Differentiëren is durven kiezen

Je kunt differentiatie hanteren om verschillen te waarderen (divergente differentiatie), of om verschillen tussen leerlingen te verkleinen (convergente differentiatie). Beide keuzes zijn valabel.

In beide gevallen wil je doelen verschillend bereiken. In het eerste geval zijn het de doelen zelf die verschillend zijn, in het tweede geval streef je naar dezelfde doelen, maar is de weg per leerling verschillend.

Soorten differentiatie

sla link op in klembord

Kopieer

Globaal onderscheid je twee manieren van differentiëren:

  • Je kunt er door middel van structurele ingrepen voor zorgen dat onderwijs op een gedifferentieerde manier wordt georganiseerd. Een school verdeelt haar onderwijs in graden. Leerlingen volgen er verschillende leerwegen of studierichtingen. Binnen een leerjaar van een graad worden leerlingen verdeeld in klassen. We noemen dit soort differentiatie externe differentiatie. In het onderstaande schema werd het in het blauw gekleurd.
  • Binnen een klas kun je dan verder differentiëren. Je kunt dat doen door rekening te houden met verschillen in groepen in je onderwijs of je kunt onderwijs aanbieden op maat van een individuele leerling. Dit soort differentiatie gebeurt meestal onder jouw verantwoordelijkheid. In het onderstaande schema werd het in het oranje gekleurd. We noemen dat binnenklasdifferentiatie.

    Externe differentiatie

    sla link op in klembord

    Kopieer

    Een voorbeeld van externe differentiatie vind je in de inrichting van de nieuwe eerste graad in jouw school. We belichten ze aan de hand van de uitleg bij onderstaand schema.

    Een eerste vorm van differentiatie gebeurde reeds bij de overgang van het basisonderwijs naar de eerste graad. De leerlingen komen ofwel in 1A of in 1B terecht. De algemene vorming is structureel niet gedifferentieerd, de doelen van de vorming zijn voor iedereen van de A-stroom en de B-stroom gelijk.

    De uren die in het schema groen staan aangeduid, vormen externe differentiatiemomenten in het curriculum van elke leerling. Leerlingen moeten een keuze kunnen maken. Ze moeten ook remediëring aangeboden krijgen.

    Binnenklasdifferentiatie

    sla link op in klembord

    Kopieer

    De diversiteit binnen onze klasgroepen is vrij groot en dan hebben we het niet enkel over de niveauverschillen, maar evengoed over interesses, culturele en sociale achtergrond, leervoorkeuren, tempo, affectieve en cognitieve vaardigheden van onze leerlingen. Een leraar die zijn leerlingen kent, kan zijn lessen zo ontwerpen dat ze toegankelijk zijn voor zo veel mogelijk verschillende leerlingen uit zijn klas. Onze nieuwe leerplannen bieden verschillende mogelijkheden om te differentiëren. We trachten hier een eerste antwoord te geven op vragen als: welke verschillen tussen leerlingen zetten je aan tot differentiatie? Hoe spelen we in op die verschillen tijdens het ontwerpen van onze lessen? Hoe kun je als leraar lesinhouden toegankelijk maken voor zo veel mogelijk leerlingen? Hoe kun je zo veel mogelijk leerlingen motiveren en de kans geven om hun leerstrategieën doelgericht bij te sturen om vanuit hun niveau verder te groeien?

    Om deze vragen te beantwoorden moet je een zo goed mogelijk beeld hebben van de leerling. Diversiteit is een gegevenheid in elke klas, maar niet elk verschil tussen leerlingen is even relevant voor het leren van een leerling. Hoe kunnen die verschillen aanleiding geven tot differentiatie en benut worden voor goed onderwijs? In onderstaande schema’s willen we een antwoord geven zonder volledigheid na te streven.

    Bron: Binnenklasdifferentiatie (Castelein et al., 2015)

    Contact

    Riet Berben
    pedagogisch begeleider
        0474 64 72 01
        Raf Boelen
        pedagogisch begeleider
            Dominique Hoorelbeke
            pedagogisch begeleider
                0496 24 73 28
                Sven Osier
                pedagogisch begeleider
                    0473 25 02 07
                    Tania Van Passen
                    pedagogisch begeleider
                        0479 57 69 88
                        Elisabeth Vanhole
                        pedagogisch begeleider
                            +32472695855
                            Anneke Werelds
                            pedagogisch begeleider
                                0479 95 36 53
                                ×
                                Kijkt als...
                                Niveau
                                Regio