Inspraakorganen

Voor de goede werking van een scholengemeenschap zijn betrokkenheid en inspraak erg belangrijk. En dit niet alleen van het personeel, maar ook van ouders, leerlingen en de lokale gemeenschap.

In scholen of instellingen wordt de inspraak van het personeel geregeld via het lokaal overlegcomité (LOC) of de ondernemingsraad. Ouders en de lokale gemeenschap kunnen, in scholen, dan weer samen met het personeel hun stem laten horen via de schoolraad. In het secundair onderwijs hebben ook de leerlingen een plaats in de schoolraad, in het basisonderwijs is dat niet het geval.

Op niveau scholengemeenschap kennen we ook beide vormen van inspraakorgaan: het overlegcomité scholengemeenschap (OCSG) of het LOC op niveau scholengemeenschap en het medezeggenschapscollege of de schoolraad op niveau scholengemeenschap.

We geven hier beknopt de wettelijke basis, de samenstelling en de bevoegdheden van beide organen. Ook vinden jullie hier linken naar documenten ter ondersteuning van hun werking.

Overlegcomité scholengemeenschap of OCSG

sla link op in klembord

Kopieer

Meer informatie over het OCGS in een scholengemeenschap basis- of secundair onderwijs, al dan niet netoverschrijdend vind je bij het thema OCSG.

Medezeggenschapscollege scholengemeenschap of MZC

sla link op in klembord

Kopieer

Wettelijke basis en oprichting

sla link op in klembord

Kopieer

Het MZC is de schoolraad op niveau scholengemeenschap. De oprichting van het MZC is decretaal niet verplicht. Dit is alleen het geval indien één van de schoolraden er om vraagt en dit motiveert – zie ook Decreet betreffende participatie op school en de Vlaamse Onderwijsraad, Hoofdstuk III van 2 april 2004 en Mededeling MLER_023.

Oprichtingsovereenkomst

sla link op in klembord

Kopieer

Als één van de schoolraden er om vraagt, dan organiseren de schoolraden van de verschillende scholen van de scholengemeenschap een medezeggenschapscollege. De schoolraden en meer bepaald de personen die hen geldig kunnen vertegenwoordigen, sluiten daar een oprichtingsovereenkomst voor af.

De oprichtingsovereenkomst geldt voor de duur van het mandaat van de betrokken schoolraden (een periode van 4 jaar) De huidige mandaatsperiode loopt nog tot 1 april 2021. De oprichtingsovereenkomst bevat minimaal:

  • de vertegenwoordiging van de verschillende schoolraden in het MZC;
  • de wijze waarop de toegewezen bevoegdheden worden uitgeoefend;
  • de voorwaarden waaronder de overeenkomst vroegtijdig beëindigd kan worden.

Verder liggen er decretaal geen andere voorwaarden vast. De schoolraden van de scholengemeenschap hebben dus veel ruimte en vrijheid om het medezeggenschapscollege vorm te geven en te organiseren.

Overeenkomst met het bestuur van de scholengemeenschap

sla link op in klembord

Kopieer

Samen met de oprichtingsovereenkomst, sluiten de schoolraden ook een overeenkomst af met het bestuur van de scholengemeenschap. Die laatste overeenkomst regelt de samenwerking tussen het medezeggenschapscollege en het bestuur van de scholengemeenschap (CASS) en is afgestemd op de oprichtingsovereenkomst.
De samenwerkingsovereenkomst MZC - CASS bevat onder andere

  • het principe dat MZC en CASS steeds samen vergaderen;
  • de aanduiding van de voorzitter en de secretaris van het MZC;
  • de eventuele toekenning van bijkomende bevoegdheden;
  • de wijze waarop de advies- en overlegbevoegdheid worden georganiseerd;
  • de wijze waarop voor de nodige infrastructurele ondersteuning gezorgd zal worden;
  • etc.

Intern reglement

sla link op in klembord

Kopieer

Wij opteren er voor om de oprichtingsovereenkomst op te delen in (a) een oprichtingsovereenkomst die zich louter beperkt tot de oprichting en (b) een intern reglement waar de meer organisatorische aspecten worde geregeld. Een intern reglement kan immers makkelijker aangepast worden dan een oprichtingsovereenkomst.

Oprichting medezeggenschapscollege

sla link op in klembord

Kopieer

Stap 1 Stap 2 Stap 3
Oprichtingsovereenkomst Samenwerkingsovereenkomst Intern reglement
Schoolraden sluiten oprichtingsovereenkomst af en richten MZC op MZC en CASS sluiten een samenwerkingsovereenkomst af MZC stelt een intern reglement op aangepast aan de afspraken die met het CASS werden gemaakt

 

En wat met scholengemeenschappen waarvan de scholen onder één enkel bestuur ressorteren? Moet dat bestuur ook een MZC oprichten? Als er binnen die scholengemeenschap maar één schoolraad is opgericht, dan zal die schoolraad de bevoegdheden van het medezeggenschapscollege op zich nemen.

Samenstelling MZC

sla link op in klembord

Kopieer

Samenstelling onderliggende schoolraden

sla link op in klembord

Kopieer

Hoe zijn de onderliggende schoolraden samengesteld? Uit welke geledingen bestaan zij?

In het basisonderwijs

sla link op in klembord

Kopieer

  1. de ouders;
  2. het personeel;
  3. de lokale gemeenschap.

In het secundair onderwijs

sla link op in klembord

Kopieer

  1. de ouders;
  2. het personeel;
  3. de leerlingen*;
  4. de lokale gemeenschap.

* In het buitengewoon onderwijs oordeelt het schoolbestuur in overleg met de pedagogische raad over de opportuniteit van de opname van één of meer leerlingen in de schoolraad. Wanneer de school de opleidingsvorm 4 aanbiedt, is de opname van één of meer leerlingen verplicht;

Vertegenwoordigers van de schoolraden in het MZC

sla link op in klembord

Kopieer

De schoolraden regelen zelf hun vertegenwoordiging in het MZC en nemen die op in de oprichtingsovereenkomst - zie ook participatiedecreet, artikel 37. Zij mogen dit samen kiezen en afspreken. De decreetgever geeft immers nergens aan hoe de vertegenwoordiging er concreet moet uit zien.

In kleinere scholengemeenschappen zou een vertegenwoordiging van één lid per geleding per schoolraad een goed systeem kunnen zijn. In grotere scholengemeenschappen zou een dergelijk systeem tot veel te uitgebreide MZC’en leiden. Schoolraden kunnen daar bijvoorbeeld afspreken om de afvaardiging per schoolraad te beperken tot één of twee personen. De afgevaardigde personen moeten in ieder geval het vertrouwen genieten van hun ganse schoolraad en niet alleen hun eigen geleding vertegenwoordigen.

Voorzitter en secretaris

sla link op in klembord

Kopieer

De decreetgever laat de keuze van de voorzitter volledig vrij.

Het lijkt ons een goede piste om de directeur-coördinatie scholengemeenschap in het basisonderwijs of de coördinerend directeur in het secundair onderwijs het MZC te laten voorzitten. Zij zijn immers vertrouwd met de werking van de scholengemeenschap.

De schoolraden kunnen uiteraard ook voor een andere voorzitter kiezen. Sowieso blijft het belangrijk dat die persoon vertrouwd is met de scholengemeenschap en zich neutraal opstelt.

De aanstelling van de voorzitter en van de secretaris staan expliciet vermeld in ons model van samenwerkingsovereenkomst.

Bestuur van de scholengemeenschap (CASS)

sla link op in klembord

Kopieer

Decretaal gezien maakt het CASS geen deel uit van het MZC. Het paticipatiedecreet laat echter wel toe dat het MZC en het CAS gezamenlijk vergaderen.

Wij adviseren zelf ook om CASS en MZC samen te laten vergaderen. Dit kan alleen maar positief zijn voor de betrokkenheid, de gedragenheid en de vergaderefficiëntie.

Wij hebben dit principe dan ook zo opgenomen in ons model van samenwerkingsovereenkomst MZC-CASS

Model- en ondersteunende documenten MZC

sla link op in klembord

Kopieer

Bevoegdheden MZC

sla link op in klembord

Kopieer

De decreetgever stelt dat het CASS van de scholengemeenschap het MZC moet raadplegen 'over alle aangelegenheden die de vertegenwoordigde geledingen aanbelangen' (zie artikel 36 van het participatiedecreet). Dit betekent concreet dat het CASS eerst het advies moet inwinnen van het MZC alvorens een beslissing te nemen. Voor twee bevoegdheden van de scholengemeenschap moet het CASS echter niet alleen advies inwinnen, maar in overleg gaan met het MZC. Het MZC heeft voor die twee zaken dus overlegbevoegdheid. We bekijken hier achtereenvolgens de advies- en de overlegbevoegdheid van het MZC.

Merk op dat het in geen geval de bedoeling is om individuele dossiers of gevallen te bespreken op het MZC.

Adviesbevoegheid van het MZC

sla link op in klembord

Kopieer

Als het CASS een beslissing moet nemen over een onderwerp dat één van de geledingen van het MZC aanbelangt, dan moet het CASS decretaal verplicht eerst het advies inwinnen van het MZC.

De decreetgever legt echter niet op hoe het CASS daarbij te werk moet gaan. Het CASS en het MZC zullen dit samen afspreken en opnemen in hun samenwerkingsovereenkomst.

Een werkwijze die ons haalbaar lijkt en decretaal verantwoord is, is de volgende:

  1. Het CASS bezorgt één of twee maal per jaar aan de voorzitter en de leden van het MZC een overzicht van de beslissingen die het moet nemen en die één van de geledingen aanbelangen.
  2. De leden van het MZC bespreken de te nemen beslissingen in de schoolraden die zij vertegenwoordigen. Zij vragen expliciet aan hun schoolraad of zij het medezeggenschapscollege een advies willen laten geven aan het CASS.
  3. De leden van het MZC koppelen het antwoord van hun schoolraden terug naar de voorzitter van het MZC.
  4. Het MZC wordt enkel samengeroepen van zodra één van de schoolraden meent dat advies vanuit het MZC nodig is.

Om de vergaderfrequentie binnen de perken te houden, bundelt men best de adviesvragen. Idealiter kunnen alle adviezen behandeld worden in één of maximaal twee vergaderingen per jaar.

Het voordeel van deze werkwijze is dat de adviezen van het MZC een grotere draagkracht zullen hebben omdat ze eerst voorgelegd werden aan de verschillende schoolraden.

Overlegbevoegdheid van het MZC

sla link op in klembord

Kopieer

Het CASS moet decretaal verplicht overleggen met het MZC over de volgende twee scholengemeenschapsbevoegheden:

  • de ordening van het onderwijsaanbod;
  • de objectieve leerlingenoriëntering en -begeleiding.

Wat betekent ‘overleggen’?

sla link op in klembord

Kopieer

De overlegbevoegdheid van het MZC wordt uitgeoefend in een gezamenlijke vergadering van het CASS en het MZC en dit op initiatief van het CASS. CASS en MZC streven in die vergadering naar een consensus over de behandelde scholengemeenschapsbevoegdheid. Als het CASS en het MZC een consensus bereiken, dan moet het CASS die beslissing uitvoeren. Als ze er niet in slagen een consensus te bereiken, dan beslist uiteindelijk het CASS.

Over de conclusies van het overleg wordt een protocol opgesteld: een protocol van éénparig akkoord, een protocol van niet-akkoord of een protocol van gedeeltelijk akkoord. In geval van niet-akkoord of gedeeltelijk akkoord worden de standpunten van beide geledingen genoteerd. Wij hebben voor jullie een model van protocol gemaakt.

Het participatiedecreet laat toe dat de adviesbevoegdheid omgezet wordt in overlegbevoegdheid. Die uitbreiding van bevoegdheden kan alleen indien het CASS en de oprichtende schoolraden daarover een akkoord bereiken. Wij wijzen er schoolbesturen en schoolraden op dat een wijziging van adviesbevoegdheid in overlegbevoegdheid gevolgen kan hebben voor de verhouding met het OCSG.

Verhouding overlegcomité (OCSG) en Medezeggenschapscollege (MZC)

sla link op in klembord

Kopieer

Zowel het OCSG als het MZC hebben een verregaande bevoegdheid en dit grotendeels over dezelfde materies. Hoe organiseer je dit als CASS? Win je eerst advies in bij het MZC of onderhandel je eerst met het OCSG? En wat als er overlegd moet worden in het MZC en onderhandeld in het OCSG? De decreetgever heeft hier geen procedures voor voorzien. Naar analogie met de regeling die uitgewerkt is voor de samenlopende bevoegdheden van de schoolraad en het LOC, stellen wij het volgende voor:

  • Bij adviesbevoegdheid van het MZC: win eerst advies in bij het MZC en onderhandel pas nadien met het OCSG.
  • Bij overlegbevoegdheid van het MZC: hier is de volgorde van overleggen met het MZC en onderhandelen met het OCSG minder belangrijk. Het is wel belangrijk dat het CASS er over waakt dat de eventuele protocollen van akkoord die het afsluit met beide organen, uitvoerbaar blijven. Als de adviesbevoegheid van het MZC zou omgezet worden naar overlegbevoegdheid (zie 2.3), dan wordt dit nog belangrijker.

×
Kijkt als...
Niveau
Regio