Nagenoeg elke dag slaagt de Amerikaanse president Donald Trump erin om de krantenkoppen te halen. Daarvoor hoeft hij niet altijd een specifieke actie te ondernemen. Integendeel, vaak zijn het zijn woorden die de wenkbrauwen doen fronsen en voor opschudding zorgen. In deze bijdrage wordt stilgestaan bij de krachtige en vooral opvallende taal van enkele Amerikaanse figuren, zoals Donald Trump en Pete Hegseth.
We kunnen het niet ontkennen: op wereldvlak gebeurt er heel wat, waardoor er een gevoel van dreiging heerst en we dus maar beter voorbereid zijn. De overheid raadt ons dan ook aan om noodpakketten aan te kopen. Als instap kan je als leraar even polsen: kennen de leerlingen de inhoud van deze pakketten, wat hebben we best bij de hand of waarop moeten we letten in extreme situaties?
Aansluitend kan je hen met de volgende uitspraak confronteren.
"Let op je taalgebruik, want taal is voorloper van het handelen. Eens de taal de verkeerde kant is opgegaan, gaat ook het handelen zeer snel de verkeerde kant op. En dan is ook het geweld niet meer veraf. Zorgzaam omgaan met taal is door de digitalisering en de sociale media niet bepaald eenvoudiger geworden. Toch moet men net daarom ook zeer voorzichtig omgaan met woorden."
Deze wijze woorden zijn afkomstig van Angela Merkel, voormalig Bondskanselier van Duitsland. Haar oproep tot het voorzichtig omgaan met woorden dateert al van 2020, toch blijken haar woorden vandaag profetisch te zijn.
Op 28 februari 2026 lanceerden de Verenigde Staten en Israël grootschalige luchtaanvallen in Iran. Sindsdien zijn er heel wat berichten en persconferenties van de Amerikaanse president Donald Trump en zijn minister van Defensie, Pete Hegseth, die zichzelf liever Secretary of War - minister van Oorlog noemt, over de oorlog in Iran. Opvallend hierin is de offensieve en agressieve stijl.
Ter illustratie kan je als leraar het volgende fragment uit een persconferentie van 13 maart laten zien. Opvallend is hoe Pete Hegseth hier praat over de Iraanse leiders. Samen met je leerlingen kan je het fragment beluisteren: wat valt hen op in de bewoordingen van Pete Hegseth, hoe wordt Iran hier voorgesteld? Per twee bespreken de leerlingen hun bevindingen.
Pete Hegseth stelt dat de Iraanse leiders wegkruipen en dat is volgens hem precies wat ratten doen. Met deze uitspraak, in feite een metafoor, want Hegseth vergelijkt de Iraanse leiders met ratten, ontlokte hij heel wat reacties in de media, zoals blijkt uit volgend fragment uit VRT Nieuws. Naar aanleiding van het bericht kunnen de volgende vragen gesteld worden:
Volgens taalkundige en taalsocioloog Wim Vandenbussche (VUB) is het duidelijk dat Hegseth bewust kiest voor agressieve taal. "Het verbaast mij niet. Het past perfect in een beleid waarbij mensen tegen elkaar worden opgezet. De woordkeuze is geen slip of the tongue, dit is een heel bewuste tactiek."
"Het opvallende vandaag is de combinatie van machogedrag, militant christelijk nationalisme en een voortdurende oorlogszuchtige toon. Dat is een stap verder dan wat we de voorbije jaren gewend waren."
De taalsocioloog benadrukt dat het geen toeval is dat Hegseth en anderen zo spreken: "De diplomatieke laag wordt bewust weggelaten." De vergelijking tussen Iraanse leiders en ratten is allesbehalve onschuldig. "Wanneer politici mensen beginnen te vergelijken met ongedierte, krijg je echo's naar tijden die niet bepaald fraai waren. Het creëert een situatie waarin bepaalde groepen steeds minder als mensen worden gezien, en dat kan rampzalige gevolgen hebben."
"We weten uit studies over de taal van het Derde Rijk hoe men toen de woordenschat langzaam begon te manipuleren. Als groepen steeds opnieuw worden omschreven als parasieten, ratten of ander ongedierte zie je die mensen ook steeds minder als mensen. Uiteindelijk is het dan makkelijker om dingen met hen te doen die je anders alleen met dieren of ongedierte zou doen. Dat is een zeer zorgwekkende evolutie."
Bron: VRT Nieuws, 17 maart 2026
Demoniseren
Wat we bij Hegseth herkennen, is het demoniseren, waarbij de ander als een demon (= duivel) of iets demonisch wordt voorgesteld. Er is een sterk wij-zij-denken en een duidelijke tegenstander, 'zij', die wordt neergezet als een slecht mens of erger nog als ongedierte. Voor alle problemen wordt de schuld gestoken op de tegenstander, terwijl over de eigen groep, 'wij', en de goede dingen die die doet alleen maar wordt opgeschept. Demoniseren is dan ook een sterke propagandatechniek.
Naast Hegseth kunnen we ook de uitspraken van zijn president, Donald Trump, heel opmerkelijk noemen. Hoe langer de oorlog met Iran duurt, hoe ongeduldiger en agressiever hij lijkt te worden wat ook in zijn intussen beruchte tweets tot uiting komt. Trump is immers sterk aanwezig op diverse mediaplatformen, zoals zijn eigen platform 'Truth Social'.
Samen met de leerlingen kan je enkele berichten, zoals hieronder, bekijken. Volgende vragen kunnen hierbij richtinggevend zijn.
Bij de vraag rond het beeld van de president lopen de meningen misschien uiteen, wat geenszins hoeft te verwonderen. Als ontvanger decoderen of ontcijferen we deze boodschap op een eigen manier. Ook in de Verenigde Staten wordt er heel verschillend gereageerd op de opvallende quotes van Trump. Dit bevestigt het volgende fragment uit een artikel uit De Morgen.
Welke verschillende beelden krijgen we hier van Donald Trump? Hoe kunnen zulke uiteenlopende meningen verklaard worden?
‘Compleet gestoord’: Trumps extreme uitspraken wakkeren debat over zijn mentale gezondheid weer aan
Uit een peiling van persagentschap Reuters/Ipsos in februari bleek dat 61 procent van de Amerikanen vindt dat Trump met het ouder worden grilliger is geworden. Slechts 45 procent noemt hem “mentaal scherp en in staat om met uitdagingen om te gaan”, een daling ten opzichte van de 54 procent in 2023. Ongeveer de helft van de Amerikanen, 49 procent, vond Trump te oud om president te zijn toen hen dat in september in een YouGov-peiling werd gevraagd. In februari 2024 was dat nog 34 procent. Slechts 39 procent vond hem niet te oud.
De Democraten hebben de kwestie de afgelopen dagen op de spits gedreven. Volgens senator Chuck Schumer uit New York is Trump “een extreem ziek persoon”. Congreslid Hakeem Jeffries, eveneens uit New York, noemt hem “losgeslagen” en “stuurloos”. De Californische volksvertegenwoordiger Ted Lieu drukte het nog botter uit en noemde hem “knettergek”. Congreslid Jamie Raskin uit Maryland schreef de arts van het Witte Huis aan met de vraag om een evaluatie. Hij wees daarbij op “tekenen die wijzen op dementie en cognitieve achteruitgang” en op uitbarstingen die “steeds incoherenter, wispelturiger, vulgairder, verstorender en dreigender” worden.
De verdedigers van de president bijten van zich af. Wat critici een psychose noemen, beschouwen zij als een strategie.“Trump weet precies wat hij doet”, schreef Liz Peek, columniste voor The Hill en medewerkster van Fox News. “Hij zal maximale, en soms buitensporige, militaire en diplomatieke druk blijven uitoefenen in zijn strijd om het Midden-Oosten te verlossen van de Iraanse terreurcampagne die al bijna vijftig jaar aansleept.”
Bron: De Morgen, 16 april 2026
Niet alleen Trumps woorden laten heel uiteenlopende indrukken achter. Ook de AI-beelden die hij op zijn eigen platform verspreidt, doen bij velen de wenkbrauwen fronsen en zorgen soms voor echte rellen. Laat je leerlingen enkele beelden bekijken, waarna ze kort reflecteren op de zender, de boodschap en het effect ...
Opnieuw kan je bij de eerste post een reactie uit de traditionele media sprokkelen waarna de leerlingen met behulp van de volgende vragen nog diepgaandere vragen kunnen beantwoorden:
Trump verwijdert AI-beeld van zichzelf als Jezus na kritiek van christelijke achterban
De Amerikaanse president Donald Trump heeft een post op Truth Social verwijderd na kritiek van religieuze Amerikanen. De post toonde een AI-gegenereerde afbeelding van Trump afgebeeld als Jezus Christus. Bekende gelovigen noemden het heiligschennis en riepen op om de afbeelding te verwijderen. Trump zelf ontkent dat hij als Jezus wordt afgebeeld.
"Ik weet niet of de president dacht dat hij grappig was, of dat hij onder invloed is van een of andere stof, of welke mogelijke verklaring hij ook zou kunnen hebben voor deze schandalige heiligschennis, maar hij moet dit onmiddellijk verwijderen en om vergeving vragen aan het Amerikaanse volk en aan God", schreef Megan Basham. Basham is als schrijfster en commentator een prominente stem binnen het conservatieve denken in de VS.
Eenzelfde geluid is te horen bij Riley Gaines, bekend van haar activisme tegen trans atleten en als host van haar eigen podcast op Fox News. "Echt, ik snap niet waarom hij dit zou posten", schrijft ze. "Wil hij reacties uitlokken? Meent hij dit echt? Een beetje bescheidenheid zou hem goed doen. God laat Zich niet bespotten."
Intussen heeft de president wel gereageerd op de heisa. Meer zelfs: hij ontkent met klem dat hij in de afbeelding wordt afgebeeld als Jezus Christus, maar "als een dokter die mensen geneest". Of die uitleg de gemoederen zal bedaren, is nog maar de vraag.
Vaticaan-correspondente Andrea Vreede merkt een trend op in de communicatie van de Trump-regering. "Er is een politieke messianisering aan de gang in het Witte Huis: ze misbruiken het christendom om oorlogen te rechtvaardigen", stelt ze in Terzake. "Ook minister van Oorlog, Pete Hegseth, riep onlangs in gebeden op om het Amerikaanse leger te helpen en om geen genade te tonen voor de vijand. Dat is natuurlijk totaal tegen de boodschap van Christus, volgens de paus."
Bron: VRT Nieuws, 13 april 2026
Zoals de vorige voorbeelden aantoonden, communiceert Trump liefst via zijn eigen platform omdat hij graag zelf de touwtjes in handen houdt als het gaat over journalistiek. Hij heeft al meermaals journalisten die naar eigen zeggen hem niet in een juist daglicht plaatsen (publiekelijk) terechtgewezen of als fake news beoordeeld.
Een concreet voorbeeld hiervan is de aanval van Trump op verschillende journalisten, als Jim Acosta, Kaitlan Collins.
Cultivatietheorie
De cultivatietheorie van George Gerbner stelt dat mensen die veel media (vooral televisie) consumeren, de wereld gaan zien zoals die in de media wordt afgebeeld, in plaats van hoe de werkelijkheid is. Media als de nieuwe 'Verhalenverteller': vroeger vormden religie, school en ouders ons wereldbeeld, nu doen massamedia dat.
In de context van Donald Trumps communicatie rond het conflict tussen Israël en Gaza zien we ook hoe de theorie van McLuhan "het medium is de boodschap" zich vertaalt op verschillende gebieden.
Truth Social
Op zijn eigen platform is de boodschap vaak een ultimatum of een snelle primeur. Het straalt een directe eis en/of autoriteit uit.
In december 2024 eiste Trump dat de gijzelaars in Gaza vóór zijn inauguratie op 20 januari 2025 vrijgelaten moesten worden, anders zou er een "hoge prijs" betaald worden.
Speeches aan het vliegtuig
Trump spreekt vaak tot de pers net voor het aan boord gaan van Air Force One of direct na aankomst op een tarmac. De boodschap is hier niet de diplomatieke tekst, maar het beeld van een leider die letterlijk tussen continenten "vliegt" om vrede op te leggen. De technische omgeving maakt de boodschap 'groter' dan een formeel politiek statement.
Terwijl hij in oktober 2025 naar Israël vloog, verklaarde hij op de landingsbaan dat "de oorlog voorbij is" en dat hij "mondelinge garanties" had dat de deal zou standhouden.
Mainstream TV
In interviews (zoals op Fox News) presenteert Trump vaak extremere of speculatieve plannen die bedoeld zijn om het debat te verstoren. In februari 2025 stelde hij voor dat de VS de Gazastrook zou kunnen "overnemen en herbouwen" tot een soort "Rivièra van het Midden-Oosten", waarbij de bevolking elders zou worden gehuisvest, zie ook AI-beelden hierboven.
