Tijdens de Dag van het Geschiedenisonderwijs gaf prof. dr. Ann Heirman (UGent) een inspirerende lezing over de Chinese Muur. Vanuit haar expertise in de Chinese geschiedenis liet ze zien hoe dit iconische bouwwerk veel meer is dan een spectaculair monument: het is een venster op politieke macht, militaire strategie, arbeid en beeldvorming in het Chinese rijk.
Die invalshoek vormt een uitstekende inspiratie voor de geschiedenisles. Het roept onmiddellijk vragen op: waarom werd zo een enorme muur gebouwd? Door wie? En was die muur effectief?
Door vanuit dergelijke vragen te vertrekken, kan de Chinese Muur een krachtige ingang bieden voor het historisch leren denken. Bovendien biedt het thema kansen om verder te kijken dan één historische periode. Wanneer we de Chinese Muur vergelijken met andere muren uit de geschiedenis, zoals de Berlijnse Muur of de grensmuur tussen Mexico en de Verenigde Staten, kunnen leerlingen het bouwen van muren ontdekken als een terugkerend historisch fenomeen.
Veel leerlingen kennen de Chinese Muur uit films, documentaires of toeristische beelden. Vaak leeft het idee dat het om één gigantische muur gaat die in één periode werd gebouwd en zelfs vanuit de ruimte zichtbaar zou zijn. Zulke voorstellingen bieden een ideale aanleiding om te werken rond beeldvorming in de geschiedenis.
Door bronnen in te zetten, kunnen leerlingen ontdekken dat:
Zo leren leerlingen dat populaire beelden vaak vereenvoudigde of ongenuanceerde versies van het verleden zijn.
Door verschillende muren naast elkaar te plaatsen ontdekken leerlingen zowel gelijkenissen als verschillen. Zo kunnen ze vaststellen dat muren vaak gebouwd worden om veiligheid te creëren, grenzen te controleren en politieke macht te tonen. Tegelijk ontdekken leerlingen dat de historische context telkens anders is: van militaire dreiging in het oude China, over ideologische controle tijdens de Koude Oorlog, tot hedendaagse migratiepolitiek.
Het thema muren maakt het ook mogelijk om meerdere perspectieven te integreren.
Bijvoorbeeld:
Door zulke perspectieven te bespreken, kunnen de leerlingen ook komen tot het aspect van standplaatsgebondenheid.
Het bespreken van hedendaagse grensmuren kan ook leiden tot reflectie over politieke keuzes. Door actuele voorbeelden te verbinden met historische muren kunnen leerlingen een verdiepend inzicht verwerven in thema’s als veiligheid en grenzen van een rijk.
Toon afbeeldingen van drie muren: de Chinese Muur/Muren, de Berlijnse Muur en de grensmuur tussen Mexico en de Verenigde Staten
Vraag aan leerlingen:
Afhankelijk van de leerlingengroep kan je keuzes maken met betrekking tot de historische periode die je volgens het leerplan dient te behandelen. Een vergelijking met vandaag kan in alle graden een betekenisvolle start vormen.
Stap 1 – Expertgroepen bepalen
Leerlingen werken in drie groepen. Als leraar kan je zelf een indeling maken, maar wil je inzetten op leerlingenbetrokkenheid, laat hen dan zelf een keuze maken. Elke groep onderzoekt één muur. Voorzie hier gevarieerd bronnenmateriaal voor. Passende (audio)visuele en tekstuele bronnen kunnen geselecteerd worden op basis van het klasprofiel.
Mogelijke vragen:
Stap 2 – Vergelijkingsgroepen
Nieuwe groepen worden gevormd met een expert van elke muur. Elke expert stelt eerst de eigen bevindingen voor en nadien vullen ze samen de tabel in. Ze verwijzen ook steeds naar de gebruikte bron, zodanig dat het aspect bruikbaarheid geoefend kan worden.
Poneer de volgende stelling: “Muren zorgen altijd voor veiligheid.” En laat leerlingen eerst in hun groepje de discussie aanvatten. Na enkele minuten vraag je klassikale terugkoppeling. Vraag expliciet naar argumenten.
Kom terug op de centrale vraag: Waarom bouwen samenlevingen muren? Laat de mogelijke conclusies vanuit de leerlingen vertrekken. Dit kan mondeling, maar evengoed met een digitale applicatie zoals een Mentimeter
Mogelijke conclusies die ze trekken zijn: bescherming tegen vijanden, controle van grenzen of bevolking, symbolische uitdrukking van macht, het geven van een politieke boodschap.
