstanden.
Het verband tussen de totale kost en de afstand kan ook worden voorgesteld door een grafiek. Vermits het gaat om een lineair verband is de grafiek een rechte. Je kan leerlingen de grafiek laten selecteren uit een aantal mogelijkheden of zelf laten opstellen.
Andere contexten van lineaire verbanden/groei zijn enkelvoudige intrest en loon met vast en variabel deel.
