Armoede en kostenbeheersing in de katholieke dialoogschool

ma 21 november 2022

Vechten tegen armoede zit in het DNA van de katholieke dialoogschool. Vanuit onze christelijke inspiratie dagen we élke leerling in onze katholieke dialoogscholen uit met een kwaliteitsvol vormingsaanbod. We besteden bijzondere aandacht aan inclusie, diversiteit, armoede en maatschappelijke kwetsbaarheid om gelijke onderwijskansen te realiseren.

We kunnen echter niet om de actualiteit heen. De huidige energiecrisis en stijgende inflatie zet de krachten en middelen van onze scholen en van onze ouders onder druk.

Passende begeleiding met het oog op gelijke onderwijskansen

sla link op in klembord

Kopieer

Voor een school zijn er geen ‘arme’ kinderen. Er zijn echter wel veel kinderen die in arme gezinnen en omstandigheden moeten opgroeien en daardoor specifieke noden hebben. Opgroeien in armoede kan ertoe leiden dat je weinig stimulansen of emotionele steun krijgt. Dat kan een negatieve invloed hebben op je gezondheid en op hoe je het op school doet. Je lichamelijke en je cognitieve ontwikkeling worden beïnvloed. Ook je aspiraties, je zelfbeeld, je relaties met anderen en je gedrag komen onder druk te staan. Armoede of meer precies kansarmoede is meer dan het ontbreken van de belangrijkste materiële voorwaarden, zoals schoolmateriaal of betalingsproblemen.

De noden van deze kinderen zijn dan ook ruimer te zien dan enkel het materiële. Hoewel een school of een leerkracht het armoedeprobleem niet kan oplossen, is het wel een taak om armoedebewust te handelen. Een armoedebeleid zal pas effectief zijn als je weet wat armoede is. Het is meer dan enkel een ongelijke verdeling van materieel kapitaal. Ook sociale, culturele en menselijke aspecten beïnvloeden het leren, leven en werken. Vanuit die kennis kun je signalen herkennen en gaan schoolteams op zoek naar de barrières die de volwaardige ontwikkeling en vorming in de weg staan. Ze nemen dan gepaste maatregelen zowel op maat van het publiek in de school als op maat van de individuele leerling.

Je schoolteam maakt keuzes en voert met andere woorden een beleid, en in dit geval een gelijke onderwijskansenbeleid. Soms worden verschillen in leerresultaten van leerlingen verklaard door de achtergrondkenmerken van leerlingen (zoals hun socio-economische status (SES)). Een gelijke onderwijskansenbeleid wil die verschillen wegwerken.

Op onze PRO.-pagina Gelijke Onderwijskansen lees je hoe je een kwaliteitsvol GOK-beleid kunt voeren, hoe je SES-werkingsmiddelen kunt aanwenden, en welke aanpak leidt tot meer gelijke onderwijskansen voor leerlingen

Op onze PRO.-pagina armoedebeleid kun je als secundaire school inspiratie vinden in de tekst Armoede op school, een leidraad voor een kostenbeheersende en kostenbewuste gewone en buitengewone secundaire school. De tekst zet aan tot het uittekenen en realiseren van een structureel armoedebeleid dat leidt tot kostenbeheersing en kostenbewustzijn bij het schoolteam. Het is voorzien van praktische zaken waaraan je school kan werken.

Bouwen aan een school voor iederen

sla link op in klembord

Kopieer

In de bouwsteen ouders vind je inspiratie hoe je alle ouders als partners meeneemt. Voor maatschappelijk kwetsbare ouders is dit een belangrijk uitganspunt. Hoe je de diversiteit in je school kunt verzilveren lees je in het fundament diversiteit.

Vier pijlers voor kostenbeheersing

sla link op in klembord

Kopieer

Voor de betaalbaarheid van de schoolkosten heeft Katholiek Onderwijs Vlaanderen enkele aanbevelingen om de schoolfactuur betaalbaar te maken (Gids voor schoolbesturen, 2019 blz 128).

De kosten beheersen om de schoolfactuur zo laag mogelijk en betaalbaar te houden, start met een reflectie op vier pijlers voor kostenbeheersend onderwijs.

Pijler 1: strategische keuzes voor minimale schoolkosten

sla link op in klembord

Kopieer

De school maakt strategische keuzes voor minimale schoolkosten. Je kunt pas keuzes maken als je weet wat armoede is. Vanuit vorming en kennis over armoede neemt het schoolteam en bestuur samen een beslissing in bijvoorbeeld de keuze van materialen en boeken, de schooluitstappen, de leermethode, het uitbouwen van een bib, het betrekken van ouders.

Pijler 2: dialoog tussen school en ouders

sla link op in klembord

Kopieer

De tweede pijler garandeert de dialoog tussen school en ouders. Voor een school zijn ouders nooit klanten, ook niet als we ze een schoolfactuur sturen. Ze zijn onze partners waarmee we volop in verbinding gaan. Dat is ook het uitgangspunt in het referentiekader voor onderwijskwaliteit (kwaliteitsverwachting B4) en de zorg voor een verbindend schoolklimaat. Zo is er al een open lijn als het moeilijk gaat.

We verkiezen een laagdrempelige, tijdige en verbindende stijl van communiceren door vertrouwde mensen. Daarnaast investeren scholen ook in contacten met organisaties uit de schoolomgeving die ondersteuning aan de ouders kunnen bieden.

Pijler 3: evenwicht tussen maatschappelijke verantwoordelijkheid en financiële gezondheid van de school

sla link op in klembord

Kopieer

Met pijler 3 bewaakt de school het evenwicht tussen maatschappelijke verantwoordelijkheid en de financiële gezondheid van de school. De school mag zelf niet ten onder gaan aan onbetaalde facturen maar mag haar belofte van hoop niet uit de weg gaan. Deze pijler moedigt het schoolbestuur aan om bij armoede er moedig voor te kiezen om de onbetaalde schoolkosten nooit te laten invorderen door een incassobedrijf. In de plaats daarvan kun je met een debiteurenbeheer een beleid opstellen dat kiest voor een gesprek in een verbindende en vertrouwelijke sfeer en zoekt naar alternatieve fondsen en financiering. Daar gaan we straks verder op in.

Pijler 4: transparant communiceren over kostenbeleid

sla link op in klembord

Kopieer

In de laatste pijler roepen we de scholen op om zo transparant mogelijk te communiceren over het kostenbeleid. Dit betekent dat de school in detail beschrijft wat de kosten zijn en wanneer en hoe je dit kunt betalen. Dat is voor elke ouder belangrijk maar zeker voor hen die regelmatig voor betalingsproblemen komen te staan en hun uitgaven bijvoorbeeld goed moeten plannen.

Solidariteit, geen aalmoezen!

sla link op in klembord

Kopieer

Ondanks de eigen inspanningen is dit vaak onvoldoende om alle onderwijsnoden te lenigen. Om in evenwicht te blijven kunnen scholen overgaan tot het organiseren van anonieme vormen van solidariteit. Bij anonieme vormen van solidariteit blijft de ontvanger onafhankelijk van de schenker en de schenker krijgt een gevoel van betrokkenheid en verbondenheid.

Anonieme solidariteit verhoogt de kans op gelijkwaardigheid en kan zorgen voor structurele ondersteuning. De meest bekende zijn de initiatieven met een erkenning door de Koning Boudewijnstichting (KBS). De Solidariteitsrekening is één van de drie mogelijkheden voor fondsenwerving via de KBS. Op onze PRO.-pagina Fondsenwerving via de Koning Boudewijnstichting vind je meer hierover. Ook de andere mogelijkheden hebben we daar samengevat. De KBS zorgt voor de fiscale aspecten. Giften vanaf 40 euro, geven recht op een belastingvermindering.

De opbouw van een Solidariteitsrekening voor Scholen op basis van ingezamelde giften kan de school helpen om kinderen of jongeren financieel tegemoet te komen en om het schooljaar met gelijke kansen te doorlopen. Een school kan deze middelen dus niet gebruiken voor de algemene werkingskosten, renovaties van gebouwen, aankoop van speeltuigen of collectief lesmateriaal.

Twee solidariteitsprojecten in de kijker

sla link op in klembord

Kopieer

We stellen de projecten Samen voor Sam en het GEKKO-project in de kijker. Beide initiatieven bieden ondersteuning aan scholen en kinderen in armoede en zijn erkend door de Koning Boudewijnstichting.

Samen voor Sam

sla link op in klembord

Kopieer

Sam is een jongen, of misschien een meisje… Samir of Samuel, Samantha of Sammy. Eén van de vele Mechelse kinderen die elke dag naar school gaan in een basisschool in de buurt. Sams ouders hebben moeite om de schoolfacturen te betalen, het benodigde schoolmateriaal aan te kopen …
 
Met de steun van giften worden kinderen in kwetsbare situaties financieel gesteund. De steun verloopt echter via de school. Een school die een beroep wil doen op steun uit het project Samen voor Sam moet dit kaderen in haar beleid. Zo wordt het geen aalmoes, maar het creëren van kansen, hoop en steun.

Sammy heeft logopedie nodig. De ouders hebben een zeer laag inkomen. Zij kunnen het bedrag voor logo niet betalen… Samen voor Sam betaalt alvast de facturen, helpt de ouders om de mutualiteit in orde te brengen, en de ouders storten het ontvangen bedrag van de mutualiteit terug.

Om onderzoeken naar haar ontwikkeling te kunnen doen bij Samira, moeten haar ouders op regelmatige basis verplaatsingen maken. Ze hebben echter geen auto en met het openbaar vervoer is het centrum niet bereikbaar. Samen voor Sam koopt taxicheques aan.

De lokale geloofsgemeenschap vergroot de steun en de solidariteit in het project Samen voor Sam.

De Mechelse parochies richtten in 2017 de Schenkerskring op, en Samen voor Sam in 2022. Het project ligt in de schoot van de Koning Boudewijnstichting.

GEKKO-project

sla link op in klembord

Kopieer

Met dit fonds wil de school kinderen en ouders ondersteunen die het thuis minder breed hebben. De school voorziet een comité en meerdere aanspreekpunten in de school. Ze voert een kostenbeheersend beleid en investeert letterlijk en figuurlijk in ouderbetrokkenheid, leerlingenparticipatie en in taalontwikkeling.

Warme aanbevelingen in de strijd tegen armoede

sla link op in klembord

Kopieer

Naast de solidariteitsprojecten zijn er nog andere vormen van solidariteit en mogelijkheden om armoedesensitief te zijn.

Je kunt de campagne steunen en met de leerlingen en leraren aan de slag gaan met de postkaartenactie of schoolpoort en/of speelplaats- actie Soep op De Stoep. Je school kan zelf ook het engagement aangaan om zelf een stukje van de digitale kloof te dichten via digitale inclusie en zo de tweede pijler, de dialoog met ouders, sterker te maken.

Verschillende scholen rekenen op steun van de Warmste week om hun armoedewerking te steunen zodat ze mee kunnen strijden tegen kansarmoede en voor gelijke onderwijskansen. Check de initiatieven in je buurt bij de projecten van de Warmste week 2022 en doe mee!

Aan de slag

sla link op in klembord

Kopieer

Wil je dit ook kaderen in een kostenbeheersend beleid van je school? Raadpleeg dan onze webpagina’s Armoedebeleid, de bouwsteen Kwetsbaarheid en armoede uit het Vademecum zorgbreed en kansenrijk onderwijs of contacteer Dienst Lerenden.

Ben jij in je school ook sterk bezig met armoedebeleid? Heb je krachtige suggesties die je wil delen? Laat het ons weten!

Peter Bracaval
Pedagogisch begeleider 
Dienst Lerenden
peter.bracaval@katholiekonderwijs.vlaanderen

Recent verwant nieuws

×
Kijkt als...
Niveau
    Regio