In haar rapport beklemtoont de Commissie van Wijzen de cruciale rol van professioneel schoolleiderschap voor het creëren van sterke scholen en een hoge onderwijskwaliteit. Het belang van sterke directeurs en een professioneel leiderschapsteam kan daarin niet onderschat worden. Bovendien wordt de job steeds zwaarder, zo getuigt het aantal directiewissels dat al twee jaar op recordhoogte kampeert.

* Enkel in het basis- en secundair onderwijs. Andere jaren ook in deeltijds kunstonderwijs, centra voor basiseducatie, centra voor volwassenenonderwijs (bron: schriftelijke parlementaire vragen)

Daarom biedt Katholiek Onderwijs Vlaanderen driejarige directieopleidingen aan voor startende directeurs in het basisonderwijs en in het secundair onderwijs. De opleidingen spelen in op de vaardigheden die directeurs nodig hebben om hun school te leiden, gedragen door een christelijk geïnspireerd opvoedingsproject. Deelnemers leren vanuit een sterke onderwijskundige en pedagogische visie de onderwijskwaliteit te verhogen, veranderingsprocessen participatief te sturen, en een doordacht personeelsbeleid te voeren waarin leraren optimaal worden gecoacht. Daarnaast is er aandacht voor een ondersteunend financieel en logistiek beleid en het opbouwen van sterke relaties met ouders en partners rondom de school.

“Als startend directeur heb je nood aan tools en begeleiding. Het postgraduaat is daarom een grote meerwaarde. Je komt er in contact met gelijkgezinden en merkt dat ze tegen hetzelfde botsen als jij”, zegt Erika Mans, directeur in VBS De Wemelweide in Watermaal-Bosvoorde. “De lesgevers spelen daar goed op in en geven ons concrete handvaten om mee aan de slag te gaan. Je merkt dat de lesgevers niet toevallig gekozen zijn: het zijn mensen met vakkennis die je goed bewapend het veld in sturen.”

“Als beginnend directeur is deze opleiding een grote meerwaarde: je leert het wetgevend kader kennen, krijgt input van lesgevers en cursisten en leert hoe je leidinggeeft. Dankzij de gevarieerde opdrachten leer je ook telkens weer bij”, zegt Tom Laforce, directeur van BuSO Kristus Koning in Brecht. “Ik ben ondertussen zes jaar directeur en had dus al best wat bagage, maar toch leer ik nog altijd bij.”

“De opleidingen komen tegemoet aan de vaardigheden die directies nodig hebben en zijn zo een goede weergave van waar directeurs vandaag voor staan”, zegt Peter Op ‘t Eynde, afdelingshoofd Onderzoek & Ontwikkeling bij Katholiek Onderwijs Vlaanderen. “Deelnemende directeurs leren tijdens de opleiding met en van elkaar en bouwen zo een netwerk op voor hun verdere carrière.”

De opleiding voor het basisonderwijs organiseert Katholiek Onderwijs Vlaanderen al meer dan twintig jaar in eigen beheer (ProfS), voor het secundair onderwijs in samenwerking met CVA (Centrum voor Andragogiek) van de Universiteit Antwerpen.

De opleiding voor het basisonderwijs is sinds dit schooljaar vernieuwd en aangescherpt tot een gecertificeerde postgraduaatsopleiding, net zoals de opleiding voor het secundair onderwijs dat al was. Ze staat open voor alle startende (adjunct-)directeurs in het katholiek gewoon en buitengewoon basisonderwijs en wordt vormgegeven vanuit een samenwerkingsverband van acht instellingen (Arteveldehogeschool, hogeschool VIVES, Karel de Grote Hogeschool, KU Leuven, Odisee-hogeschool, Thomas More hogeschool, UCLL hogeschool en Katholiek Onderwijs Vlaanderen).

“Het grootste voordeel vind ik dat de groep gemengd is met directeurs uit zowel het ‘gewoon’ als het buitengewoon secundair onderwijs. Even over het muurtje kijken hoe het bij de collega’s gebeurt vind ik een grote meerwaarde”, zegt Laforce. “Ik merk dat ik ook vaker over mijn eigen werking reflecteer dan vroeger en handvaten krijg om dingen anders aan te pakken.”

“Deze opleiding is dé aanvangsbegeleiding die je als startend directeur nodig hebt. Je krijgt heel veel info, maar ze is zó nuttig en concreet dat je er meteen mee aan de slag kan”, besluit Mans. “De jaartaak was een interessante opdracht. Niet alleen inhoudelijk bij wat je op school doet, maar ook qua persoonlijke vorming. Je wordt gedwongen om stil te staan bij jezelf.”

De opleiding heeft een eigen kwaliteitsplan om de kwaliteit, relevantie en innovatie van het postgraduaat te bewaken, te versterken en doelgericht te blijven ontwikkelen. Dat plan richt zich op de leerwinst van de startende schoolleider, de kwaliteit van het opleidingsteam, de aansluiting bij de noden van schoolbesturen en scholengemeenschappen en de duurzame impact op de praktijk.

Dat proces kent verschillende meetinstrumenten en evaluatievormen. Een resonantiegroep met besturen en coördinerende directeurs zit halfjaarlijks samen om onder meer de verwachtingen van het werkveld scherp te stellen, een opleidingsraad laat deelnemers zelf reflecteren over de opleiding en een jaarlijks kwaliteitsrapport verbindt inzichten met cijfers over instroom, doorstroom, en evaluaties.

“We staan voor de belangrijke opdracht om onze directeurs te versterken en ons netwerk slaat daarvoor de handen in elkaar, in lijn met ons nieuwe beleidsplan. Dankzij de samenwerking tussen de pedagogische begeleiding van Katholiek Onderwijs Vlaanderen en de expertise in ons hoger onderwijs brengen we een kwaliteitsvolle en duurzame professionalisering van directeurs”, zegt Bruno Vanobbergen, directeur-generaal van Katholiek Onderwijs Vlaanderen.

Tabel: Deelnemers directieopleidingen Katholiek Onderwijs Vlaanderen