IELS bevestigt dat Vlaamse kleuters sterk staan op verschillende sociaal-emotionele en executieve vaardigheden. Zo scoren zij hoog op empathie en emotieherkenning, beschikken ze over goed ontwikkelde executieve functies zoals werkgeheugen en zelfcontrole, en ervaren ze doorgaans warme relaties in de klas. Deze aspecten vormen een essentiële basis voor leren en welbevinden.

Tegelijk toont IELS aandachtspunten. Voor vroege taal- en wiskundevaardigheden liggen de gemiddelde scores onder het internationale gemiddelde, vooral wanneer opdrachten abstracter worden of complexere woordenschat vragen. Daarnaast vertoont ongeveer één op tien kleuters gedragskenmerken die door de leerkrachten als problematisch worden ingeschat.

De meest opvallende vaststelling is de uitgesproken sociale kloof. In Vlaanderen zijn de verschillen tussen kleuters naar socio-economische achtergrond groter dan in de meeste andere deelnemende landen. Factoren zoals thuistaal, gezinscontext en cultureel kapitaal hangen sterk samen met de resultaten – en dat al op vijfjarige leeftijd. Leerkrachten van vijfjarigen verwachten bij 30 procent van hun leerlingen geen succesvolle schoolloopbaan. Het is cruciaal dat we ieder kind optimale kansen bieden en hoge verwachtingen stellen. Deze vaststelling onderstreept dat ongelijkheid zeer vroeg ontstaat en dat onderwijs dit niet alleen kan of moet oplossen. Onder andere werken aan ouderbetrokkenheid is daarbij een noodzaak.

Deze resultaten bevestigen tendensen die ook al zichtbaar werden in ander onderzoek, en onderbouwen de visie en het engagement dat we nemen om het Vlaams kleuteronderwijs te versterken. Vanuit ons kennisrijke leerplan Op.stap, leerroutes voor iedereen bouwen we aan een krachtig en samenhangend curriculum dat rijke ontwikkelkansen creëert voor elk kind. We blijven kiezen voor:

• het expliciet benoemen van de sterktes als pedagogisch kapitaal;
• een breed en geïntegreerd ontwikkelingsperspectief, waarin leren, spelen en welbevinden onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn;
• een kennisrijk, inhoudsrijk en samenhangend aanbod, waarin taalontwikkeling, wiskundig denken en wetenschappelijk inzicht doelgericht worden versterkt;
• kwaliteitsvol en betekenisvol kleuteronderwijs, afgestemd op de ontwikkeling van elk kind;
• vertrouwen in de professionaliteit van kleuterleerkrachten, en investeren in sterke schoolteams en professionele dialoog;
• gelijke onderwijskansen, met bijzondere aandacht voor kleuters die kwetsbaar opgroeien;
• hoge verwachtingen, met een geloof in de groei van elk kind;
• warme samenwerking met ouders, vanuit partnerschap en wederzijds vertrouwen.

Samen met scholen zetten we in op:

• ondersteuning rond inclusieve evidence-informed kwaliteitsvolle leeromgevingen en klaspraktijken in het kleuteronderwijs;
• professionalisering rond talige en wiskundige ontwikkeling (bv. hoe doelgericht, betekenisvol en speels leren gericht de talige en wiskundige ontwikkeling kan versterken zonder te schools of rigide te worden);
• onderbouwde en concrete handvatten rond omgaan met diversiteit, thuistaal en armoedegevoeligheid, zonder dat dit herleid wordt tot individuele “tekorten”;
• het versterken van effectieve didactiek, sterk klasmanagement en doelgerichte instructiemomenten, in samenhang met de implementatie van het nieuw leerplan;
• professionalisering rond de “15 minuten die ertoe doen” in de kleuterschool, waarbij we inzetten op de didactische principes van effectieve didactiek vertaald op kleuterleeftijd;
• onderwijskundig leiderschap en kwaliteitsontwikkeling, bijvoorbeeld het benutten van resultaten uit KOALA voor de versterking van de onderwijskwaliteit;
• tegelijk reflectie over observatie en brede opvolging van ontwikkeling, zonder selectief gebruik;
• dialoog met beleid en partners over de maatschappelijke verantwoordelijkheid voor jonge kleuters, voorbij het onderwijs alleen.

IELS 2025 toont dat Vlaamse kleuters veel potentieel hebben. De uitdaging is ervoor te zorgen dat elk kind dat potentieel kan ontwikkelen, ongeacht afkomst of thuissituatie. Dat vraagt blijvende investeringen in kwaliteit, inclusie en samenhang in de vroege jaren. Katholiek Onderwijs Vlaanderen blijft samen met scholen, partners en beleidsmakers bouwen aan een kleuteronderwijs dat elk kind maximaal doet ontwikkelen en een stevige basis legt voor een rechtvaardige toekomst.