De besparingen in het volwassenenonderwijs raken aan de kern van hoe we in Vlaanderen omgaan met bijleren, heroriënteren en tweede kansen. In een samenleving en arbeidsmarkt die snel veranderen, is levenslang leren geen luxe maar een noodzaak. Het houdt competenties op peil, scherpt expertise aan en geeft mensen opnieuw perspectief. Toch leert men in Vlaanderen minder levenslang dan elders. Net daarom zijn de centra voor volwassenenonderwijs (cvo’s) cruciaal: zij bieden een laagdrempelige toegang tot nieuwe kansen.

In de regeerverklaring en de beleidsnota van minister Demir ligt de nadruk terecht op geletterdheid, tweedekansonderwijs, Nederlands voor anderstaligen en arbeidsmarktgerichte opleidingen. Op vraag van de politiek bouwden cvo’s extra NT2-trajecten uit, meer opleidingen richting diploma secundair onderwijs en opleidingen voor knelpuntberoepen zoals zorgkundige en kinderbegeleider.

Maar volwassenenonderwijs is meer dan een arbeidsmarktinstrument. Het stimuleert persoonlijke ontwikkeling en talenkennis, versterkt zelfvertrouwen en digitale vaardigheden, biedt jongeren die vroeg uitvielen nieuwe perspectieven en ondersteunt ouders op de school van hun kinderen.

Tegen die achtergrond wringt het huidige beleid. De minister verhoogde al de prijs van veel opleidingen, in de meeste gevallen van 120 naar 480 euro per jaar. De 50 miljoen euro opbrengst bleef steken rond 13 miljoen. Net voor Kerstmis volgde een tweede besparingsronde: nog eens 30 miljoen aan omkaderingsmiddelen werd geschrapt. Gevolg: honderden mensen verliezen hun job en centra verliezen hun beleidsstabiliteit.

Midden 2026 volgt een uitgaventoets waarbij VDAB, Syntra en cvo’s naast elkaar worden gelegd, met de vraag wie wat doet en waar het efficiënter kan. Dat is logisch en het volwassenenonderwijs wil daaraan meewerken. Maar waarom dan nu al twee voorafnames doen, nog vóór die inhoudelijke oefening?

De getroffen cvo's verliezen tot ongeveer 20 procent van hun middelen. Geen enkele school kan een ernstig en stabiel beleid voeren als men plots zo veel budget wegsnijdt. Zulke schokken leiden tot hogere drempels en die raken vooral de meest kwetsbare cursisten: jonger, lager opgeleid, anderstalig.

Een regering mag keuzes maken. Maar die moeten volgen op inhoudelijke afwegingen, niet eraan voorafgaan. In het veld van levenslang leren zijn meerdere spelers actief. Als we helder afspreken wie waarvoor verantwoordelijk is, vermijden we dubbel aanbod en versterken we elkaars werking.

Met Onderwijs en Werk onder één minister ligt een unieke kans om verkokering te doorbreken en samenwerking te versterken. Maar dan moet je eerst het gesprek voeren, het speelveld gelijk maken qua financiering en regelgeving, en pas daarna bijsturen.

Centra voor Volwassenenonderwijs vragen geen voorkeursbehandeling, maar duidelijkheid, stabiliteit en billijkheid. Wie levenslang leren ernstig neemt, holt het fundament ervan niet uit nog vóór duidelijk is hoe het systeem eruit moet zien.

Een ingekorte versie van deze tekst lees je in De Morgen.