Wanneer de groep met leerlingen die leesachterstand hebben, te groot is, is het aangewezen om strategische inoefenmomenten in je lessen te voorzien.  We geven enkele tips hieronder:

TIP 1: Detecteer waar het probleem zit, vertrekkende vanuit LPD 1

Ter info:
LPD 1: De leerlingen bepalen het onderwerp, de hoofdgedachte en hoofdpunten* bij het doelgericht lezen en beluisteren van teksten met volgende tekstkenmerken**.
(*kijk na in je leerplan of dit voor jouw leerlingen van toepassing is - **kijk na in je leerplan welke de tekstkenmerken zijn om te bepalen of het materiaal dat je kiest, haalbaar is voor je leerlingen)

Het is van belang om de chronologie in de terminologie van dit leerplandoel te respecteren.   Leerlingen dienen eerst het onderwerp te kunnen bepalen alvorens de hoofdgedachte af te bakenen en tenslotte de hoofdpunten te kunnen selecteren.   Pas na deze verworven stappen in deze volgorde kunnen leerlingen alles in één opdracht toepassen.
Start met het trainen van het onderwerp bepalen gedurende enkele weken, vervolgens neem je de hoofdgedachte erbij gedurende de weken die erop volgen en rond je weer wat later deze inoefenfase af met het bepalen van de hoofdpunten.

Onderstaand voorbeeld toont enkel hoe we leesstrategieën trainen.  Een belangrijke nuance is dat de term ‘doelgericht’ uit het leerplandoel nog niet gerealiseerd wordt.  Het is een volgende stap die genomen kan worden, eens de tekst inhoudelijk gecapteerd werd.  Om deze reden is LPD 2, dat voorschrijft dat leerlingen ‘relevante informatie’ kunnen selecteren, niet opgenomen in deze inoefening.  Relevant gaat immers over het communicatieve doel dat vanuit een opgegeven context gerealiseerd dient te worden.

Stappenplan:
1 Gebruik voor het inleidend moment van je les, als ijsbreker of eerste bouwsteen van je pijl ‘backward planning’ een (fragment uit een) web- of ander artikel.  Sommige leraren brengen zo ook een ‘fact of the day/ of the week’ aan.  Kies een haalbaar document en raadpleeg hiervoor het overzicht van tekstkenmerken in je leerplan.  Onderstaande tekst werd gekozen i.f.v. de tekstkenmerken uit II-Fra’-d.

2 Geef de leerlingen 3 minuten de tijd om deze tekst heel snel per 2 te scrollen en om in functie van de inhoud een bijpassende foto te kiezen.   De foto’s worden ook getoond:

3
Na 3 minuten steekt elk duo het aantal vingers op van de foto naar hun keuze en tenslotte leggen ze uit, in het Nederlands, op basis van welke elementen uit de tekst ze deze keuze maakten.  Op deze manier leren zwakkere leerlingen klassikaal van sterkere leerlingen, zonder dat je zelf hiervoor extra tijd of inspanningen moest leveren en is je les ingeleid.

- Enkele suggesties van bijkomende opdrachten om het onderwerp te leren bepalen:

• Uit een aantal zinnen de zin kiezen die het artikel of fragment het best samenvat.
• Een titel of tussentitel laten verzinnen.
• Aanduiden waarover je informatie hebt gelezen.
• …

- Enkele suggesties van opdrachten om de hoofdgedachte en hoofdpunten* te bepalen:
(* kijk na: het bepalen van hoofdpunten is niet in elk leerplan opgenomen)

• Het aanduiden van een vooraf bepaald aantal kernwoorden.
• De zin die de hoofdgedachte bevat, aanduiden.
• Argumenten en tegenargumenten markeren of symbolen in de marge laten plaatsen.
• Oorzaak en gevolg laten aanduiden.
• Elementen in chronologische volgorde laten plaatsen.
• Samenvattend rooster of mindmap met kernwoorden laten aanvullen*.
• …

TIP 2: Oefen op strategieën voor, tijdens en na het lezen.*
(* ken je het boek ‘De leessandwich’?  Het geeft veel tips i.v.m. activiteiten voor, tijdens en na het lezen)

VOOR het lezen: voorspel waarover het gaat
- 3-seconden regel: kijk bij elke alinea naar de titel, eerste zin en signaalwoorden.

TIJDENS het lezen:
- Beperk je tot 1 opdracht:

• Duid max. 5 kernwoorden aan die de inleiding, alinea of korte tekst samenvatten
• ! Laat leerlingen hun aanpak verwoorden in het Nederlands. Hoe wist je dat?  Waar vond je dat?

NA het lezen:
- Inhoudelijke reflectie

• Een samenvatting maken.
• Vertellen waarom een tekst gemakkelijk of moeilijk is.
• Bedenk waar je dit in je omgeving tegenkomt.
• Zoek meer informatie op het internet over dit onderwerp.
• Vul de laatste zin in van het B-B-B-schema (bekend – benieuwd – bewaard)
• De opbouw van een tekst bespreken.
• De tekst inhoudelijk navertellen aan kinderen van de basisschool.
• Alineaverbanden zichtbaar maken.
• Een aantal verwijs- of signaalwoorden benoemen en het verband aangeven.
• Een argumentatieschema maken.

• Heb je voor het lezen een voorspelling gemaakt?
• Heb je signaalwoorden of kernwoorden gemarkeerd?
• Heb je ook aangegeven welk ‘signaal’ ze geven?
• Heb je moeilijke woorden genoteerd en/of uitgelegd?

• Indien mogelijk: laat de leerlingen een tweede keer het geleerde toepassen (bv. afsluiter les – inleiding volgende les)